İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bar isim

641 geçiş 14 biçim 21 eser AbhKBKuTShoRMaitTTTAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Var, mevcut: “til asġı telim bar, yası ma üküş” dilin yararı çoktur, zararı da çok; “ol ėki kişi bar erser” o iki kişi var oldukça; “birök antaġ edgü öglisi bar erip” eğer öyle iyi dostu varsa; “bilişiŋ ne barmu” hiç tanıdığın var mı; “münüŋ barmu” kusurun var mı. Tanıklar: TSekKB3
  2. Varlık; var olan: “yoḳuġ bar ḳılur, ol ḳılur yoḳ barıġ” yoğu var eder, varı yok eder; “ikinç bar ḳılur sen” yeniden var edersin; “törütgen barıŋa törütmiş tanuḳ” yaratılmışlar Yaratan’ın varlığına tanıktır. Tanıklar: KB2AH
  3. Var olanın tümü; kişinin elindeki her şey: “fida ḳıldı barın neŋin hem özin” varını yoğunu ve canını feda etti; “barın tap ḳılıp keçürdüm künüm” elimdekine razı olup günümü geçirdim; “barıġ tap ḳıl” olanla yetin; “sözüŋ barı tök” sözünün hepsini dök; “bu barı ḫazine” bütün bu hazine; “ḳayu barınça” ne kadar varsa. Tanıklar: AbhKB5

Maytrısimit’teki “nırvanḳa barı yarlıḳadı” örneklerindeki barı bar- (gitmek) fiilindendir; T ve Mait’teki “barıŋ” (gidin) de öyledir.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bar — yalın hâliyle 583 kez

Çekimli biçimler (13):

AH Atebetü’l-Hakâyık

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 9–10 yoḳ erdim yarattıŋ yana yoḳ ḳılıp ikinç bar ḳılur sen muḳir men muŋa
AH 97–100 … siz miŋin teŋegli teŋedi biligniŋ teŋin baḳa körgil emdi uḳa sınayu ne neŋ bar bilig teg asıġlıġ öŋin
AH 197–200 bu kün bar yarın yoḳ bu dünya neŋi meniŋ timişiŋ neŋ aḍınlar oŋı ḳamuġ tolġan irlür t …
AH 201–204 neçe yir bar erdi sıġışmaz eri eri bardı ḳaldı ḳuruġ tek yiri neçe ‘alim erdi neçe fėyl …
AH 265–268 yana bir kereklig sözüm bar saŋa ayayın men anı ḳulaḳ tut manŋa ol ol kim tėkėbbürni yirdin salıp tėva …
AH 309–312 haris tirip armaz usanmaz bolur harislıḳ iginiŋ emin kim bilür ḫabėr bar birilse ėgėr adėmi iki ḳol dinar ma ol üç ḳol ḳolur
AH 393–396 ajun toldı ‘udvan cėfa cėvr bile ḳanı bir vėfalıġ bar erse tile sen artaḳ sen anın ajun artadı nelük bu ajunḳa ḳılur sen gile

Aynı gövdeden maddeler

“bar” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).