Derlem sözlüğü · madde
ada isim
Tanım
- Tehlike, bela, zarar: “bu adatın ozġuluġ yoluŋ közünmez” bu tehlikeden kurtulacak yolun görünmüyor; “bı bıçġu adasıŋa tüşmezünler” kılıç bıçak tehlikesine düşmesinler. Tanıklar: TTShoR
- “ada tuda” ikilemesi: her türlü tehlike ve engel: “ig aġrıġ ada tuda kelürür” hastalık, ağrı, tehlike ve engel getirir. Tanıklar: Sek2U
- Engel, aksaklık: “ḳayu bişrunġuluḳ edgülüg işinde üküş bolur tıdıġı adası” hangi iyi işte engeli, aksaklığı çok olur. Tanıklar: Abh
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ada — yalın hâliyle 25 kez
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (57) →Sek Sekiz Yükmek
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.62 (IIc) | teŋ teŋ ig aġrıġ | ada | tuda kelürür emgedür yılın ayın turḳaru |
| Jut.Sek.T-1.69 (Ib) | munça törlüg | ada | tuda alḳu yoḳadur et’özleri igsiz toġasız |
| Jut.Sek.T-1.232 (Ib) | ol oḳ evde barḳta | ada | tuda bolmadın barmaz ig aġrıġ |
| Jut.Sek.T-1.263 (Ia) | arḳun aġr ada tuda klser yme ------ kiterü umaz | adası | tudası kltükde |
| Jut.Sek.T-1.281 (Ia) | ḳata oḳızun kiniŋe neŋ | ada | tuda bolmaz taḳı yme yözün |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 3.1.2.R /8–9 | … köni olorup : qamaġ darni erkligi teŋri[si] /// turup bir kyesi yme tıdıġ | ada | qılmayuqın saq[ın///] / / V ikinti iki otuz |
| Sho.Rosia 3.2.2.V/6–7 | /// | ada | tud-larıġ kétergelir üçün yürü[ŋ] ///// [tutar élig] belgürtdüŋüz : |
| Sho.Rosia 4.2.2/13–16 | … süş öritü teginürmn tört tuġum béş ajun tınlġlar miŋ tümen törlüg ig aġrıġ | adalarıntın | ozzunlar qurulz -unlar : |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/25–26 | yene terk tavraq ül[gülegülük]/// [alqu emgek]-lerig | ada-larıġ | kez-dükde | | | uġan-ın sıġan-ın öz /// ötrü adırtlaġalı bolur |
| Sho.Rosia 7.2 /153 | oza] tükedtim ḳamaġ | ada-tın | yêrtinçü basa têrilteçi [/// :: |
U Uigurica I-IV
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 225-4–5 | yükünürmn alḳu | ada-larıġ | yanturdaçı adın--lar-ḳa utsuḳmaġ-sız .. |
| U II, T. III M. 225-7.-1 | … lḳu yavız tül-lerig yoḳatdurtaçı alḳu türlüg aḳu bı bıçḳu oot suv-ta ulatı | ada--larıġ | tıtdaçı .. alḳu üç yavlaġ yol-luġ T. III M. 225. ḫorġınç-lardın tartdaçı … |
| U II, T. III, M. 225.- 40.-1 | … gmekei .. neŋ bı bıçġu tegmekei .. neŋ ėsig ig tegmekei .. neŋ artuḳ emgek | ada | kelmekei .. neŋ oot suv adası tegmekei .. neŋ alḳu ayıġ ḳılılmıs ės küç-le … |
| U II, T. III, M. 225.-38.-1 | … -lar ėligin uluġ türlüg aḳır ayaġ üze kögürser-ler .. anta ḳı-a oġ ėl ulus | ada-sı-nıŋ | amrılmaḳı bolḳai .. |
| U II, T. III, M. 225.-12.-5 | … tadapatri sarva tusda . . . . . svaḳa .. bu darnı-larıġ buy . . . . . alḳu | ada-larta | üç . . . . . krgek .. |
TT TT I-X
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 2. -20 | ḳadġu bar boşnġuluġ. bu | ada-tın | ozġuluġ yoluŋ orukuŋ közünmez . |
| T II Y 36. 2. -30–31 | ada | ertgei [.] edgü kelgei [.] birök süü sülemek atlġ ırḳ kelser sawın inçe ay … | |
| T II Y 36.15-66–69 | adaŋ | ertgei edgü kelgei . bu ırḳ kim-ke kelser süü-de erser sançıtur . balıḳda … | |
| T II Y 36.11-173 | birök bu kün 25. T II Y 36.9. altı elig / kirü barır . suw | adası | saŋa öŋdürti utru k(e)lir . kösemiş kösüşüŋ ḳanmaz . köŋlüŋ saḳınçlġ . oġr … |
| T III D 26027-80 | … . . . . . . l / l / . . . . . içkerü . köze -t / . . . . . . . iglig-ler . | ada | . . . . . . /////////şa/ad/ . . . . . . /k/alat . köŋüllii afiakir / . . . … |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.57–61 | … şıl--maḳı bolzun teŋridem közin berü kayıp balıḳ uluşug burkan şazının kop | adada | küyü küzedü tutmaḳı bolzun.. |
| Mai.Tek.016.07–11 | kim muŋta kutġardaçı kutlug ıtnlıġag körmedin alku | adada | (kutġar)ġuçı adınçıg teŋri teŋrisi burkan körmedin ölür--men anta öt(rü) o … |
| Mai.Tek.043.16–18 | inçip tuġa teglük kişi osuglug bu tugmaḳ öl--mek ulug | adadın | ozġu kurtulġu buluŋ yıŋaḳ arıtı uḳmazlar |
| Mai.Tek.096.01–04 | nommuŋ atın ėşidgeli bu kişiniŋ közünür aju(nta) ... buyansız bolmaḳ | adası | artar t / - ... kutı kavı aşılur |
| Mai.T-11.3b.30 | … ın]g anasıŋa yek içkek yik yilpik yawlaḳ saḳıntaçı yaḳın tegmez-ün tėp ḳop | adadın | küyü küzedü erür- ler .. |
Abh Abhidharma (Shogaito)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 180 | ḳayu bişrunġu-luḳ edgü-lüg iş-inde üküş bolur tıdıġ-ı | adası | . |
| Abh.Sho. 194 | alḳu adardmaḳ-lar-ıġ yoḳadturzun-lar ol | ada | tudaġ :: |
| Abh.Sho. 3885–3892 | ḳarımaḳ iglemek ölmek-te ulatı | ada | tuda-lıġ adruḳ-lar üz-e kizlel -miş yıġılmış ḳurulmış kevilmiş üçün anın a … |
| Abh.Sho. 4159 | nedegin tėptėser munda-ta ulatı(-lar) erür aḳıġ-lıġ -nıŋ | adası | tudası. |
| Abh.Sho. 4302 | ėdiglig nom-lar üsdün aldın | ada | aḳıġ-lıġ erser. |
AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AO-45–59 | … -ig teginür-te öyü saḳınu ḳonşi im bodistv-ıġ birök adasar öŋi ödrülür-ler | ada-tın | tėp ėşidmiş üçün uġrayu soḳ-a öz begim yol temür yiuçiŋ uluġ iş-ke ḳaraçaŋ … |
| AO-60–63 | … ḳonşi im bodistv ada-sız ḳılıp uruġ ḳadaş oġul ḳız birle ḳavışġu üçün alḳu | ada-larta | umuġ boltaçı bo nom erdinig arış arıġ ögdi |
| AO-75–78 | … k-lerte umuġ boltaçı ḳonşi im bodistv ar-a turup yol temür yiuçiŋ-niŋ alḳu | ada-larınta | adasız tudasız yanıp kelip körüşüp ḳavışıp adaḳ soŋınta alḳu-nı bilteçi bu … |
KP Kalyanamkara Papamkara
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarMan Manichaica I-III
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| TM 159-476–477 | kop [t(e)ŋriler | adada] | tudada yarın kėçe küyü küz[edü] tutmakları bolzun |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 185–186 | … irinç yarlıġ umuġsuz ınaġsız emgeklig tınlıġlar öginte ḳaŋınta taḳı yegrek | adasınta | tudasınta ara kirür ozġurur |
Aynı gövdeden maddeler
“ada” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).