Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
5 Türkçe karşılık · 33 madde
katı 2
katılaşır 1
- bekrişür KarahanlıSertleşir, katılaşır
katılaşmak 1
- iriglen- fiil KarahanlıSertleşmek, katılaşmak; gücenmek
gök katı 1
- felek isim KarahanlıFelek, gök katı; yörünge
varoluşun en üst katı 1
- bavagir isim UygurBhavāgra, varoluşun en üst katı
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “katı” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- adra özel ad Uygurbir tanrı katının ya da yıldız evinin adı adra adlı bilgi tanrı yurdundan…
- akaniştabavan özel ad Uygur…ukarıda akanişta göğü aşağıda awiş cehennemi akanişta tanrı katında çince 究竟…
- aḳur isim Karahanlıahır ovada sürü sürü at ahırda katır…
- alḳınçu isim Uygurson bitim biçim âleminin sonundaki tanrı katı en yüksek gök sonuna dek şüpheli gönlümüz sonuna dek kesilsin…
- anharwazan isim Uygurmaniheist göksel bir katın ya da ışık yurdunun adı ruhun anharwazana yükselmesi üç iblisi anharwazanda bağladı…
- aytıġ isim OrhonKarahanlısöz deyiş benim katımda söz değişmez hükümdar adına sana çok övgü söz ve selam gönderiyorum…
- ‘azab isim Karahanlıazab azap ceza işkence çoğunlukla tanrı’nın cezası tanrı katından azap onlara azap hak oldu azabımızı gördüklerinde azabı çok ise rahmeti de boldur …
- ‘aziz sıfat Karahanlı…n yüce tanrı’nın sıfatı olarak güçlü ve hikmet sahibi tanrı katından ikisi arasındakilerin güçlü çok bağışlayıcı rabbi daha güçlü olan daha zayıf o…
- aşsız sıfat OrhonUygur…ız yiyeceksiz içte aç dışta çıplak yiyeceksiz susuz kuruyup katılaşıp dolaşırlar…
- bek sıfat UygurKarahanlısağlam sıkı berk sağlam katı gönüllü inanç gönlümüz sağlam olsun gönlünü sıkı tut dilini sıkı tut oynak talihi bulursan onu pek sıkı tut kazığı sağl…
- beraber sıfat Karahanlıfarsça eşit denk eşit denk olasınız diye tanrı katında eşit olmazlar gözü kör olan gören ile eşit olmaz…
- berk sıfat UygurKarahanlı… sıkı düğümleri çözer tanrı onlardan sağlam söz aldı sağlam katı olacak dönmez sağlam katı onu sıkı tutar…
- büükiŋė Uygurırk bitig’de anlamı kesinleşmeyen söz katına dek kalmamış ne dek bırakmamış…
- bıçıġ isim Karahanlı…rlar ahitleştiğinizde tanrı’nın ahdini yerine getirin tanrı katından söz almış olan dışında…
- derece isim Karahanlıderece mertebe rütbe tanrı katında daha büyük derece ondan dereceler bağışlanma ve rahmet onlar için rableri katında dereceler vardır kiminizi kimin…
- dost isim Karahanlıdost arkadaş yakın dost edinmek katından bize bir dost ver sizden kim onları dost edinirse o onlardandır o gün dostlar birbirine düşmandır ancak sak…
- ėsiz sıfat UygurKarahanlı…dı onlardan sonra namazı bırakan kötü bir nesil geldi tanrı katında canlıların en kötüsü sağırlar dilsizlerdir değersiz işe yaramaz hatunların kötü…
- fal isim Karahanlı…nsa musa’yı uğursuz sayarlardı onların uğursuzlukları tanrı katındadır…
- ġanimet isim Karahanlıkur’an çevirisinde ganimet savaşta ele geçen mal tanrı katında çok ganimet vardır ey muhammed sana ganimetleri soruyorlar alacakları pek çok ganimet…
- hakim isim Karahanlı2. anlam: …sinde tanrı’nın sıfatı hakîm hikmet sahibi aziz hakîm tanrı katından tanrı rahmeti geniş hikmet sahibidir…
- iligü Uyguranlamı kesinleşmeyen söz abhidharma çevirisi katılaşma toplu olarak olur…
- işsiz sıfat Uygur…levsiz işe yaramaz sonraki tümce ayrıca işlevsiz olurdu abh katılaşma hareket işlevsiz olmalı man kendisi de işsiz boş dolaşır…
- aḍnal- fiil Karahanlıdeğiştirilmek benim katımda söz değiştirilmez…
- aġtın- fiil Uygur…k yukarı çıkmak bir makama bir yere çıkmak bu bedenle tanrı katına yükselip tahta çıkıp ata binip…
- baġla- fiil OrhonKarahanlı… başlık almadan verdim gönlümü ona bağlayarak edilgen oyuna katılırsa boynu bağlanır kuran çevirisinde gönlünüzü bağlayın sebat edin…
- bulġalış- fiil Uygurabhidharma çevirisinde birbirine karışmak katışıp karışması katışmış karışmış olur…
- bulġaş- fiil UygurKarahanlı…mak birbirine girmek kalabalık ordu dağılınca içten karışır katışma karışma katışma karışma kusuru…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.