aya- fiil

56 geçiş 15 biçim 8 eser Mait Abh U Sek ShoR KİP TT KB Anlam haritasında göster

Tanım

Saymak, saygı göstermek, ağırlamak; çoğunlukla “aġırla-” ile ikileme: “ayayu aġırlayu yükünür men” saygıyla, hürmetle eğilirim; “ayayu aġırlayu tutmış kergek” saygı ve hürmetle tutmalı; “burḫanag ayap aġırlap” Buda’yı sayıp ağırlayarak; “burkanag ayaġalı aġırlaġalı kelirler” Buda’yı saygıyla ağırlamaya gelirler; “bramanlarıġ ayayur aġırlayurlar” brahmanları sayar, ağırlarlar; “aġar ayamaḳın” büyük bir saygıyla; “ayamaḳ aġırlamaḳ” saygı ve hürmet; “edremlig kişilerig ayaġıl” erdemli kişilere saygı göster; “yėrtinçülügler üze ayaḳalı tekimlig bolur” dünyalılarca saygı görmeye layık olur; “yirig orunuġ ayamış aġırlamış kergek” o yeri sayıp ağırlamalı. Tanıklar: KİP Mait4 U TT
(KB) Esirgemek: “ayama oġul ḳızḳa berge” oğula kıza sopayı esirgeme. Tanıklar: KB

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

ShoR 7.2 “ayımışımın” (parçalı bağlam, Çince 放捨 ‘bırakıp vazgeçme’ yanında) bu fiile bağlandı; okunuş kesin değil.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): aya- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (15):

ayayu 28 ayamaḳın 8 ayamaḳ 3 ayap 3 ayayur 3 ayamış 2 ayama 1 ayamaġ 1 ayamıs 1 ayamışın 1 ayasar 1 ayaġalı 1 ayaġıl 1 ayaḳalı 1 ayımışımın 1

U II, T II Y 10-1	anı üçün ḳamaġ yalŋḳuḳlar	ayayu	aġrlayu tutmış kergek
U II, T. III M. 207.-104		ayamaġ	aḳırlamaġ tapınmaġ udunmaġ ḫılıp ḫu-a yavışḳu . . küsi tütsük . . ḫu-a-lıġ …
U II, T. III M. 207.-51–54	… kün kün sayu birer otuz ḫata sözleser .. ol inçip uluġ yėrtinçü-lügler üze	ayaḳalı	tekimlig bolur ..
U II, T. III M. 207.-82	… [miŋ] sekiz on sekiz keŋ ögüz--teki ḫum sanınça alḳu ançulayu kelmis-lerig	ayamıs	aġır-lamıs .. tapınmıs udunmıs .. tapıġ uduġ-luġ bulıt üze tapınmıs bolur

“aya” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).