İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ara isim

260 geçiş 13 biçim 20 eser KuTKBMaitAbhKİPUAHShoR Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Ara; arasında, içinde: “siziŋ ara” aranızda; “kişi ara” insanlar arasında; “ikin ara” ikisi arasında; “ḳuvraġ arasınta” topluluk içinde; “işleriniŋ arasında” işleri arasında; “kök yer, iki aranı” gök, yer ve ikisinin arasındakiler. Tanıklar: SekAbhUTTShoRKuT2KB2
  2. Aracılık: “emgeklerinte ara kirip ḳutġarur” acıları arasına girip kurtarır. Tanıklar: KİP
  3. “ara” zarf olarak: bazen, arada: “ara ögdilür til, ara miŋ söküş” dil bazen övülür, bazen bin sövgü (işitir). Tanıklar: KB

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ara — yalın hâliyle 232 kez

Çekimli biçimler (12):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

96 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 25/9b1 … e baş çın-oḳ tegdi boḍunḳa baş anıŋ meŋizlig ol künler ewrer-miz anı boḍun arasında bilmek üçün taŋrı anlarnı kim kirtgündiler tutmaḳ üçün sizlerdin tanuḳlar …
Ku. T. 27/31b1 … m ḳınayur kimni tilese ol taŋrıḳa köklerniŋ hem yerlerniŋ mülki hem ol iki araḳı aŋar ol yanış
Ku. T. 31/51b1–3 58 keldürge-miz ök saŋa caduluḳnı anıŋ teg ḳılġıl biziŋ ara hem siziŋ ara bir vaʿde ḫilaf ḳılmaġalım aŋa biz hem sen tüz yerke
Ku. T. 34/77b2 … z olarḳa meger yaġutġalar bizni taŋrıḳa yawuḳluḳ. ol taŋrı hükm ḳılur olar ara anıŋ içinde kim olar anıŋ içinde tartışıġlı ol ol taŋrı köndürmez anı kim …
Ku. T. 36/53a2 38 ançaḳa tegi ḳaçan kelseler bizke ayġay: ey kaşki meniŋ ara seniŋ ara iki maşrıḳ ve maġrıb ıraḳınça nėme yawuz iş turur ol

KB Kutadgu Bilig

64 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 177 til asġı telim bar yası ma üküş / ara ögdilür til ara miŋ söküş
KB 746 meniŋ me özüm kör aŋar oḳşadı / ara ḳılḳım ildi ara yoḳladı
KB 2686 aġızdın ara ot ara suw çıḳar / birisi itigli birisi yıḳar
KB 3596 ajun tezginür men tilekin uḍu / ara aç yatur men arala toḍu
KB 4629 ḳalı samduy erse taduŋ belgülüg / isigli soġıḳlı ara bir ülüg

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

34 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.005.10–12 bu yarlıglar kız ... yiti öŋi et-özlerin baçıp ... (s)uburġanlar ara kemişiŋler ...
Mai.Tek.024.09–10 alku kedgü tonanġu böz ara bu böz erdni yėg erür..
Mai.Tek.058.35–37 edgü--lüg dınarlar ara teŋri teŋrisi burkan- -ta yėgrek yoḳ erür..
Mai.Tek.097.07–17 / - ... bular ıḳigü meniŋ / / - ... osuglug birisi bi / - ... -lerim ara yiged- ... gelig erdnıḳe ... ara yėgedmiş / / / - ... tıtsılarım bu / - .. …
4a-28 ara yultuz ara ay tŋri osuġluġ . . . -lıḳ körtle yėti ḳat . . . . . . tözi araġda araġ br …

Abh Abhidharma (Shogaito)

21 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 215–216 … r-ke ayaġu -luḳ aġır-laġuluḳ taḳı ne ayıdmış kergek alḳu ad maŋgal-lar-nıŋ arasında tŋri burḫan olmış erti ḳamaġ-ta yėg.
Abh.Sho. 698–699 emgek-e nom bilge bilig (taplaġ)-tın vaçirapam dyan-ḳadegi ikin araḳı ḳayu turmış tüz-ün yol uyur öçürüp niz-vanı-lar-nıŋ uruġ-ın tuġurġaşı aḳıġ …
Abh.Sho. 1109–1110 öŋdünki yükmek öçe tükedip kėnki yükmek yene tuġup ikin ar-a üzülmez üçün anın söz-lemiş ol aḳıl -maḳ evrilmek tėp.
Abh.Sho.1747 tört töz tüp dyan-ta ulatı tördegü-nüŋ ḳonşı-sın -ta araḳ-ı dyan-ta tükel-lig bolur bėş yükmek-lerke nedegin tėptėser.
Abh.Sho. 3825 ḳaltı tört töz tüp sėlu dyan tegmez-kenki tayaḳ dyan araḳı dyan erür.

KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KİP 10b o- … emgeklerinte ara kirip ḳutġarur
KİP 17–24 … ėlip kemisin toḳıp yekler ergüsi otruġlarınta ölüm yėrke tėgürser . . anıŋ ara bir bilge kişi ḳuanşi im pusar atın atasar ol ḳamag tınlıġlar taluydaḳı ti …
KİP 41–47 … iŋ uluġ miŋ yėr suvda sansız tümen yaġı yavlaḳ ḳuvrap ol ḳalın yaġı yavlaḳ ara ḳalın satıġçılar yolayu ėrtgeli saḳınsar ḳorḳunçluġ busuşluġ ėrser yana ol …
KİP 185–186 … z ınaġsız emgeklig tınlıġlar öginte ḳaŋınta taḳı yegrek adasınta tudasınta ara kirür ozġurur
KİP 206 emgekte ara kirmegey tėp .. ḳuanşi im pusar bügü biligin alḳunı körür

U Uigurica I-IV

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. II Y. 52,1- III 21-17–18 anta oḳ brḫmadati ėlig batra ḳız-ıġ ḫalın ḳuvraġ arasınta üstünki yėg ḳunçi-i ḳıltı
U II, T. II Y. 52,2 - 14–17 … ta sözlep arçunı toŋa uzun saçın kėdin arḳasınta ıtıp bilekin sıḳanıp anıŋ arasınta beliŋ teg kilimbi yek ḳızın ḫoyınta kötürü alıp nilapuşup atlġ sögüt altın …
U II, T. III M. 207.-38–42 … n bu darnı-nıŋ küçi küsüni üze bodimant nomluġ orun-ġa tegginçe munuŋ ėkin arasınta arıġ toḳum aj--un-uġ bulmaġ-ı tapmaġ-ı bolur
U II, T. III M.225.-15-3 … ögrünç erklig maḫakadi-ḳa tiripur balıġ-ıġ boz--daçı-ḳa . . . sın suburḳan aras . . . . [ınta] T. III M. 225 erig ornaḳ . . . . . . tapladaçı ana-lar ḫu …
U II, T. II, Y., 48-68–71 anta başa bu buyan edgü ḳılınçıġ avırar-mn ertmiş aradın ajun-ḳa barmış ḳonım du vapsi sali beg ḳutıŋa ėl oŋurt ḳarçuḳı-ġa ḫutluġ ü …

AH Atebetü’l-Hakâyık

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 75–76 kiḍinki keligli kişiler ara anıŋ zikri taŋsuk eḍiz bolsu tip
AH 241–244 … ėr sim haramdın üküş vėbal kötrü bardı özele söküş ülüş boldı malı kişiler ara baḫıl aldı anda ökünçtin ülüş
AH 257–260 … alusı aḳı er turur aḳılıḳ şėrėf cah cėmal arturur sevilmek tileseŋ kişiler ara aḳı bol aḳılıḳ sini sevdürür
AH 507–508 ‘ayıbḳa ḳoyuptur ḫalayıḳ ara ġalat ma‘nilerni ayıtmış yana
AH 511–512 bilip tutsa her kim ėdibniŋ sözin ḫalayıḳ ara ol güzinler özin

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 2.2.2.V /4 … atun birle bö[künte] ınar[u] ul[atı nomluġ oronqa] yaqınçaqategi anıŋ ikin ara [sınta q]ayu /// -lry ’yl/// [e] d [gü öglilerke tuş]up ///////// qutın bo …
Sho.Rosia 7.2 /108 ḳodġuluḳ kemişgülük bolur sın arasınta ::
Sho.Rosia 7.2 /251–254 … uḳmaḳlıġ tüşüg 是事有故 bo ed bo(l)maḳ [üçün /// 誰於覺睡] 眠 kim siz oduġ-lar-nıŋ arasınta udır ::
Sho.Rosia 7.2 /369 arji-] lar-nıŋ arasınta ayaġuluḳ-ḳa ::
Sho.Rosia 8.3 /142 kentü öz-leri yene yérmetin arasında burḫan ḳutın bulup ::

IB Irk Bitig

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
IB 10 (ė)sn(ė)g(ė)n b(a)rs m(ė)n. k(a)muş ara b(a)ş(ı)m. (a)nt(a)g (a)lp / m(ė)n, (ė)rd(ė)mlig m(ė)n.
IB 38 k(a)mış ara k(a)lmiş.
IB 52 <bulıt> ara kün tugmiş. busanç (a)ra m(ė)ŋi k(ė)lmiş tėr.
IB 52 <bulıt> ara kün tugmiş. busanç (a)ra m(ė)ŋi k(ė)lmiş tėr.

ŞU Şine Usu Yazıtı

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
ŞU K 2 ö[tüke]n [ėli] tegres ili ekin ar[a] o[lu]rmış subı seleŋe ermiş anta ėli (...) [er]miş barmış (...)
ŞU B 6 … ben .. o/u . k'r .... -miş ö/ür . [ü]ç o[tuz]ḳa anta sançdım yarış aġulıg ara yit? başınt<a> ara?
ŞU B 6 … ... -miş ö/ür . [ü]ç o[tuz]ḳa anta sançdım yarış aġulıg ara yit? başınt<a> ara?

TT TT I-X

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36.1.-159 aḳ ḳışıŋ az . kişi ara edgülüg yoluŋ alp . künikeki işiŋ tıdıġ-lıġ [.] kiçig oġlan 23. ⟦T II Y 36 …
T II D 178b. 180-60–70 … larıġ . ] alḳu anunmış bışru -nmış nomlarıġ asra mansız saḫınçlarıġ turum ara top yoḫatdurur .
T III D 25922, 26032.-21 . . . . /güllüg ḳ////z oruḳuŋuznıı . yalŋuḳlar ara .. . . . . . . . ajun-taḳıı tınlġ-larıġ . yarsmalaş // .. . . . . . /çii t …

O Ongin Yazıtı

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
O 5 b[asa] Tabġaçda yırya At(ı)g Oġuz ara yėti eren yaġı bolmiş ḳaŋım…. Teŋriken ėyin anta yor(ı)miş işıġ küç(i)n [b …
O 9 buzḳunça kelir ertimiz ėkin ara At(ı)g yaġı bolmiş “Tegmeçi men!” tėyin saḳıntım Tegri Bilge ḳaġanḳa [t]aḳ …

KT Kül Tigin Yazıtı

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KT D 1 … ı)n] üze kök : t(e)ŋri: (a)sra : y(a)ġ(ı)z : y(ė)r : ḳıl(ı)ntuḳda : (e)kin (a)ra : kişi oglı : kėl(ı)nm(ı)ş :
KT D 3 (e)kin (a)ra : idi oḳs(u)z : köök : türük : <iti> : (a)nça : ol(u)rur (e)rm(i)ş : bilge …

BK Bilge Kagan Yazıtı

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
BK D 1–2 … ……….]d(i)m : üze : kök t(e)ŋri (a)s[ra y(a)g(ı)z y(ė)r kıl(ı)ntuḳda (e)kin (a)ra kişi oġlı ḳıl(ı)nm(ı)ş]
BK D 4 (e)kin (a)ra : idi oḳs(u)z : kök türük : iti (a)nça : ol(u)rur (e)rm(i)ş : bilge : ḳ(a) …

Sek Sekiz Yükmek

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.010 (IIc) ol ödün tıdıġsız bodistv ol ḳuvraġ arasınta erür erti
Jut.Sek.T-1.353 (IId) bo yirtinçüdeki --- ḳamaġ tınlġlar ara yorıyurlar erti kentüleriniŋ

T Tunyukuk Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T 51 t(e)ŋri y(a)rl(ı)ḳ(a)zu : / bu türük bod(u)n (a)ra : y(a)r(ı)ḳl(ı)ġ y(a)ġıg : y(e)ltürm(e)d(i)m : tü- / g(ü)nl(ü)g (a)t(ı)ġ : …

Man Manichaica I-III

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II D 173a2-424 ad(ı)n töz bizni ara yok

DLT DLT’deki Türkçe parçalar

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
DLT I, 230 Eren arıġ örpeşür / Öçin kekin irteşür / Saḳal tutup tartışur / Köksi ara ot tüter

AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AO-75–78 alḳu emgek-lerte umuġ boltaçı ḳonşi im bodistv ar-a turup yol temür yiuçiŋ-niŋ alḳu ada-larınta adasız tudasız yanıp kelip kör …

Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II S-3–5 alḳu yėrde alḳu tınlġ-lar : ara ançulayu et’öz : körkin kötgürü-ler : ḳaldı yaşın yaltrıḳın teg taḳı tor o …

Aynı gövdeden maddeler

“ara” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).