bar- fiil

659 geçiş 87 biçim 23 eser KB Mait BK KuT IB U ShoR KT Anlam haritasında göster

Tanım

Gitmek; bir yere varmak, ulaşmak: “anta kėrü barıp” oradan geri gidip; “yaġru barıp, üküş kişi ölt(ü)g” yaklaşıp çok kişi öldün; “teŋri yėrinte barġu yolug aç” tanrı yurduna gidecek yolu aç; “barır men, saŋa ḳaldı ornum” gidiyorum, yerim sana kaldı; “beglerke barma yaġuḳ” beylere yakın gitme; “ḳaçan barsa siz ġanimetler tapa” ganimetlere doğru gittiğinizde; “sü barıŋ” ordu, yürüyün; “tün kün barmaḳı kelmeki” gecenin ve gündüzün gidip gelmesi. Tanıklar: KÇ KT BK T Mait KuT2 KB2
Ölmek, göçmek; (bir şey) gitmek, yok olmak: “ḳaġanım uça barmış” babam kağan uçup gitmiş (ölmüş); “ḳılḳ ḳança bardı, uḍu men barayı” (iyi) huy nereye gitti, ardından ben de gideyim; “neçe ḳalmışıḳ hem ḳaçan barmışıḳ” ne kadar kaldığını ve ne zaman göçtüğünü. Tanıklar: KB2
Yardımcı fiil olarak sürme, yönelme bildirir: “körü barsa” bakıp incelendiğinde; “türk bodun atı yoḳ bolu barmış” Türk halkının adı yok olup gitmiş; “arta barsa” artıp gitse. Tanıklar: O KB2
“baru” biçimiyle: (-tın/-dın ile) -den beri: “ilki ajuntın baru bu ajunḳategi” önceki varoluştan bu varoluşa dek; “biltükümüzde baru” bildiğimizden beri; (yönelme ile) -e doğru, -e: “maġat ėlke baru yarlıḳadı” Magadha ülkesine gitti; “balıḳka baru yarlıḳadı” kente gitti; (KB) gittikçe: “baru körki artar” gittikçe güzelliği artar; “künde aŋar baru” her gün ona giderek. Tanıklar: Huast Mait2 U KB DLT

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Çekimli biçimleri dizinde ayrı ayrı maddelere dağılmıştı; bu maddede toplandı. Köktürk yazıtlarındaki “igid barġu” (yalan var mı) örneğinde barġu ‘var’ anlamındaki bar sözcüğüyle ilgili olabilir.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bar- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

bardı 128 (KB, Mait, BK, AH) · barḍı 1 (KB)
barıgma 4 (KT, BK) · barıġma 1 (O)
barġuluq 2 (ShoR) · barġuluḳ 2 (Mait)

Çekimli biçimler (87):

bardı 128 barır 94 barsa 53 barıp 43 baru 27 barmış 24 barmiş 22 barġu 22 barayın 18 barur 18 barġıl 15 barmaz 9 bardıŋ 9 bardım 8 barma 8 bardıg 8 barsar 8 barırlar 7 barıġlı 7 bardılar 6 barġalı 6 barġuçı 6 barġay 6 baralım 4 bardaçı 4 bardımız 4 barmasun 4 barmasa 4 barıgma 4 barıŋlar 4 barsu 3 barmaḳ 3 barmışın 3 barayı 3 barḳu 3 barmışta 2 barmaḳıġ 2 baruu 2 barzun 2 barġa 2 barda 2 barġaylar 2 barġuluq 2 barġuluḳ 2 barġusı 2 barmaġay 2 barduḳ 2 barıpan 2 barduḳta 2 barmaḳı 1 barmasu 1 barurlar 1 barmıslarḳa 1 baruġay 1 baryuḳ 1 bardıġız 1 barürlar 1 barduḳuŋ 1 barmışım 1 barġalır 1 barmasunlar 1 bardıŋız 1 bardukınta 1 barmışıġ 1 barġuluġ 1 barmıs 1 barġum 1 barġusuz 1 barmışḳa 1 barduḳı 1 barmaġu 1 barmaġıl 1 barınglar 1 barmadım 1 barmadımız 1 barmaḳları 1 barırbız 1 barsun 1 barırmen 1 barmaḳım 1 barıġlıḳa 1 barıġma 1 barmaḳın 1 barḍı 1 bardamaz 1 baıp 1 barmışıḳ 1

Bağlamlar

Bütün geçişler (14) →

AH Atebetü’l-Hakâyık

14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

AH 181–184	… eŋdin ötrü tip özüŋ küçe nelük malḳa munça köŋül bamaḳıŋ bu mal kelse erte	barur	baz kiçe
AH 201–204	neçe yir bar erdi sıġışmaz eri eri	bardı	ḳaldı ḳuruġ tek yiri neçe ‘alim erdi neçe fėylėsuf ḳanı bu kün olar miŋind …
AH 237–240	… attı malın sėna' aldı kör tirildi ulamsız ulamı bolup ajunda at eḍgü ḳoḍup	bardı	kör
AH 241–244	baḫıl tirdi zėr sim haramdın üküş vėbal kötrü	bardı	özele söküş ülüş boldı malı kişiler ara baḫıl aldı anda ökünçtin ülüş
AH 273–276	ḳamuġ ḳazġanıġlı ajun malını yiyümedi	bardı	körüŋ halini tişisi ḳalıp bir aḍın er bile ol anda yatıpan birür sanını
AH 285–288	… avar birle erse uluġsınduḳuŋ uluġluḳ taparu elig sunduḳuŋ tavar asġı ne ol	barur	sen yalıŋ ḳalur munda kiḍin sėpėd sanduḳuŋ
AH 385–388	bu kün bu ajunda kişilik isiz ḳanı ḳança	bardı	kişilik isiz vėfa köli suġlup ḳurup yularlı cėfa toldı taştı teŋizdin eḍiz
AH 389–392	ḳanı ‘ahd ėmanėt ḳanı eḍkülüg kiḍin künde ḫayr iş me kötrülgülüg başı	bardı	ḫayrnıŋ soŋı barġusı öŋi keldi şėrrniŋ soŋı kelgülüg
AH 389–392	… ėt ḳanı eḍkülüg kiḍin künde ḫayr iş me kötrülgülüg başı bardı ḫayrnıŋ soŋı	barġusı	öŋi keldi şėrrniŋ soŋı kelgülüg
AH 429–432	nelük malḳa munça suḳ ol bu özüŋ köŋülde ġamıŋ ol tiliŋde sözüŋ	barur	sen bu malıŋ yaġıŋḳa ḳalur uyaḍıp birürler sarınġu bözüŋ
AH 433–436	… ek tutup turduḳuŋ bu kün kendü süçüg bu tirmek saŋa açıġ bolġa yarın ḳoḍup	barduḳuŋ
AH 469–472	ėdib ahmėd atım ėdėb pėnd sözüm sözüm munda ḳalur	barur	bu özüm kelür küz keçer yaz barur bu ‘umür tüketür ‘umürni bu yazım küzüm
AH 469–472	… d atım ėdėb pėnd sözüm sözüm munda ḳalur barur bu özüm kelür küz keçer yaz	barur	bu ‘umür tüketür ‘umürni bu yazım küzüm
AH 473–476	… kerek ḳıl tap ey dost kerek ḳıl itib bitidim bu taŋsuḳ turaf sözlerin ḳalı	barsa	özüm sözüm ḳalsu tip

Aynı gövdeden maddeler

“bar” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).