Abh sözlüğü · madde
aya- fiil
Tanım
- Saymak, saygı göstermek, ağırlamak; çoğunlukla “aġırla-” ile ikileme: “ayayu aġırlayu yükünür men” saygıyla, hürmetle eğilirim; “ayayu aġırlayu tutmış kergek” saygı ve hürmetle tutmalı; “burḫanag ayap aġırlap” Buda’yı sayıp ağırlayarak; “burkanag ayaġalı aġırlaġalı kelirler” Buda’yı saygıyla ağırlamaya gelirler; “bramanlarıġ ayayur aġırlayurlar” brahmanları sayar, ağırlarlar; “aġar ayamaḳın” büyük bir saygıyla; “ayamaḳ aġırlamaḳ” saygı ve hürmet; “edremlig kişilerig ayaġıl” erdemli kişilere saygı göster; “yėrtinçülügler üze ayaḳalı tekimlig bolur” dünyalılarca saygı görmeye layık olur; “yirig orunuġ ayamış aġırlamış kergek” o yeri sayıp ağırlamalı. Tanıklar: KİPMait4UTT
- (KB) Esirgemek: “ayama oġul ḳızḳa berge” oğula kıza sopayı esirgeme. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
ShoR 7.2 “ayımışımın” (parçalı bağlam, Çince 放捨 ‘bırakıp vazgeçme’ yanında) bu fiile bağlandı; okunuş kesin değil.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aya- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (15):
Bağlamlar
Bütün geçişler (17) →Abh Abhidharma (Shogaito)
17 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 73 | ayayu | aġırlayu yükünüp ol andaġ osuġ-luġ çınkėrtü töz-lüg baḫşı-ḳa. | |
| Abh.Sho. 139–146 | … ş-ın alḳu tüz-ün-ler ḳuvraġ -ında anın aşnu-ça ögüp edgü-ler-in basa tėmin | ayayu | aġır -layu yükünmiş-in uḳıdur tėp答ne üçün esdiramati baḫşı şasdr-nıŋ abipi … |
| Abh.Sho. 190–191 | basa tėmin | ayayu | aġırlayu yükünmiş-in uḳıdur欲令得殊勝果küsemiş üçün kim buldurġalı yėg adruḳ tüş … |
| Abh.Sho. 446–449 | … in tėp論şasdr-ta söz -ledi erti anın aşnu-ça ögüp külep edgü-ler basa tėmin | ayayu | aġırlayu yükünmiş-in uḳıdur tėp釋日yöre söz-ler yükünmek bolur iki türlüg. |
| Abh.Sho. 450–452 | … tek yükünmek eŋidmek ikinti öge tükedip edgü-ler-in kėn tėmin yükünmiş-in | ayamış -ın | uḳıdmaḳ erür amtı şasdirakarė vasubandu baḫşı aşnu -ça öge tükedip edgü-le … |
| Abh.Sho. 453–454 | kėn tėmin | ayayu | aġırlayu yükün -miş-in uḳıdur徳有二種edgü-si bolur iki türlüg tıldaġ -lıġ tüş- … |
| Abh.Sho. 471–472 | aşnu-ça öge tükedip üsdünki teg tıldaġ-lıġ tüş-lüg edgü-ler-ig basa tėmin | ayayu | aġır-layu yükünmiş-in uḳıdmiş erür. |
| Abh.Sho. 1294 | 論öge tükedmiş boldı tŋri burḫan-nıŋ edgü-ler-in basa uḳıdur | ayayu | aġırlayu yükünmiş-in tėp. |
| Abh.Sho. 1299 | anın basa uḳıdur | ayayu | aġırlayu yükünmiş-in tėp. |
| Abh.Sho. 1300 | 論 | ayayu | aġırlayu yükünüp ol andaġ osuġ-luġ çınkėrtü töz-lüg baḫşı-ḳa tėptėmiş-i er … |
| Abh.Sho. 1301–1303 | … çürü töpün yükünüp adaḳ -ın tudmış üçün又ḳuçmış üçün yme/tėr anın adamış ol | ayayu | aġır -layu yükünüp tėp諸有具前 (kim) tükel-lig üçün öŋdünki teg öz-li adın-lı- … |
| Abh.Sho. 1315 | uḳıdur ol et’öz-teki ḳılınç-ıġ anın adamış ol | ayayu | aġır -layu yükünüp tėp tėmiş-i erser. |
| Abh.Sho. 1320–1325 | bar adın baḫşı-lar söz-ler頌云敬 礼者言şlok-ta söz-lemeki erser | ayayu | aġırlayu yükünüp tėgü -çi savıġ ḳaltı tek erür til-teki ḳılınç amtı vardi- … |
| Abh.Sho. 1333–1334 | yme ök tükel üç türlüg ḳılınç-lar üz-e aġır ayançaŋ -lıġ-ın | ayayu | aġırlayu yükünmiş üçün anın amtı varti-ta söz -lemiş ol yinçürü töpün yükü … |
| Abh.Sho. 1542 | ayayu | aġrlayu yükünüp ol andaġ osuġ-luġ çınkėrtü töz-lüg baḫşı-ḳa tėmek erür. | |
| Abh.Sho. 1961–1962 | … -ça nomlaġuçı ol abidarim(-ıġ) inçip amtı şasdr-a-karė vasubandu baḫşı-y-a | ayayu | aġır-layu uḳıdu yörmiş-iŋiz kergek tėp. |
| Abh.Sho. 2034–2037 | inçip amtı ayaġ-ḳa tegimlig şasdr-a-karė vasubandu baḫşı-y-a | ayayu | aġırlayu uḳıdu yörmiş-iŋiz kergek tėp şlok-ta yumdarıp kikinç bėrü söz-lem … |
Aynı gövdeden maddeler
“aya” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).