Huast sözlüğü · madde
bir sayı
Tanım
- Bir: “bir kırk yaşayur erti” otuz bir yaşındaydı; “bir tegzinç” bir bölüm; “bir yılḳa beş yolı” bir yılda beş kez. Tanıklar: BK2SekU
- Tek, yegâne: “uġan bir bayatḳa aŋar yoḳ fena” güçlü tek Tanrı’ya yokluk yoktur; “teŋ tüz bir tek erür” eşit ve bir (aynı)dır. Tanıklar: AbhKB
- (Belirsizlik) bir: “kayu erser bir nom bitig bititelim” bir öğreti kitabı yazdıralım; “birök taḳı bir kişi” eğer bir kişi daha. Tanıklar: MaitU
- “biri … biri” biri … öteki; “bir ikintike” birbirine: “bularda birisi biriŋe yaġı” bunların biri öbürüne düşman; “biliglig biriŋe biligsiz miŋin” bir bilgiliye bin bilgisiz. Tanıklar: SekAbhShoRKuTKB2AH
- “birgerü” birlikte, hep birden: “samaz üze birgerü yörser” kavrayarak birlikte yorumlarsa; “biriki bodunug” birleşik halkı. Tanıklar: KTBKShoR
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bir — yalın hâliyle 47.487 kez
Çekimli biçimler (22):
Bağlamlar
Bütün geçişler (11) →Huast Huastuanift
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II Y. 60 a.-15–20 | tört y(a)ruḳ tamġa köŋülümüz [de tamġalad(ı)m(ı)z | bir] | amranmaḳ ez[rua] t(e)ŋri tamġası . . ėkinti kirtkü-[nmek kün ai t(e)ŋri ta … |
| T. II Y. 60 a.-21–23 | … zunç on ç(a)ḫşap(a)t tutduġumuzda baru üç aġzın üç köŋülün . . üç elgin .. | bir | ḳamaġ özin töketi tutmaḳ k(e)rgek erti . . |
| T. II Y. 60 b.-28–30 | … ört alḳış] ezrua t(e)ŋrike kün ai [t(e)ŋrike küçlüg t(e)ŋrike] burḫanlarḳa | bir | biligin [arıġ köŋülin alḳansıġ törü bar] erti .. |
| T. II Y. 60 b.-36 | bir | y(i)g(i)rminç yme yėti türlüg [puşi arıġ] nomḳa ançulasıḳ k(e)rgek erti .. | |
| T. II Y. 60 b.-47 | [ėki y(i)]g(i)rminç | bir | yılḳa elig kün arıġ dintar ça [vusanti olurs]uḳ törü bar [er]ti |
| T. M. 183-15 | bir | ai-i ç(a)ḫşap(a)t tutmaḳ [k(e)rgek] erti-i . | |
| T. II D. 178 V.-2–5 | yme jaidanta [yi]mki[-i] olurup . baça[ġ] baç[ap t(e)ŋri-i] burḫanḳa | bir | biligi[n] köŋ[ül]ta baru bir yılḳı yazuḳu[muzn]ı-ı [boş]uyu-u ötünmek k(e) … |
| T. II D. 178 V.-2–5 | … ] olurup . baça[ġ] baç[ap t(e)ŋri-i] burḫanḳa bir biligi[n] köŋ[ül]ta baru | bir | yılḳı yazuḳu[muzn]ı-ı [boş]uyu-u ötünmek k(e)rgek erti-i . |
| T. II D. 178 V.-6–5 | t(e)ŋrim yėti-i yimki-i tükedi-i oluru-u-h umadım(ı)z erser . | bir | a[iḳı-ı]h ç(a)ḫşap(a)taġ edgüti-i tük[edi-i tutu-u] umadım(ı)z erser . çai … |
| T. II D. 178 V.-6–5 | … -i paçaġ edgüti-i nomça-h törüçe oluru-u umadım(ı)z erser . Rückseite. / | [bir | yılḳı-ı] yazuḳumuznı-ı-h bir b[iligin] köŋ[ü]lte baru boşuyu-u-h [ḳolmadım … |
| T. II D. 178 V.-6–5 | … çe oluru-u umadım(ı)z erser . Rückseite. / [bir yılḳı-ı] yazuḳumuznı-ı-h | bir | b[iligin] köŋ[ü]lte baru boşuyu-u-h [ḳolmadımz] erser . neçe eksük k(e)rge … |
Aynı gövdeden maddeler
“bir” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).
birle edat 1.235birök bağlaç 313biri zamir 51birdemleti zarf 50birer sayı 42birik- fiil 34birdemlig sıfat 22birgüçi isim 19biriye isim 17biregü zamir 13bire 10birim isim 8birleki sıfat 7birt isim 6birlik isim 4birtem zarf 4birinç sayı 2birkiye sıfat 2birküde özel ad 2birgerd- fiil 2biraŋgi 1biregikide özel ad 1birimlig 1birr isim 1