KB sözlüğü · madde
bar isim
Tanım
- Var, mevcut: “til asġı telim bar, yası ma üküş” dilin yararı çoktur, zararı da çok; “ol ėki kişi bar erser” o iki kişi var oldukça; “birök antaġ edgü öglisi bar erip” eğer öyle iyi dostu varsa; “bilişiŋ ne barmu” hiç tanıdığın var mı; “münüŋ barmu” kusurun var mı. Tanıklar: TSekKB3
- Varlık; var olan: “yoḳuġ bar ḳılur, ol ḳılur yoḳ barıġ” yoğu var eder, varı yok eder; “ikinç bar ḳılur sen” yeniden var edersin; “törütgen barıŋa törütmiş tanuḳ” yaratılmışlar Yaratan’ın varlığına tanıktır. Tanıklar: KB2AH
- Var olanın tümü; kişinin elindeki her şey: “fida ḳıldı barın neŋin hem özin” varını yoğunu ve canını feda etti; “barın tap ḳılıp keçürdüm künüm” elimdekine razı olup günümü geçirdim; “barıġ tap ḳıl” olanla yetin; “sözüŋ barı tök” sözünün hepsini dök; “bu barı ḫazine” bütün bu hazine; “ḳayu barınça” ne kadar varsa. Tanıklar: AbhKB5
Maytrısimit’teki “nırvanḳa barı yarlıḳadı” örneklerindeki barı bar- (gitmek) fiilindendir; T ve Mait’teki “barıŋ” (gidin) de öyledir.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bar — yalın hâliyle 583 kez
Çekimli biçimler (13):
Bağlamlar
Bütün geçişler (177) →KB Kutadgu Bilig
177 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 12 | barıŋ | belgülüg sen kün ay teg yaruḳ / neteglikke yetgü köŋül ögde yoḳ | |
| KB 177 | til asġı telim | bar | yası ma üküş / ara ögdilür til ara miŋ söküş |
| KB 260 | negü | bar | ajunda biligde küsüş / biligsiz tise erke körksüz söküş |
| KB 573 | yorı | bar | olaġıl anı sen maŋa / tapuġḳa köründür ay ersig toŋa |
| KB 735 | meniŋ bu özüm me bu yaŋlıġ turur / ara | bar | bolur ma ara yoḳ bolur |
| KB 982 | bu til yasın aydır eşittim anı / anıŋ asġı | barmu | ayu bir köni |
| KB 1132 | negü asġı | bar | bu ökünçüm bu kün / ölüm tuttı kesti bu söz birle ün |
| KB 1182 | negü bar ajunda aŋar bilesiz / negü bile | bar | kim atar çaresiz |
| KB 1252 | çın aymış uḳuşluġ körü | bar | bu söz / anıŋ ma’nisi bil yiti ḳıl bu köz |
| KB 1592 | tapġı | bar | erdi artuḳ telim / öteyümedim barda ḳaldı birim |
| KB 1708 | muŋar meŋzer emdi bu beytig oḳı / oḳıġıl uḳa | bar | ay elgi aḳı |
| KB 1843 | biligin seçildi kişi yılḳıdın / biligde beḍükrek negü | bar | aḍın |
| KB 1923 | biliglig biligsiz çıġay | bar | ya bay / uḳuşluġ uḳuşsuz otun bar keḍ ay |
| KB 2276 | ülese er atḳa ḳamuġ | bar | malın / adaş ḳoldaş erdeş tutunsa ḳalın |
| KB 2403 | ḳalı ölmiş erse aġırlap kötür / oġul ḳız | bar | erse aŋar haḳ yitür |
| KB 2584 | bütünsüz | bar | erse yıratġu anı / siziklig bar erse saḳınġu anı |
| KB 2750 | közi toḳ kerek hem ḳılınçı bütün / | barı | arta barsa küniŋe ḳutun |
| KB 3021 | bu | barı | ḫazine bu altun kümüş / er atḳa ülegüke tirdim üküş |
| KB 3136 | tile | barmu | körgil ḳadaşlar ara / saŋa uḍġu teg bir ayıtġıl köre |
| KB 3215 | uluş kendte ta‘at telim | bar | ıḍuḳ / uş ol yirde yetrü körü barsa yoḳ |
| KB 3355 | negü | bar | kişiler ara ay külüg / asıġ tut ya ḳor yas saŋa belgülüg |
| KB 3390 | bu yaŋlıġ ‘iyaldın ḳaçar | bar | vefa / ḳılıḳı yawuz ol ḳılınçı cefa |
| KB 3720 | bir ol | bar | siziksiz ḳalı ḳançasız / köŋülde yıraḳ tutġu oḳşaḳ meŋiz |
| KB 3777 | yazuḳum telim erse rahmet me | bar | / anı ḳıl meniŋ birle sindin yarar |
| KB 3899 | bir ol bir ḳatıḳsız ḳarıḳsız arıġ / yoḳuġ | bar | ḳılur ol ḳılur yoḳ barıġ |
| KB 4153 | uluġ ḫurmeti | bar | ajunda törü / uluġ kelse ḳopġıl aḍaḳın örü |
| KB 4355 | LII. OTAÇILAR BİRLE ḲATILMAḲNI AYUR / / bularda basa ḳaç ḳutu | bar | aḍın / baḳa körse bilgi biligde öŋin |
| KB 4550 | barıġ | tap ḳıl emdi beg atın alın / saḳınç ḳısġa tutġıl sewinçin salın | |
| KB 4605 | ḳamuġ neŋke öŋdi törü | bar | sözi / törü tüz yorıtsa yarur er yüzi |
| KB 4779 | barı | boldı şeksiz maŋa belgülüg / köŋül bütti yırlar tilim ülgülüg | |
| KB 5050 | İLİG SU‘ALİ OḌĠURMIŞḲA / / ilig aydı sözde eŋ aşnu saŋa / ayıtġu sözüm | bar | ayu bir maŋa |
| KB 5138 | olar ḳança bardı körü | bar | saḳın / saŋa ma naru barġu öḍ kün yaḳın |
| KB 5299 | közi suḳ ay artuḳ uzun saḳnur er / ölüm tutmaz erken | barıŋ | barça bir |
| KB 5478 | hazine telim | bar | er at sü üküş / ḳamuġ işke yolçı bilig bar uḳuş |
| KB 5723 | bir ök türlüg ermez bu işke bilig / büte türlüg iş | bar | tegürgü elig |
| KB 5859 | bilir sen kimi tutsa begler yaḳın / kişi barça soŋdar anıŋ | bar | yoḳın |
| KB 6099 | tawar neŋ | barın | ḳıl özüŋke yuluġ / boḍunuġ sewindür ay bilgi uluġ |
| KB 6195 | sözin kesti oḍġurmış aydı ḳadaş / yorı | bar | esen tur közün tökme yaş |
| KB 6282 | yorı | bar | meniŋdin yime ök ayıt / negü ol igin kör me köŋlin awıt |
| KB 6460 | saḳınuḳ tigüçi kim ol çın köni / könilik köni | bar | yarutur köni |
Aynı gövdeden maddeler
“bar” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).
bar- fiil 659barça zamir 413barḳ isim 67barım isim 26bars isim 15barımlıġ sıfat 7barḳın isim 6barnas özel ad 5barçın isim 5bari zarf 4barış isim 4barış- fiil 3baradvaçi özel ad 2barlıḳ isim 2barçuq özel ad 2baranḳa 1bardaḳlar isim 1barik 1barḳlıġ sıfat 1barlıġ 1barnaslıg sıfat 1barımlık isim 1barınur 1barla- fiil 1