Derlem sözlüğü · madde
ara isim
Tanım
- Ara; arasında, içinde: “siziŋ ara” aranızda; “kişi ara” insanlar arasında; “ikin ara” ikisi arasında; “ḳuvraġ arasınta” topluluk içinde; “işleriniŋ arasında” işleri arasında; “kök yer, iki aranı” gök, yer ve ikisinin arasındakiler. Tanıklar: SekAbhUTTShoRKuT2KB2
- Aracılık: “emgeklerinte ara kirip ḳutġarur” acıları arasına girip kurtarır. Tanıklar: KİP
- “ara” zarf olarak: bazen, arada: “ara ögdilür til, ara miŋ söküş” dil bazen övülür, bazen bin sövgü (işitir). Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ara — yalın hâliyle 232 kez
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (260) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
96 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/9b1 | … e baş çın-oḳ tegdi boḍunḳa baş anıŋ meŋizlig ol künler ewrer-miz anı boḍun | arasında | bilmek üçün taŋrı anlarnı kim kirtgündiler tutmaḳ üçün sizlerdin tanuḳlar … |
| Ku. T. 27/31b1 | … m ḳınayur kimni tilese ol taŋrıḳa köklerniŋ hem yerlerniŋ mülki hem ol iki | araḳı | aŋar ol yanış |
| Ku. T. 31/51b1–3 | 58 keldürge-miz ök saŋa caduluḳnı anıŋ teg ḳılġıl biziŋ | ara | hem siziŋ ara bir vaʿde ḫilaf ḳılmaġalım aŋa biz hem sen tüz yerke |
| Ku. T. 34/77b2 | … z olarḳa meger yaġutġalar bizni taŋrıḳa yawuḳluḳ. ol taŋrı hükm ḳılur olar | ara | anıŋ içinde kim olar anıŋ içinde tartışıġlı ol ol taŋrı köndürmez anı kim … |
| Ku. T. 36/53a2 | 38 ançaḳa tegi ḳaçan kelseler bizke ayġay: ey kaşki meniŋ ara seniŋ | ara | iki maşrıḳ ve maġrıb ıraḳınça nėme yawuz iş turur ol |
KB Kutadgu Bilig
64 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 177 | til asġı telim bar yası ma üküş / | ara | ögdilür til ara miŋ söküş |
| KB 746 | meniŋ me özüm kör aŋar oḳşadı / | ara | ḳılḳım ildi ara yoḳladı |
| KB 2686 | aġızdın ara ot | ara | suw çıḳar / birisi itigli birisi yıḳar |
| KB 3596 | ajun tezginür men tilekin uḍu / | ara | aç yatur men arala toḍu |
| KB 4629 | ḳalı samduy erse taduŋ belgülüg / isigli soġıḳlı | ara | bir ülüg |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
34 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.005.10–12 | bu yarlıglar kız ... yiti öŋi et-özlerin baçıp ... (s)uburġanlar | ara | kemişiŋler ... |
| Mai.Tek.024.09–10 | alku kedgü tonanġu böz | ara | bu böz erdni yėg erür.. |
| Mai.Tek.058.35–37 | edgü--lüg dınarlar | ara | teŋri teŋrisi burkan- -ta yėgrek yoḳ erür.. |
| Mai.Tek.097.07–17 | / - ... bular ıḳigü meniŋ / / - ... osuglug birisi bi / - ... -lerim | ara | yiged- ... gelig erdnıḳe ... ara yėgedmiş / / / - ... tıtsılarım bu / - .. … |
| 4a-28 | ara yultuz | ara | ay tŋri osuġluġ . . . -lıḳ körtle yėti ḳat . . . . . . tözi araġda araġ br … |
Abh Abhidharma (Shogaito)
21 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 215–216 | … r-ke ayaġu -luḳ aġır-laġuluḳ taḳı ne ayıdmış kergek alḳu ad maŋgal-lar-nıŋ | arasında | tŋri burḫan olmış erti ḳamaġ-ta yėg. |
| Abh.Sho. 698–699 | emgek-e nom bilge bilig (taplaġ)-tın vaçirapam dyan-ḳadegi ikin | araḳı | ḳayu turmış tüz-ün yol uyur öçürüp niz-vanı-lar-nıŋ uruġ-ın tuġurġaşı aḳıġ … |
| Abh.Sho. 1109–1110 | öŋdünki yükmek öçe tükedip kėnki yükmek yene tuġup ikin | ar-a | üzülmez üçün anın söz-lemiş ol aḳıl -maḳ evrilmek tėp. |
| Abh.Sho.1747 | tört töz tüp dyan-ta ulatı tördegü-nüŋ ḳonşı-sın -ta | araḳ-ı | dyan-ta tükel-lig bolur bėş yükmek-lerke nedegin tėptėser. |
| Abh.Sho. 3825 | ḳaltı tört töz tüp sėlu dyan tegmez-kenki tayaḳ dyan | araḳı | dyan erür. |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 10b | o- … emgeklerinte | ara | kirip ḳutġarur |
| KİP 17–24 | … ėlip kemisin toḳıp yekler ergüsi otruġlarınta ölüm yėrke tėgürser . . anıŋ | ara | bir bilge kişi ḳuanşi im pusar atın atasar ol ḳamag tınlıġlar taluydaḳı ti … |
| KİP 41–47 | … iŋ uluġ miŋ yėr suvda sansız tümen yaġı yavlaḳ ḳuvrap ol ḳalın yaġı yavlaḳ | ara | ḳalın satıġçılar yolayu ėrtgeli saḳınsar ḳorḳunçluġ busuşluġ ėrser yana ol … |
| KİP 185–186 | … z ınaġsız emgeklig tınlıġlar öginte ḳaŋınta taḳı yegrek adasınta tudasınta | ara | kirür ozġurur |
| KİP 206 | emgekte | ara | kirmegey tėp .. ḳuanşi im pusar bügü biligin alḳunı körür |
U Uigurica I-IV
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. II Y. 52,1- III 21-17–18 | anta oḳ brḫmadati ėlig batra ḳız-ıġ ḫalın ḳuvraġ | arasınta | üstünki yėg ḳunçi-i ḳıltı |
| U II, T. II Y. 52,2 - 14–17 | … ta sözlep arçunı toŋa uzun saçın kėdin arḳasınta ıtıp bilekin sıḳanıp anıŋ | arasınta | beliŋ teg kilimbi yek ḳızın ḫoyınta kötürü alıp nilapuşup atlġ sögüt altın … |
| U II, T. III M. 207.-38–42 | … n bu darnı-nıŋ küçi küsüni üze bodimant nomluġ orun-ġa tegginçe munuŋ ėkin | arasınta | arıġ toḳum aj--un-uġ bulmaġ-ı tapmaġ-ı bolur |
| U II, T. III M.225.-15-3 | … ögrünç erklig maḫakadi-ḳa tiripur balıġ-ıġ boz--daçı-ḳa . . . sın suburḳan | aras | . . . . [ınta] T. III M. 225 erig ornaḳ . . . . . . tapladaçı ana-lar ḫu … |
| U II, T. II, Y., 48-68–71 | anta başa bu buyan edgü ḳılınçıġ avırar-mn ertmiş | aradın | ajun-ḳa barmış ḳonım du vapsi sali beg ḳutıŋa ėl oŋurt ḳarçuḳı-ġa ḫutluġ ü … |
AH Atebetü’l-Hakâyık
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 75–76 | kiḍinki keligli kişiler | ara | anıŋ zikri taŋsuk eḍiz bolsu tip |
| AH 241–244 | … ėr sim haramdın üküş vėbal kötrü bardı özele söküş ülüş boldı malı kişiler | ara | baḫıl aldı anda ökünçtin ülüş |
| AH 257–260 | … alusı aḳı er turur aḳılıḳ şėrėf cah cėmal arturur sevilmek tileseŋ kişiler | ara | aḳı bol aḳılıḳ sini sevdürür |
| AH 507–508 | ‘ayıbḳa ḳoyuptur ḫalayıḳ | ara | ġalat ma‘nilerni ayıtmış yana |
| AH 511–512 | bilip tutsa her kim ėdibniŋ sözin ḫalayıḳ | ara | ol güzinler özin |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.2.V /4 | … atun birle bö[künte] ınar[u] ul[atı nomluġ oronqa] yaqınçaqategi anıŋ ikin | ara | [sınta q]ayu /// -lry ’yl/// [e] d [gü öglilerke tuş]up ///////// qutın bo … |
| Sho.Rosia 7.2 /108 | ḳodġuluḳ kemişgülük bolur sın | arasınta | :: |
| Sho.Rosia 7.2 /251–254 | … uḳmaḳlıġ tüşüg 是事有故 bo ed bo(l)maḳ [üçün /// 誰於覺睡] 眠 kim siz oduġ-lar-nıŋ | arasınta | udır :: |
| Sho.Rosia 7.2 /369 | arji-] lar-nıŋ | arasınta | ayaġuluḳ-ḳa :: |
| Sho.Rosia 8.3 /142 | kentü öz-leri yene yérmetin | arasında | burḫan ḳutın bulup :: |
IB Irk Bitig
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlarŞU Şine Usu Yazıtı
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| ŞU K 2 | ö[tüke]n [ėli] tegres ili ekin | ar[a] | o[lu]rmış subı seleŋe ermiş anta ėli (...) [er]miş barmış (...) |
| ŞU B 6 | … ben .. o/u . k'r .... -miş ö/ür . [ü]ç o[tuz]ḳa anta sançdım yarış aġulıg | ara | yit? başınt<a> ara? |
| ŞU B 6 | … ... -miş ö/ür . [ü]ç o[tuz]ḳa anta sançdım yarış aġulıg ara yit? başınt<a> | ara | ? |
TT TT I-X
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36.1.-159 | aḳ ḳışıŋ az . kişi | ara | edgülüg yoluŋ alp . künikeki işiŋ tıdıġ-lıġ [.] kiçig oġlan 23. ⟦T II Y 36 … |
| T II D 178b. 180-60–70 | … larıġ . ] alḳu anunmış bışru -nmış nomlarıġ asra mansız saḫınçlarıġ turum | ara | top yoḫatdurur . |
| T III D 25922, 26032.-21 | . . . . /güllüg ḳ////z oruḳuŋuznıı . yalŋuḳlar | ara | .. . . . . . . . ajun-taḳıı tınlġ-larıġ . yarsmalaş // .. . . . . . /çii t … |
O Ongin Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarKT Kül Tigin Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarBK Bilge Kagan Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarSek Sekiz Yükmek
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.010 (IIc) | ol ödün tıdıġsız bodistv ol ḳuvraġ | arasınta | erür erti |
| Jut.Sek.T-1.353 (IId) | bo yirtinçüdeki --- ḳamaġ tınlġlar | ara | yorıyurlar erti kentüleriniŋ |
T Tunyukuk Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T 51 | t(e)ŋri y(a)rl(ı)ḳ(a)zu : / bu türük bod(u)n | (a)ra | : y(a)r(ı)ḳl(ı)ġ y(a)ġıg : y(e)ltürm(e)d(i)m : tü- / g(ü)nl(ü)g (a)t(ı)ġ : … |
Man Manichaica I-III
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 173a2-424 | ad(ı)n töz bizni | ara | yok |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 230 | Eren arıġ örpeşür / Öçin kekin irteşür / Saḳal tutup tartışur / Köksi | ara | ot tüter |
AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AO-75–78 | alḳu emgek-lerte umuġ boltaçı ḳonşi im bodistv | ar-a | turup yol temür yiuçiŋ-niŋ alḳu ada-larınta adasız tudasız yanıp kelip kör … |
Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II S-3–5 | alḳu yėrde alḳu tınlġ-lar : | ara | ançulayu et’öz : körkin kötgürü-ler : ḳaldı yaşın yaltrıḳın teg taḳı tor o … |
Aynı gövdeden maddeler
“ara” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).