İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bar isim

641 geçiş 14 biçim 21 eser AbhKBKuTShoRMaitTTTAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Var, mevcut: “til asġı telim bar, yası ma üküş” dilin yararı çoktur, zararı da çok; “ol ėki kişi bar erser” o iki kişi var oldukça; “birök antaġ edgü öglisi bar erip” eğer öyle iyi dostu varsa; “bilişiŋ ne barmu” hiç tanıdığın var mı; “münüŋ barmu” kusurun var mı. Tanıklar: TSekKB3
  2. Varlık; var olan: “yoḳuġ bar ḳılur, ol ḳılur yoḳ barıġ” yoğu var eder, varı yok eder; “ikinç bar ḳılur sen” yeniden var edersin; “törütgen barıŋa törütmiş tanuḳ” yaratılmışlar Yaratan’ın varlığına tanıktır. Tanıklar: KB2AH
  3. Var olanın tümü; kişinin elindeki her şey: “fida ḳıldı barın neŋin hem özin” varını yoğunu ve canını feda etti; “barın tap ḳılıp keçürdüm künüm” elimdekine razı olup günümü geçirdim; “barıġ tap ḳıl” olanla yetin; “sözüŋ barı tök” sözünün hepsini dök; “bu barı ḫazine” bütün bu hazine; “ḳayu barınça” ne kadar varsa. Tanıklar: AbhKB5

Maytrısimit’teki “nırvanḳa barı yarlıḳadı” örneklerindeki barı bar- (gitmek) fiilindendir; T ve Mait’teki “barıŋ” (gidin) de öyledir.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bar — yalın hâliyle 583 kez

Çekimli biçimler (13):

KB Kutadgu Bilig

177 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 12 barıŋ belgülüg sen kün ay teg yaruḳ / neteglikke yetgü köŋül ögde yoḳ
KB 177 til asġı telim bar yası ma üküş / ara ögdilür til ara miŋ söküş
KB 260 negü bar ajunda biligde küsüş / biligsiz tise erke körksüz söküş
KB 573 yorı bar olaġıl anı sen maŋa / tapuġḳa köründür ay ersig toŋa
KB 735 meniŋ bu özüm me bu yaŋlıġ turur / ara bar bolur ma ara yoḳ bolur
KB 982 bu til yasın aydır eşittim anı / anıŋ asġı barmu ayu bir köni
KB 1132 negü asġı bar bu ökünçüm bu kün / ölüm tuttı kesti bu söz birle ün
KB 1182 negü bar ajunda aŋar bilesiz / negü bile bar kim atar çaresiz
KB 1252 çın aymış uḳuşluġ körü bar bu söz / anıŋ ma’nisi bil yiti ḳıl bu köz
KB 1592 tapġı bar erdi artuḳ telim / öteyümedim barda ḳaldı birim
KB 1708 muŋar meŋzer emdi bu beytig oḳı / oḳıġıl uḳa bar ay elgi aḳı
KB 1843 biligin seçildi kişi yılḳıdın / biligde beḍükrek negü bar aḍın
KB 1923 biliglig biligsiz çıġay bar ya bay / uḳuşluġ uḳuşsuz otun bar keḍ ay
KB 2276 ülese er atḳa ḳamuġ bar malın / adaş ḳoldaş erdeş tutunsa ḳalın
KB 2403 ḳalı ölmiş erse aġırlap kötür / oġul ḳız bar erse aŋar haḳ yitür
KB 2584 bütünsüz bar erse yıratġu anı / siziklig bar erse saḳınġu anı
KB 2750 közi toḳ kerek hem ḳılınçı bütün / barı arta barsa küniŋe ḳutun
KB 3021 bu barı ḫazine bu altun kümüş / er atḳa ülegüke tirdim üküş
KB 3136 tile barmu körgil ḳadaşlar ara / saŋa uḍġu teg bir ayıtġıl köre
KB 3215 uluş kendte ta‘at telim bar ıḍuḳ / uş ol yirde yetrü körü barsa yoḳ
KB 3355 negü bar kişiler ara ay külüg / asıġ tut ya ḳor yas saŋa belgülüg
KB 3390 bu yaŋlıġ ‘iyaldın ḳaçar bar vefa / ḳılıḳı yawuz ol ḳılınçı cefa
KB 3720 bir ol bar siziksiz ḳalı ḳançasız / köŋülde yıraḳ tutġu oḳşaḳ meŋiz
KB 3777 yazuḳum telim erse rahmet me bar / anı ḳıl meniŋ birle sindin yarar
KB 3899 bir ol bir ḳatıḳsız ḳarıḳsız arıġ / yoḳuġ bar ḳılur ol ḳılur yoḳ barıġ
KB 4153 uluġ ḫurmeti bar ajunda törü / uluġ kelse ḳopġıl aḍaḳın örü
KB 4355 LII. OTAÇILAR BİRLE ḲATILMAḲNI AYUR / / bularda basa ḳaç ḳutu bar aḍın / baḳa körse bilgi biligde öŋin
KB 4550 barıġ tap ḳıl emdi beg atın alın / saḳınç ḳısġa tutġıl sewinçin salın
KB 4605 ḳamuġ neŋke öŋdi törü bar sözi / törü tüz yorıtsa yarur er yüzi
KB 4779 barı boldı şeksiz maŋa belgülüg / köŋül bütti yırlar tilim ülgülüg
KB 5050 İLİG SU‘ALİ OḌĠURMIŞḲA / / ilig aydı sözde eŋ aşnu saŋa / ayıtġu sözüm bar ayu bir maŋa
KB 5138 olar ḳança bardı körü bar saḳın / saŋa ma naru barġu öḍ kün yaḳın
KB 5299 közi suḳ ay artuḳ uzun saḳnur er / ölüm tutmaz erken barıŋ barça bir
KB 5478 hazine telim bar er at sü üküş / ḳamuġ işke yolçı bilig bar uḳuş
KB 5723 bir ök türlüg ermez bu işke bilig / büte türlüg iş bar tegürgü elig
KB 5859 bilir sen kimi tutsa begler yaḳın / kişi barça soŋdar anıŋ bar yoḳın
KB 6099 tawar neŋ barın ḳıl özüŋke yuluġ / boḍunuġ sewindür ay bilgi uluġ
KB 6195 sözin kesti oḍġurmış aydı ḳadaş / yorı bar esen tur közün tökme yaş
KB 6282 yorı bar meniŋdin yime ök ayıt / negü ol igin kör me köŋlin awıt
KB 6460 saḳınuḳ tigüçi kim ol çın köni / könilik köni bar yarutur köni

Aynı gövdeden maddeler

“bar” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).