Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
1 Türkçe karşılık · 26 madde
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “bugün” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- bari zarf Karahanlıbari hiç olmazsa bugünkü gününden yarınki günün hiç olmazsa iyi olsun hiç olmazsa cefa ve zulüm bana dokunmasın bulduğun bu vakti hiç değilse boşa g…
- beḳadın Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz yarınki bugün kavuşma kıl…
- bu zamir OrhonUygurKarahanlıbu işaret zamiri ve sıfatı bugün bu böyle beş kötülük bunlardan biri öbürüne düşman bunlara da iyi davran bunlarsız da iş olmaz bu öğretiyi işitip…
- burun edat UygurKarahanlı…nlarla birleşmeden önce onlardan önce cinlerden insanlardan bugünden önce ölümü görmenizden önce börkü giymek için önce baş gerekir önceki…
- durud isim Karahanlı…ona salavat getirin gönderilmiş peygamberlere selam ve övgü bugün benden ona peygambere salavat ulaşsın…
- dünya isim Karahanlı2. anlam: …tar bu dünyanın ardından koşmak ne zamana dek bu dünya malı bugün var yarın yok dünyada ve ahirette övgü ona aittir…
- eḍgürek sıfat Karahanlıdaha iyi yeğ bugün orada kalmak senin için daha iyi burada kalmak ise benim için daha iyi beylik pek iyidir töre daha da iyidir bilirseniz bu sizin …
- erksiz sıfat UygurKarahanlı2. anlam: istemeyerek zorla bugün ben istemeden gidiyorum kötüye kötülük edilirse ister istemez boyun eğer isteyerek ya da istemeyerek…
- ėtig isim UygurKarahanlı2. anlam: …leceğini bilip kendine hazırlık yapmış yarın olacak iş için bugün hazırlık yap bu haberi işitince hazırlığını yaptı…
- feylesuf isim Karahanlı…n filozofunun malı olmasa nice âlim nice filozof vardı hani bugün…
- ḫalayıḳ isim Karahanlıhalayık yaratıklar insanlar yaratıkları zamanı bugünü yarattı yıldızlar bir kısmı yaratıklara ışık vermiş onu ne halk sever ne yaratan halk arasında…
- ‘ibret isim Karahanlıibret ders sana ibret olsun ilacını yap hükümdar dedi bugün bu ibreti gör ey basiret sahipleri ibret alın…
- isizlik isim Karahanlı…se de eskimez kötülük ne kadar okşansa da iyileşmez kötülük bugün fayda gibi görünse de yapılmış bütün kötülük pişmanlık oldu ah ey kötülük yapıp i…
- çaḫşapat isim Uygur…mak erkek ve kadın mümin upāsaka için beş kural sekiz kural bugünden ölünceye dek kuralları mührü temizce koruyacağım kuralı bozuk canlılar arı kur…
- çın-oḳ zarf Karahanlı… nice olaylar gelip geçti cehennem için nicelerini yarattık bugün üstün gelen gerçekten kurtuldu andolsun âdem’e söz verdik…
- adrıl- fiil OrhonUygurKarahanlıayrılmak bir yerden bir kişiden bugün senden ayrılıyorum annenizden ayrıldığınızda…
- beḍü- fiil UygurKarahanlıbüyümek gelişmek yücelmek tanrı bilgi verdi insan bugün yüceldi yürekli ve akıllı ünü büyüse büyüyüp gelişip çoğalır büyür genişlemiş büyümüş…
- emge- fiil UygurKarahanlı…manlıkla acı çeker dünyayı bulamazsa güçlükle sıkıntı çeker bugün yatma emek ver işini düzenle sizi cennetten çıkarmasın sonra acı çekersin…
- erejlen- fiil Karahanlırahat etmek huzur bulmak keyif sürmek kötü kişi bugün ne kadar keyif sürse yarın pişmanlıkla acı çeker hükümdar rahatladı kendini dinlendirdi hükümd…
- ėt- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …lümden sonra tanrı işimi yoluna koysun yarın olacak iş için bugün hazırlık yap…
- eymen- fiil UygurKarahanlıçekinmek utanmak saygıyla korkmak bugün değişik bir tavır görüyorum ondan çekiniyorum yalnızlığından çekiniyorum özrümü söylesem de çekinerek kendin…
- il- fiil UygurKarahanlı3. anlam: ölünceye dek bugünden sonra ölünceye dek kuralları temiz tutarım…
- imle- fiil Karahanlı…etti eğilip bana işaret etti dlt meryem ona işaret etti kut bugün ben de el işaretiyle anlaşır oldum kb…
- inçrün- fiil Karahanlı…zur içinde olmak döşek istedi biraz dinlenip yattı hükümdar bugün huzur içinde tahta çıksın hükümdar hep rahat ve huzurlu olsun…
- irkil- fiil Karahanlıbirikmek yığılmak bugün yapılmayan iş yarına iş olur işin iş üstüne gelirse birikip kalır…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.