Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “soylu” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• alçaḳ sıfat Karahanlıalçak gönüllü yumuşak huylu soylu ve alçak gönüllüydü huyu temizdi bey alçak gönüllü olmalı alçak gönüllü mütevazı kişi…
• alınlıġ sıfat Uyguralınlı alnı çatık soylu korkutucu alnı çatık…
• amtıḳı sıfat Uygurşimdiki şimdiki şüphe şimdiki iki küçük yoldaki soylular şimdiye yakın zamanda…
• anant özel ad Uygur…ın yakın öğrencisi ānanda buda’nın ānanda’ya buyurduğu gibi soylu ānanda çince 阿難…
• anatapintiki özel ad Uygur…tırını bağışlayan zengin tüccar anāthapiṇḍika anāthapiṇḍika soylu ānanda’ya eğilip…
• arḳun isim UygurKarahanlıbir at cinsi melez at soylu atlar tazı atları büktel ve arḳun atları…
• ayaġ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …lar ve ulu kişiler için unvan çince 尊者 karşılığı saygıdeğer soylu maitreya bodisatva saygı ve hürmete layık canlılar…
• ayançaŋ isim Uygur…üllerini saygılı bir gönülle eğilerek büyük saygı uyandırır soylu yumuşak saygılı bir kural içinde…
• baçaġ isim Uygur…yemin günü temiz oruç bir gün bir gece tutulacak oruç sekiz soylu oruç yasasını temiz giysi giyip oruç tutarak büyük uposatha oruç günü…
• beglik isim OrhonUygurKarahanlıbeylik hükümdarlık yönetim beylik soylu erkek evladın kul oldu bilgisi olursa beylik eder gevşek bey bütün ülkenin beyliğini sürdüremez bu ululuk bu…
• bodistv isim Uygur…çin dünyada kalan buda olmaya aday kutsal varlık saygıdeğer soylu maitreya bodisatva akṣayamati tükenmez gönüllü bodisatva bu bodisatvaya ārya aval…
• boḍun isim OrhonUygurKarahanlı…e halk oradan kalan halk on uygur ve dokuz oğuz bütün şakya soylu halk ülkesinin halkını töreyle düzene koyarsa…
• buḳun isim Uygurhalk çoğunlukla ile ikileme bütün şakya soylu halk ülkenin kentin halkı kent ve ülke halkından…
• büktel Karahanlıbir at cinsi soylu atlar tazı atları dağ atları melez atlar…
• eḍersiz sıfat Karahanlıeyersiz soylu attan inip eyersiz tahta tabuta binmek zorunda kalıp ölüm tasviri…
• eger bağlaç Karahanlı…rini silerdik eğer gitmezsen gönlü kırılır kibirli kişi ben soyluyum’ derse…
• eren isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist metinlerde seçkin kişiler sekiz yüce soylu kişi ārya-pudgala büyük insanın mahāpuruṣa otuz iki işareti…
• ey ünlem Karahanlı…bbim ey kavmim ey peygamber de ki ey pişmanlık yazık ey iyi soylu gönlün kötü olur ey dost bunu gerekli say…
• ġavanpati özel ad Uygur…ğrencilerinden yaśas pūrṇa vimala gavāṃpati subāhu gibi beş soylu arhatlık buldular…
• haḳ isim Karahanlı3. anlam: yeminde hakkı için soylu ilk rabbin hakkı için…
• iḍilik isim Karahanlı…ik ben kulunum sen rabbimsin kulun adı kuldur sen rabbimsin soylusun rablık merhamet et…
• ilmezker Uyguranlamı kesinleşmeyen söz shor soylu kutsal yolu anlamazlar…
• adın- fiil Uygur2. anlam: ayılmak kendine gelmek o soylu adamın sarhoşluğu geçti uykusundan uyandı…
• aş- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: üstün gelmek geride bırakmak bütün soylular topluluğunu geçmiş aşmış olduğunu aşan üstün olan…
• başla- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …gün geldi babam kağana ilk balbal olarak baz kağan’ı dikmiş soylu maitreya başta olmak üzere ku sengün önderliğinde…
• bulul- fiil UygurKarahanlıabhidharma çevirisinde bulunmak ele geçmek olmak soylu yoldan elde edilir bilgiyle sönme kirsiz öğede bulunmaz önce bulunup bilgisiz sönme bilgi güc…
• ėn- fiil UygurKarahanlı… uysal binitlere binip bu elli üç tanrının gelişini inişini soylu yolda inilecek ve inilmeyecek olanı kesin olarak anlar inip…
• erd- fiil Uygurgeçmek aşmak öteye geçmek üstün gelmek hep ile bütün soylulardan geçtiğini aştığını nasıl bilmek mümkün olur kendisi sansaradan geçmek için çabayla …
• ert- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: abhidharma çevirisinde üstün gelmek aşmak bütün soylular topluluğunu aşıp geçtiğini…
• çaḳıl- fiil Karahanlıparlayıp tutuşmak alev almak soylu at koştu kızıl ateş parladı…