Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
7 Türkçe karşılık · 63 madde
ölüm 1
- ecel isim KarahanlıEcel, ölümün takdir edilmiş vakti; ölüm
ölümlülük 1
- fena isim KarahanlıFena, yok olma, ölümlülük
ölümsüzlük 1
- cavidanelıḳ isim KarahanlıEbedîlik, ölümsüzlük
ölümsüzler yurdu 1
- anoşagan özel ad Uygurölümsüzler yurdu
ölümün takdir edilmiş vakti 1
- ecel isim KarahanlıEcel, ölümün takdir edilmiş vakti; ölüm
yorumda ölüm olarak açıklanır 1
- atçı isim Karahanlısu veren kişi; yorumda ölüm olarak açıklanır
buda’nın ölümlülüğünü bıraktığı yer 1
- çapali özel ad UygurÇāpāla, Buda’nın ölümlülüğünü bıraktığı yer
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “ölüm” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aġtaru zarf UygurKarahanlı…olarak alt üst tepetaklak acı içinde alt üst dönüp dururlar ölüm onu devirip bastırdı…
- antrabavıġ isim Uygurabh ara varoluş ölümle yeniden doğuş arasındaki durum sanskritçe antarābhava abhidharmasında ara varoluşu açıklamıştır…
- at isim OrhonUygurKarahanlı…ze tanrı’nın adıyla başladım iyi adıyla hayır dua bulur sen ölümsüz değilsin adın ölümsüzdür kuanşi im bodhisattvanın adını anarsa türk halkının ad…
- atalıḳ isim Karahanlı2. anlam: …babalı babası olan babasız kalır babalıları babasız bırakan ölüm…
- ayıḳlıġ sıfat Karahanlıbelli kesin bu ölüm kesindir bellidir vakti gelmeden insan ölmez…
- açıḳ sıfat Karahanlıacı tatlının süçig karşıtı bu hayat tatlı bu ölüm acı…
- bileklig sıfat Karahanlıbilekli kol gücü olan güçlü ölüm nice güçlü bilekli topluluğu yakaladı…
- bine Karahanlı…eyen söz ile birlikte rahatla yiyip yat bu gök hiçbir derdi ölümle kesmez…
- boşluḳ isim Karahanlıözgürlük kurtuluş onun kurtuluşu ancak ölümledir…
- bulunç isim Uygur… şey sonuç büyük kazançlı işe eriştik onun karşılığı bedene ölüm çürüme kazancıdır o kazançtan yorulurlar…
- burun edat UygurKarahanlı…eden önce onlardan önce cinlerden insanlardan bugünden önce ölümü görmenizden önce börkü giymek için önce baş gerekir önceki…
- busuġ isim Karahanlıpusu bu görünmez ölüm pusuda durur ordudan bir kısmını pusuya sok dünya pusu kurmuş pusu olmazsa artık gittim…
- busuġçı isim Karahanlıpusucu pusuda bekleyen pusudaki ölüme tümüyle hazırlanmalı…
- can isim Karahanlı…ini canını feda etti cömert canını ve bedenini feda edendir ölüm şüphesiz bir gün gelir dirilmiş bu canlının canını alır sevgili şey bu candır cand…
- canlıġ sıfat Karahanlı…anı olan canlı varlık dirilmiş olan bu canlının canını alır ölüm bozan yürüten canlı ve diri olanı götürür…
- ecelsiz sıfat Karahanlıeceli gelmeden vakitsiz ölüm düşmana alev gibi yiğit gibi saldır ecel gelmeden kişiye ölüm olmaz…
- eḍersiz sıfat Karahanlı… soylu attan inip eyersiz tahta tabuta binmek zorunda kalıp ölüm tasviri…
- ėlçi isim UygurKarahanlı… akıllı bilgili bilge devlet adamları ey kutlu devlet adamı ölüme yenilme nerede o açgözlü devlet adamı devlet adamlarının başı hitap budist metinl…
- enürmez Karahanlı…nlamı kesinleşmeyen fiil biçimi kb iyi huy ak sütle girerse ölüm yakalamadıkça gidiş davranış değişmez…
- erinç edat OrhonUygurKarahanlı…ilgeymiş herhalde yiğitmiş herhalde tanrı öyle demiş olmalı ölüm bozmadıkça bozulmaz elbette düşmanın niyeti herhalde döndü…
- esrüklük isim Karahanlı…ndinden geçme onlar sarhoşlukları içinde bocalayıp dururlar ölümün şiddeti baygınlığı geldi…
- firaḳ isim Karahanlı… kimi zaman ayrılıkla ağlatır dünyada ayrılıktan zor ne var ölümün ayrılığı uzak bir ayrılıktır en zoru ölüm ayrılığıdır ayrılıkla göz yaş döker…
- gur isim UygurKarahanlı…rdeşinin mezarını gördü pişmanlıkla gözyaşıyla mezara girer ölümü unutma mezarın yurdundur…
- ḫal isim UygurKarahanlı…ümdar aytoldı’nın hâlini işitti ne dert dokundu hâlin nedir ölümden sonra hâlim ne olacak bu hâli görünce gözüm bollukta da darlıkta da önceki geçm…
- hay Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb ölümün yıktığı şeyler sayılırken ölüm hepsini yıktı geriye vah’ kaldı acınma ünlemi olabilir…
- hergiz zarf Karahanlı… yardımcı bulamazsın günahkârlara asla yardımcı olmayacağım ölüme ilaç asla fayda etmez asla zina etme…
- ḫilesiz sıfat Karahanlıçaresiz önlenemez her şeyin çaresi vardır yalnız ölümün çaresi yoktur…
- hükm isim Karahanlı…e hükmedin onda tanrı’nın hükmü var ne hükmedeceksen hükmet ölümüne hükmettiği buyruğun bana ulaştı işte gidiyorum…
- iḍur Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb hayatın karşılığı bu ölümdür…
- iwe zarf Karahanlı…meği yersen hastalık olur bu ikisiyle işe aceleyle yaklaşma ölüme hazırlan çabucak ibadet et uygunsuz kötü işten çabucak kaç…
- çare isim Karahanlı…ğu kez ile her şeyin bir hilesi düzeni çaresi vardır yalnız ölümün çaresi yoktur hükümdar dedi artık benim için çare yok ey hükümdar sana askerden …
- çeçeklik isim UygurKarahanlı…e bülbül bin sesle öter çiçeklikte bülbül sesiyle şakıdı bu ölüm nice şehri ülkeyi bağı çiçek bahçesini kupkuru bıraktı…
- adḳan- fiil Uygur2. anlam: …ağlanmak uyup ardınca yapışıp tutup doğum yaşlılık hastalık ölüm nedenlerine tutulmuş canlılar…
- aḍıḳla- fiil Karahanlı…ne gelmek tehlikeyi sezip ayılmak orduyu görünce ayıldı ama ölüm onu konuk etti…
- aġ- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: yüzünün rengi değişmek ölümü görünce yüzü değişti…
- al- fiil OrhonUygurKarahanlı5. anlam: can almak ölüm yaşayan canlının canını almak için gelir…
- anuḳla- fiil Karahanlıhazırlamak hazır etmek kendini ölüme gerçekten hazırlayarak yaşa…
- anun- fiil UygurKarahanlıhazırlanmak ölüme hazırlanmalı ölüme hazırlan yeri göğü yaratmaya düzenlemeye hazırlandılar…
- arsıḳ- fiil Karahanlı…ında olsa göz dikmez altına göz diker niye tamah edersin ey ölümlü…
- arta- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: bozulma yıkılma bedene ölüm ve çürüme…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.