Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
7 Türkçe karşılık · 29 madde
temiz 1
- arıġ sıfat OrhonUygurKarahanlıTemiz, arı, saf
temizlik 1
- arıġlıḳ isim UygurKarahanlıTemizlik, arılık; iffet
temizlemek 1
- arıt- fiil UygurKarahanlıArıtmak, temizlemek
temizlenmek 3
temiz şeyler 1
- arıġ sıfat OrhonUygurKarahanlı3. anlam: helal, temiz ; temiz şeyler
temize çıkarmak 1
- arıt- fiil UygurKarahanlı2. anlam: Arındırmak, temize çıkarmak
ahlakça temiz 1
- arıġ sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Ahlakça temiz, iffetli, günahsız
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “temiz” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aditiakarbi özel ad Uygurbir bodhisattvanın adı lekesiz temiz göğe benzeyen aditiakarbi adlı bodhisattva…
- aḳıġsız sıfat Uygur…ḳıġlıġ karşıtı akıntısız dharmalar arınmış bilgelik arınmış temiz bilgelikli…
- alçaḳ sıfat Karahanlıalçak gönüllü yumuşak huylu soylu ve alçak gönüllüydü huyu temizdi bey alçak gönüllü olmalı alçak gönüllü mütevazı kişi…
- amrançıġ sıfat Uygursevimli sevilesi pek temiz pek sevimli pek sevgi uyandırıcıdır…
- amulluḳ isim Karahanlı…yumuşak huyluluk ere sakinlik kolay huy gerekir sakinlik ve temizlik anlayışın huyudur her işte sakinliği seç…
- aslı isim Karahanlı…ve soy gerekir insanın soyunu bilmenin yolunu açmış ey soyu temiz…
- awurtası isim Karahanlı… bakan kadın dadı sütanne çocuklarının dadısı olarak iyi ve temiz bir kişi tut ki oğul kız temiz yetişsin…
- açuḳluġ sıfat Karahanlı3. anlam: serbest kullanılması yasak olmayan tanrı size serbest ve temiz rızık verdi…
- aşçı isim UygurKarahanlıaşçı aşçı temiz olursa temiz yemek verir boğazın tadını aşçı ve sakacı tutar bu canlılar önceden aşçı idiler…
- baçaġ isim Uygur…eist metinlerde belli günlerde tutulan perhiz ve yemin günü temiz oruç bir gün bir gece tutulacak oruç sekiz soylu oruç yasasını temiz giysi giyip …
- baçasız sıfat Uygurkusursuz eksiksiz ile kusursuz eksiksiz arı temiz bir bedende durmalı…
- bizar sıfat Karahanlı…lardan uzaklaştık sana sığındık tanrı musa’yı dediklerinden temize çıkardı…
- cefalıġ sıfat Karahanlıeziyet eden cefalı zalim cefakâr dünyadan gönlümü kaldırdım temiz olmayan cefalı huylu günahkâr kusurlu kulunum…
- cefaçı sıfat Karahanlı…n de cefakârdır ey huyu yumuşak olan bu dünya cefacıdır işi temiz olmayan cefacı olur…
- ferişte isim UygurKarahanlı… bu gaflet olmasa insan melek olup ibadet ederdi meleklerin temiz olarak canlarını aldığı kimseler tanrı ve melekleri salat eder meleklerin hepsi s…
- haram sıfat Karahanlıharam dinen yasak onlara temiz şeyleri haram kıldık onu bir yıl helal bir yıl haram sayarlar helali haramı açıkça ayırırsa helal hep yitti haram art…
- iḍişçi isim Karahanlı…erektiğini söylemesi bu aşçı ve sâki güvenilir olmazsa sâki temiz ve güzel yüzlü olursa sâkiye döşekçiye ve aşçıya…
- iryapt isim Uygurskt īryāpatha davranış duruş kuralları temiz öğütlere uyup prātimokṣa kurallarına ve davranışa eksiksiz olup…
- çaḫşapat isim Uygur…beş kural sekiz kural bugünden ölünceye dek kuralları mührü temizce koruyacağım kuralı bozuk canlılar arı kuralları sayıp tutanlar yanılmadan kural…
- çalpaŋ Uygur…yla birlikte gübre pislik kirli çalpaŋ ile çince 糞除 pisliği temizlemek’ karşılığında…
- baça- fiil Uyguroruç tutmak temiz oruç tutup tanrı’ya sunmak gerekirdi oruca oturup onu dine ve töreye uygun tutamadıysak…
- butarla- fiil Uygur…yarak karga kuzgun kartal gelip parçalayarak etimizi yerler temiz giysisini kesip yırtıp parçalayarak…
- il- fiil UygurKarahanlı3. anlam: ölünceye dek bugünden sonra ölünceye dek kuralları temiz tutarım…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.