Derlem sözlüğü · madde
kir- fiil
Tanım
Bu maddenin tanımı henüz yazılmadı. Aşağıdaki bağlamlar sözcüğün derlemdeki kullanımını gösterir.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): kir- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- kirgil 2 (KuT, KB) · kirġil 1 (KuT)
Çekimli biçimler (44):
kirdi 48
kirür 37
kirse 30
kirip 29
kirtü 20
kirü 13
kirdiler 10
kiriŋler 10
kirmiş 6
kirser 5
kirigli 4
kirti 4
kirmez 3
kirelim 3
kirmişke 3
kirürler 3
kireyin 2
kirmedi 2
kirgil 2
kirigliler 2
kirgenler 2
kirmese 2
kirmek 2
kirdiŋ 1
kirer 1
kirdiŋiz 1
kirmedük 1
kirmegey 1
kirmegil 1
kirmekke 1
kirmeginçe 1
kirmeyin 1
kirmezler 1
kirmezün 1
kirmişig 1
kirmişin 1
kirteçi 1
kirġil 1
kirdükte 1
kirgeli 1
kirgüde 1
kirgüte 1
kirmezünler 1
kirtükde 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (263) →KB Kutadgu Bilig
119 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 36 | oḳıçı ol erdi bayattın saŋa / sen ötrü köni yolḳa | kirdiŋ | toŋa |
| KB 1101 | ḳayu başḳa | kirse | ḳuġu ḳırtışı / ḳuġu teg örüŋ ḳılġu köŋlin kişi |
| KB 2656 | ḳarınḳa süçig | kirse | çıḳrur sözüg / bu çıḳmış söz ök yandru örter özüg |
| KB 4103 | negü tir eşitgil özin tutnur er / öḍinde | kirip | kör ötüg ötnür er |
| KB 5662 | yorıp | kirdi | ilig tapa yol ḳolup / orun birdi ilig aġırlap körüp |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
40 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/10b2 | 142 azu sėzindiŋiz mü kim | kirse | siz uştmahḳa bilmekin aḍırmayın taŋrı anlarnı kim ḳatlandılar sizdin bilme … |
| Ku. T. 29/48b1 | … irle neteg kim inçründiler erse anlar kim sizde öŋdin erdiler oŋları birle | kirdiŋiz | anıŋ teg kim kirdiler bu ögür yoḳaldı ʿamelleri dünya içre hem aḫiret içre … |
| Ku. T. 30/43a3 | 31 Turġu bustanlar | kirürler | aŋar aḳar anıŋ altınında arıḳlar olarḳa anıŋ içinde negü tileseler andaġuḳ … |
| Ku. T. 33/16a1 | … zke taʿam tapa baḳıġlılarda aḍın anıŋ vaḳtiŋe ançası bar ḳaçan ündense siz | kiriŋler | yime ḳaçan yėse siz tarı[lı]ŋlar oḳımaḳ yoḳ sizke hiç hadis bütünlükin ol … |
| Ku. T. 35/45a3 | … n sėznür men anı yalġançı mundaġuḳ bezenildi firʿavnḳa ʿameliniŋ yawuzluḳı | kirü | yıġıldı yoldın ermez firʿavnnıŋ keydi meger helaḳliḳ içinde |
Sek Sekiz Yükmek
24 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.5 (IIc) | ḳız ḳıvırġaḳ saran tınlġlar üküş tŋrim | kirtü | tınlġlar az |
| Jut.Sek.T-1.41 (Ib) | kişi et’özin (bulup yene edgü) ḳılınç ḳılmazlar | kirtü | nomuġ |
| Jut.Sek.T-1.121 (Ia) | tilinteki bo tört törlüg müninte ḳadaġınta | kirer | tört |
| Jut.Sek.T-1.274 (Ia) | kirmişke | sanur turḳaru kiŋ alḳıġ köni uluġ yoluġ ḳodup | |
| Jut.Sek.T-1.423 (Ia) | tamudaḳı emgeklig tınlġlar alḳu ozdı ḳutrultı edgü et’özke | kirdiler |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
16 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.35–39 | arka / üç p(a)t(a)r nırvanka | kirü | kirü yarlıḳamışıŋa tegi alku nomlarag uḳıtdaçı maytrısmit yėti otuz ülüş u … |
| Mai.Tek.042.12–13 | ançulayu yėme ögnüŋ kaŋnıŋ krallıg bir içinte | kirmiş | köŋül.. at öŋüg tuġurur.. |
| Mai.Tek.085.59 | anın amtı sizler (ajunlar)ıg alkamış erser siz(ler) (tört) türlüg köni | kirtü | no(m) ... -ler.. köni ki(rtü) ... tiser.. emgek / / ? = 157 226 / bėş o … |
| Mai.T-11.3a.17–24 | ḳayu işler kün tŋri ḳarnınta | kirür | tüşeser ol işler bėr uluş üze erklig çkrwrt ilig ḫan bolġuluḳ oġul toġurur … |
| Mai.T-11.13b.15–22 | … ermez .. otġuratı ew barḳ ḳodup sisiksiz burḫan ḳutın bulġay .. tort köni | kirtü | nomluġ uluşlar üze erk tartġay (.) üç eŋim sansaraġ ıntın yoġuç keçgey .. |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.8.V/4 | … tarıqıp birtemledi yene alqu öçüg [keki]g öritip [ikileyü] üç yavlaġ yolqa | kirmezünler | : |
| Sho.Rosia 3.1.1.V/6–7 | … erklig aryavlokitéşvar [bodistv] kelip bo çindan tü[rt]tmiş mandal içinte | kirü | [yarlıqaduqta bo am]duq darni nomuġ yüz sekiz qata oqıġu ol : |
| Sho.Rosia 3.3.1.R /6 | kirgüde | üngüde tıdıġsız bolur : | |
| Sho.Rosia 6.2.2.4/28–31 | … nçıġ et’öz tegşürdük-te teginür teŋridem /// tartıtılıp : kentü öz-i boldı | kirgeli | tamu [-qa] //// |
| Sho.Rosia 7.2 /111–133 | … ayu ///] al altaġıġ 如先方便 ḳ(a)ltı aşnuḳı al altaġ-ları üz-e [ölenip diyanḳa | kirür] | teg têp 順趣於離 êyin barür-lar sıŋarḳı-ḳa 流 [/// sıŋarḳıḳa aḳar-] lar ḳutulur … |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 10b | o- … emgeklerinte ara | kirip | ḳutġarur |
| KİP 13–16 | … n uzun turḳaru a(tasar) tünle küntüz atayu tutsar antaġ oġrı bar uluġ otḳa | kirser | … uluġ suvḳa kėrser ölimegey sıġta tėgip öngey . . |
| KİP 34–39 | … ḳayu tınlıġ beglerde aġır yazuḳluġun yazuḳsuzun yana yoḳıla kėlip ḳınlıḳta | kirip | ba-… -mış baġda buḳaġuda yatıp emgek emgenser ol emgekinte ḳuanşi im pusar … |
| KİP 191 | tamu prit yılḳı ajunta özi | kirip | emgeklerinte ozġurur |
| KİP 206 | emgekte ara | kirmegey | tėp .. ḳuanşi im pusar bügü biligin alḳunı körür |
Abh Abhidharma (Shogaito)
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 403–404 | ol tŋri burḫan ėyin | kirip | nom-ḳa ol tŋri burḫan ėyin ögredinmiş üçün nedegin alḳu tınlġ-lar-nıŋ öz b … |
| Abh.Sho. 494–496 | şasdirakarė vasubandu baḫşı tŋri burḫan ėyin | kirmek | üz-e nom-ḳa tŋri burḫan oḫşaşur üçün bu tıldaġ-ın yükünmiş erür tŋri burḫa … |
| Abh.Sho. 1930–1932 | 釋日ol abi -darim şasdr-taḳı yėg yörüg-lar | kirip | munda tudulmış üçün bu bulmış ol ḳıın-ı tėgüçi adıġ tėp釋日munı iki türlüg-i … |
| Abh.Sho. 1939 | ḳaltı ol şasdr-taḳı ḳayu barınça yėg yörüg-ler | kirmiş | üçün bu şasdr-ḳa bu bulmış ol ḳıın-ı tėgüçi adıġ. |
| Abh.Sho. 3972 | 問bu ėdiglig nom-lar kelmedük ödtin aḳılıp | kirdükte | közünür öd-ke bolur üçün tegşilmek ḳıyılmaḳ-ı. |
TT TT I-X
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 12.-16 | … sėni bertgeli [.] ig toġa egirdi sėni . emgetgeli özüngin [.] ḳar içinteig | kirdi | . |
| T II Y 36. 2. -19 | saḳıġuluġ . köŋül içinte oot | kirdi | . |
| T II Y 36. 2. -22 | kün tŋri | kirdi | yėr içinte yrumaḳı tıtıldı |
| T II Y 36.11-173 | birök bu kün 25. T II Y 36.9. altı elig / | kirü | barır . suw adası saŋa öŋdürti utru k(e)lir . kösemiş kösüşüŋ ḳanmaz . köŋ … |
| T III D 2605.-135 | kirtgünç köŋül-lerii . . . | kirtü | törü-lerte ḳatıġlanu . kirlig ayıġ ḳılınçıġ ḳılmamaḳ [.] kirtü çḫşaptıġ kü … |
KP Kalyanamkara Papamkara
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KP III-5–8 | … lıġ(=lar?) ḳılmışın körüp ertüŋü buşuş-luġ ḳadġu-luġ bolup ıġlayu balıḳ-ḳa | kirdi | .. |
| KP XII-1 | ḳaŋım ėllig tilke | kirmezün | |
| KP XIV-3 | tavar ḳazġanmaḳ neŋ toluy ögüz-ke | kirip | köŋül-teki küs-üşin ḳanturġalı saḳınsar bulunçusuz çi[n?]temeni erdini bul … |
| KP XV-2–3 | tek taluy ögüzke | kirmişig | içgerü tapladı |
| KP XV-5–7 | talu ögüzke | kireyin | tėp ol ödün ḳaŋı ḳan bu ötüg sav ėşidip neŋ kiginç bėrü umadı |
BK Bilge Kagan Yazıtı
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 14 | … lm(a)s(a)r] : türük [bod(u)n] [ ] : (e)dgü : kört(e)çi s(e)n : (e)b(i)ŋe : | kirt(e)çi | s(e)n : buŋs(u)z : bolt(a)çı s(e)n |
| BK D 4 | ėlg(e)rü: ḳ(a)d(ı)rḳ(a)n : yışḳa t(e)gi: | kirü] | t(e)m(i)r ḳ(a)p(ı)gḳa : t(e)gi : ḳoont(u)rm(ı)ş : |
| BK D 38 | … t(u)z (a)rtuḳı : tört : y(a)ş(ı)ma : oġ(u)z : t(e)z(i)p : / t(a)bg(a)çḳa : | kirti | : |
ŞU Şine Usu Yazıtı
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| ŞU K 11 | üç ḳarluḳ yablaḳ saḳınıp teze bardı ḳurıya on oḳ[k]a | kirti | lagzın yılḳa t[oḳıdım?] (...) tay bilge totoḳıg |
| ŞU D 7 | içıḳdi sıŋarı b[odun] -[k]a | kirti | anta yana tüşdim ötüken irin ḳışladım yaġıda boşuna boşunıldım ėki oglıma … |
| ŞU G 10 | … a bodun içıḳd[i] (...) y1r (...) ri . dglö/ük/kö/ü . I . ḳarluḳ tapa tezip | kirti | anta yana tüşip orḳoon balıḳlıg beltirinta ėl örginin anta örgipen ėtitdim … |
Man Manichaica I-III
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 171-273–274 | bu bėş agız b(i)t(i)m(i)ş üçün yazukka | kirm(e)y(i)n | |
| T II D 173d-354 | yme etözke | kirür | |
| T II D 176-482–484 | bu m(e)niŋ yutuzum bu tėp içgerü | kirip | ölüg birle yattı |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT III, 245 | Bardıŋ nelük aymadıŋ / | Kirü | körüp ḳaymadıŋ / Köŋül beril yaymadıŋ / Bolduŋ erinç bolmaġu |
| DLT II, 223 | Keldi esin esneyü / Ḳaḍḳa tükel osnayu / | Kirdi | boḍun ḳasnayu / Ḳara bulıt kükreşür |
| DLT III, 221 | Birmiş seniŋ (turur) bil yalŋuḳ tapar ḳarınḳa / Ḳalmış tawar adınnıŋ | kirse | ḳara orunḳa |
AH Atebetü’l-Hakâyık
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 305–308 | … arımaz iḍisi ḳarıp harislıḳnı ḳoḍur haris er ḳaçan ölüp yatsa topraḳ içiŋe | kirip | |
| AH 365–368 | … tin özni sıŋaru salıp iter bolsaŋ işni sanıp saḳınıp it kerekmü kereksizmü | kirtü | bilip |
| AH 457–460 | … anı sėbėbdin körür ḳaza birle uçġan ḳalıḳ ḳuşları ḳarıḳa ḳonar hėm ḳafesḳa | kirür |
IB Irk Bitig
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarHuast Huastuanift
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II Y. 60 a.-5–6 | m(a)nas]tar ḫırz(a) . . . . sekizinç | [kirtü | t(e)ŋrig arıġ nomuġ] biltükümüzde baru . . t(e)ŋrim ėki-i [yiltizig üç ödk … |
| T. II Y. 60 a.-11–12 | … t(e)ŋri nede ötrü yoḳ bolġai . . yaruḳlı [ḳar]alı [ḳaltı adrılġai] antada | kirse | ne tėpen bilt(i)m(i)z . . |
U Uigurica I-IV
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. II Y. 52,2 - 25 | … gin adaḳın arçuni tongaġ ölürgülüg erig barıġ ḳılıp kimavant taġ ḳısılınta | kirip | bardı |
| T. III M. 225-2 | … -a talıp ḳuna kesip ḳapıġ açıp sosın söküp . . . . . . . . . . . ḳıznaḳ-ḳa | kirip | aġı-barım-ḳa tegip baġın sesip busin alıp aŋın yükin yüte .. arḳa yükin kö … |
KÇ Küli Çor Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KÇ 21–22 | … bol[ayi]n tidi. Ülügi ança ermiş erinç: Yaġıḳa yalıŋus oplayu tegip, opulu | kirip | , özi ḳısġa kergek boltı. |
KT Kül Tigin Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT D 2 | … ş : tizl(i)ġ(ı)g : sökürm(i)ş : ėlg(e)rü : ḳ(a)d(ı)rḳ(a)n : yışḳa t(e)gi : | kirü | : t(e)m(i)r ḳ(a)p(ı)gḳa t(e)gi : ḳ(o)-ont(u)rm(ı)ş : |
AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AO-33–36 | … -lig nom-larıġ salmadın kkir-siz nırvan-ıġ almadın kiçin tavraḳ-ın timedin | kirtü | çın burḳan ḳutın buldurur |
Aynı gövdeden maddeler
“kir” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).