Derlem sözlüğü · madde
bu zamir
Tanım
- Bu (işaret zamiri ve sıfatı): “bu kün” bugün; “bu muntag bėş çöbik” bu böyle beş kötülük; “bularda birisi biriŋe yaġı” bunlardan biri öbürüne düşman; “bularıġ yime eḍgü tut” bunlara da iyi davran; “bularsız yime bolmaz iş” bunlarsız da iş olmaz; “bo nomuġ eşidip” bu öğretiyi işitip. Tanıklar: SekUTTKuTKB4AH
- Çekimli biçimleri: “munı” bunu; “muŋar” buna; “munda, munta” burada, bunda; “mundın” bundan: “munda burun” bundan önce; “munı teg” bunun gibi. Tanıklar: UKuTKB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bu — yalın hâliyle 44.794 kez
Çekimli biçimler (28):
Bağlamlar
Bütün geçişler (4.478) →KB Kutadgu Bilig
2.586 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 3 | yaġız yir yaşıl kök kün ay birle tün / törütti ḫalayıḳ öḍ öḍlek | bu | kün |
| KB 1138 | muŋar | meŋzetü aydı şa’ir sözi / munıŋ ma‘nisi uḳsa açlur közi | |
| KB 2524 | bu | yaŋlıġ kerek barça erdem bilig / uluġ hacib ötrü uzatsa elig | |
| KB 3915 | özüŋ ḳoldı erse | bu | zahid atın / atıŋ boldı zahid özüŋ taġ ḳatın |
| KB 5279 | ay ilig ḳılıç berge sinde turur / | bu | berge ḳıyınlar isizke erür |
Abh Abhidharma (Shogaito)
932 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 20–21 | … iz üz-e yaŋılmaḳ-lar -ın anı üçün ayaġ-ḳa tegimlig主vasubantu baḫşı yaradıp | bu | koşavarti şasdr -ıġ. |
| Abh.Sho. 1103–1105 | … ür üçün alḳu tınlġ-lar-nıŋ çomrulġuluḳ badġuluḳ orun-ı alp ündürgülük üçün | bu | tıldaġ-ın tidig-ke yöleşdürmiş. |
| Abh.Sho. 2166–2169 | … ta kėn tügüp şlok ḳılıp uḳıdmış erür ögirmiş sevinmiş -i-niŋ abipirayın以此二義 | bu | iki türlüg yörüg-ler üz-e anın adamış ol udan tėp. |
| Abh.Sho. 3090–3091 | bu | kök ḳalıḳ-ta ulatı yme ḳayu ol tėptėser bilip ulatı yol tüz-ün-ler kėrdü-s … | |
| Abh.Sho. 3861–3862 | bu | törtünç padak erür tėp論munı munçulayu söz-leyü tükedmiş boldı üç türlüg ėd … |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
247 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/7b2 | 136 | bu | ögür olarnıŋ yanutları yarlıḳamaḳ iḍilerindin hem uştmahlar aḳar altınıda … |
| Ku. T. 28/52a2 | … ŋ olarḳa közler körmezler anıŋ birle olarḳa ḳulaḳlar eşitmezler anıŋ birle | bu | ögür yılḳılar teg kendü olar yolsuzraḳ bu ögür olar gafiller |
| Ku. T. 31/36b2 | 1 | bu | süre haḳḳı kim |
| Ku. T. 34/15b2 | 64 kigürüŋler | bu | kün anı kim tanar erdiŋizler |
| Ku. T. 36/49a3 | 31 aydılar: nelük ıḍılmadı | bu | ḳurʾan er üze iki ildin uluġ |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
206 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.10–12 | edgü ög kaŋ ... silik tutdum.. ög kaŋ teg eçim sıntar selike | bu | maytrı(sm)it nom bititigeli ötüntümüz erti.. |
| Mai.Tek.013.08–13 | kim erki tözünüm | bu | yėr suvda tüpüg uḳġuçı kayu erki töpüdin tüşmek--in bilgüçiler anta ötrü p … |
| Mai.Tek.062.06–07 | (bu) | (ayıg) kılınç küçinte (anta) (ölüp) ulug tamularda tugdumuz.. | |
| Mai.Tek.077.11 | meniŋ | bu | et-öz--üm yalıŋuz sėni üçün belgürmiş erür |
| Mai.Tek.111.37 | … n bu yıġılmış kalın kuvr--(ag) biziŋ körksüz kılınçımız--nı uḳmazunlar ... | bu | ... saḳıntuḳlarınta a / - ... (i)rinçü bolur ... |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
130 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 1.3/4–5 | amtı | bo | öŋ erser béşegü-nüŋ yumdaru-qı atı üçün iki törlüg yörüg -leri neçe bütser … |
| Sho.Rosia 6.2.2.3 | … sü[zök] /// 8) /// braman-lar evinte 從何姓 éyin /// 9) /// bolmış ol bolġalı | bo | oġul /// 1) [yoq] erser antaġ sav bilme[yüki] /// 1) /// [無事] ΟΟ yoq erser … |
| Sho.Rosia 7.2 /174 | bo | ötrü] erür tuġdaçı öçdeçi törö-lüg :: | |
| Sho.Rosia 8.3 /28 | bo | térir/nom esidmek 二世 -lügde yég asıġ-ı :: | |
| Sho.Rosia 8.3 /155 | {艹+廾} -lar | bo | ötgürmek tuş içinde bo mundaġ edgü-lerke-tegi tükeḍser. |
Sek Sekiz Yükmek
84 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.09 (IIc) | -şar | bo | yirdeki tört törlüg tirin ḳuvraġı birle yrlıḳayur erti |
| Jut.Sek.T-1.111–112 (Ib) | yme | bo | --- bitigig üç ḳata oḳısar alḳu boş bolur taḳı yme kim ḳayu tınlıġ |
| Jut.Sek.T-1.218 (Ia) | ötrü ol tınlġ | bo | yirtinçüdeki taluy ögüz tegzinçiŋe çomar |
| Jut.Sek.T-1.329 (Ia) | bo | alḳu yirtinçü yirsuvdaḳı edgüli anıġlı kntünüŋ iki törlüg ḳılınç | |
| Jut.Sek.T-1.392 (IIc) | anın | bo | nom erdini sekiz törlügin |
AH Atebetü’l-Hakâyık
83 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 3–4 | senamu ayuġay sėza | bu | tilim unarça ayayın yarı bir maŋa |
| AH 121–124 | … çre ḳanı ḫayr yidi bilig bilmegendin bir ança boḍun öz elgin but itip iḍim | bu | tidi |
| AH 197–200 | bu kün bar yarın yoḳ | bu | dünya neŋi meniŋ timişiŋ neŋ aḍınlar oŋı ḳamuġ tolġan irlür tükel eksiyür … |
| AH 361–364 | neçe tetik erdin birer sehv kelür neçe pür hünėrlıġda bir ‘ayb bolur | bu | bir ‘aybdın ötrü başın kesgüçi ajunda tirilgü kişisiz ḳalur |
| AH 445–448 | ne yazdı ajunḳa bu sahib hünėr negüke | bu | anı ulaşu ḳınar ḫasislerni kötrüp nėfisni çalıp azu ḳutsuz ajun ḳarıpmu mu … |
U Uigurica I-IV
77 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II Y.32-6–7 | irinç lġ umuġsz inaġsz | bu | tınlġ-lar muntaġ emgeklig …. [yol]da tüşmiş tururlar... |
| U II, T. II Y. 52,2 - 24 | bu | savıġ ėşidip kilimbi yek öpkesi tölükinte ögsüz teg boltı | |
| U II, T. III M. 207.-75–77 | tŋri-ler ėligi-y-a | bu | darnı-nı [!] petik-te bitidip tuġ uç--ınta orḳu-luḳ ol |
| U II, T. III M. 225-10.-3 | munı | munçulayu adın--ḳa utsuġmaġ-sız uluġ ḳatır yavlaġ uluġ küçlüg küsün-lüg .. … | |
| U II, T. II, Y., 48-59–62 | … i-ke pk ḳatıġ süzük kirtgünç köŋülüg upasanç ütret burḫan-larıġ öp saḳınıp | bu | biziŋ et’özüg ertimlig ermiş ḳazġanmış ed tvar ḳaltaçı ermiş tėp bilip uḳu … |
Man Manichaica I-III
27 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II D. 173b1-30–37 | … yaŋı yėrden temin örtürürçe kaltı ogul oglan ergüsinte erürçe : ançulayuma | bu | yėr suv on kat kök t(e)ŋri y(a)rattukta aŋar ohşayur erti |
| T II D 176-106–109 | bu | bilge biligig m(e)n sizlerke üküş körkün üküş yörügün tanukun sözleyü ayu … | |
| T. II K. 2a-126–129 | bu | bi[tig] idisi vidin bügülenmekin küsin kedin kamag t(e)ŋri yėrinteki t(e)ŋ … | |
| T II D 171-279–284 | m(e)n ėki y(a)ruk ordoka b(e)k katıg kėrtgünçlüg n(i)goşak aslan meŋgü | bu | ėki yıltız nomug okıyu tegintim |
| T II D 173a2-456 | … ig y(a)rlagkançuçı bilge b(e)g t(e)ŋri m(a)r mew mani m(a)histaka ay(a)gın | bu | eki TM 159 (Vorderseite) : U 31 / … burhan t(e)ŋriken(i)m(i)z büg[ü han … |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
24 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 7 | anı üçün | bu | bodisvt arya-valokdişvar tėp atanur |
| KİP 17–24 | … tişi yeklerde ozar ḳurtulur ėsen tükel öz yėrinte (barur)lar . . anı üçün | bu | bodisvt ḳuanşi im pusar tėp atanur . . |
| KİP 97–98 | teŋrim | bu | ḳuanşi im pusar neçükin ne alın çevişin bu çambudvip yėr suvda yorıyur tın … |
| KİP 150 | adruḳ adruḳ etüz körtgürüp | bu | sav atlıġ yėr suvda yorıyur tınlıġlarıġ ḳutġarur .. |
| KİP 169 | ḳuanşi im pusar antaġ uz al çevişin timin | bu | yėrtinçüde asıġ tusu ḳılu yorıyur .. |
TT TT I-X
20 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 12.-13 | birök | bu | tuşuşmaḳ atlġ ırḳ kelser . sevin inçe ayur . |
| T II Y 36.15-66–69 | adaŋ ertgei edgü kelgei . | bu | ırḳ kim-ke kelser süü-de erser sançıtur . balıḳda erser ḳorayur . buyan ed … |
| T II Y 36.17.-101–102 | birök | bu | teriŋ ḳuduġ atlġ ırḳ kelser sawın inçe tėr . |
| T II Y 36. 4.-221–224 | … g tilek bulġuluḳı sarp . köŋül-üŋ yıġ inç tur . etüzüŋ bil şük tur . birök | bu | uluġ münükmek atlġ kelser . sawın inçe tėr . |
| T II D 178b. 180-79 | muna | bu | yoḳ |
BK Bilge Kagan Yazıtı
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 8 | (a)z[u | bu] | s(a)b(ı)mda : ig(i)d b(a)rġu : |
| BK K 8 | … ḳ(ı)ŋ(ı)n : bunta : urt(u)m : y(a)ŋ(ı)l(ı)p : öls(i)k(i)ŋ(i)n : [y(ė)me] : | bunt[a | urt](u)m : n(e)ŋ n(e)ŋ s(a)b(ı)m [(e)rs](e)r : b(e)ngü t(a)şḳa : urt(u)m : |
| BK K 14 | … [ ] ür ⟨…⟩ / ḳ(a)zg(a)n(ı)p: y(a)ŋ [ ]i : bu [ ]a / : bu ḳ(a)g(a)n(ı)ŋda : | bu | b(e)gl(e)r(i)g[de bu y(ė)r(i)ŋde su]b(u)ŋd[a (a)dr(ı)lm(a)s(a)r] : türük [ … |
| BK K 15 | bu[nı | kör(ü)p (a)nça bil(i)ŋ | |
| BK D 35 | t(a)bg(a)ç / [……………………..] | bu | y(ė)rde : k(e)lti : |
KT Kül Tigin Yazıtı
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT G 1 | t(e)ŋri t(e)g : t(e)ŋride : bolm(ı)ş : türük : bilge : k(a)g(a)n : | bu | ödke : ol(u)rt(u)m : |
| KT G 5 | bu | yėrde : ol(u)r(u)p : t(a)bġ(a)ç : bod(u)n : bir-le : tüz(ü)lt(ü)m : | |
| KT G 10 | türük [bod(u)n ti]r(i)p : ėl tuts(ı)ḳ(ı)ŋ(ı)n : | bunta | : urt(u)m : |
| KT D 1 | bu | bit(i)g : bit(i)gme : (a)tısı: yol(lu)g t[iġ(ı)n] üze kök : t(e)ŋri: (a)sr … | |
| KT K 13 | … a)tısi : yol(lu)g tėg(i)n : bi- / tid(i)m : yig(i)rmi : kün : ol(u)r(u)p : | bu | t(a)şḳa : bu tāmḳa : ḳoop : / yol(lu)g tėġ(ı)n : bitid(i)m : |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 160 | Ögreyüki mundaġ oḳ / | Munda | aḍın tıldaġ oḳ / Atsa ajun uġrap oḳ / Taġlar başı kertilür |
| DLT I, 219 | Keldi berü arturu / Birdi ilin ertürü / | Munda | ḳalıp olturu / Bükri bolup ün büter |
| DLT II, 20 | Atġalır oḳnı azaḳ / Tegmedi | bu | saw uşaḳ |
| DLT I, 352 | Ḳaçan körse anı türk / Boḍun aŋar aydaçı / | Muŋar | tegir uluġluḳ / Munda naru keslinür |
| DLT I, 420 | Emgek-sizin turġu yoḳ | munda | tamu / Eḍgülüküg körmeḍip ajun çıḳar |
AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AO-1–4 | burḳan atl(ı)ġ baḳşı-ḳa | bo | bo arıġ nom-ıŋa bursaŋ ḳuvraġ erdini-ke bodum-ın tutuşu ınanur-m(ė)n |
| AO-1–4 | burḳan atl(ı)ġ baḳşı-ḳa bo | bo | arıġ nom-ıŋa bursaŋ ḳuvraġ erdini-ke bodum-ın tutuşu ınanur-m(ė)n |
| AO-23–24 | [arı]ġ meŋi-lig uluş-uġ [a]///lıġ | munta | oḳ körkidür |
| AO-41–44 | bodistv körklüg ḳaŋım-ay | bo | ögmiş buyan-ım küçinte bud ködürm-e tınl(ı)ġ-lar burḳan ḳutın bulz-un-lar … |
| AO-60–63 | … z ḳılıp uruġ ḳadaş oġul ḳız birle ḳavışġu üçün alḳu ada-larta umuġ boltaçı | bo | nom erdinig arış arıġ ögdi |
KP Kalyanamkara Papamkara
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KP III-5–8 | yeme bodısavat tegin | bu | uluş bodun ayıġ ḳılınçlıġ(=lar?) ḳılmışın körüp ertüŋü buşuş-luġ ḳadġu-luġ … |
| KP IV-7 | ıġlayu | bu | ne emgek-lig yėr ėrmiş |
| KP XV-5–7 | talu ögüzke kireyin tėp ol ödün ḳaŋı ḳan | bu | ötüg sav ėşidip neŋ kiginç bėrü umadı |
| KP XVII-8 | … r-suḳuşur bėşinç teŋri tüpirer ḳorḳınçıġ yėl turur kemi aḳ-tarılur ölür .. | bu | munça ḳorḳınçıġ adaḳa kirip ölgey siz bizni irinç ḳılġay siz .. tėp tėdi |
| KP XVIII-7 | ol ödün bodısavat tegin ḳaŋı ḳanta | bu | yarlıġ ėşidip |
T Tunyukuk Yazıtı
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T 15 | köögm(e)n : / yolı: bir (e)rm(i)ş : tum(i)ş t(ė)y(i)n : (ė)ş(i)d(i)p : | bu | yol(u)n : yorıs(a)r : / y(a)r(a)m(a)çı t(ė)d(i)m : y(ė)rçi t(i)l(e)d(i)m : … |
| T 32 | bu | süg (ė)l(e)t: tidi: ḳııy(ı)n(ı)ġ : kööŋl(ü)ŋça (a)y : b(e)n s(a)ŋa ne (a)- … | |
| T 51 | t(e)ŋri y(a)rl(ı)ḳ(a)zu : / | bu | türük bod(u)n (a)ra : y(a)r(ı)ḳl(ı)ġ y(a)ġıg : y(e)ltürm(e)d(i)m : tü- / g … |
| T 61 | … ḳ(a)zġ(a)ntuḳ üç(ü)n : ḳ(a)pġ(a)n ḳ(a)ġ(a)n : türük sir bod(u)n : yorıduḳı | bu | / türük bilge : ḳ(a)ġ(a)n : türük sir bod(u)n(u)ġ : oġ(u)z bod(u)n(u)ġ : i … |
Tes Tes Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Tes Güney 3 | ...(e)ls(e)r (i)lg(e)rü : qoontı : b(e)lgüsin : bit(i)gin : | bu | : urtı : bu y(a)r(a)tdı: |
| Tes Güney 3 | ...(e)ls(e)r (i)lg(e)rü : qoontı : b(e)lgüsin : bit(i)gin : bu : urtı : | bu | y(a)r(a)tdı: |
IB Irk Bitig
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarHuast Huastuanift
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II D. 178 IV.-4 | … metin t(e)ŋrike igdeyü-ü muntaġ uluġ çulvu-u sav sözledim(i)z erser mundaġ | bu | adunçsuz yazuḳ yaz(ı)nt(ı)m(ı)z erser t(e)ŋrim amtı-ı m(e)n raim(a)st f(e) … |
| T. II Y. 60 a.-15–20 | … ünç bilge bilig burḫanlar] tamġası . . t(e)ŋrim biligim(i)zni [köŋülümüzni | bu | tört türlüg t(e)n]grilerde aġıt(ı)m(ı)z erser . . r [ornınta] ḳamşat(ı)m(ı … |
Tövbe Uygurca tövbe duası (Zieme)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 40.1 [U 3113]-23–30 | … erser : ölürmek saḳınçın t(e)ŋri burḳan et’özinte ḳan ün--türtümüz erser : | bo | bėş türlüg an(a)ntaraas atl(ı)ġ aġar tsuy ayıġ ḳılınç ḳıltım(ı)z erser : a … |
| T II Y 40.3 [U 3115]-32–40 | … in yėdim(i)z yuŋlatım(ı)z erser : vrġar saŋram buz--tumuz söktümüz erser : | bo | bėş türlüg anantirassa-yazuḳumuznı körür-biz : |
Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II S-70–80 | … la[tı gaŋ ögüz içinteki] ḳum sança burḫan-lar yme [. . .] teg ḳutluġ tilin | bo | uluşuġ öger [. . .] inçip tınlġ oġlanıŋa [. . . . . . ] |