Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “dış” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• alp sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: güç zor çetin bulunması güç insan bedeni dışarı çıkarılması güç malın düzelmesi zor…
• amanuji isim Uygur…n bhūtalara ve insan olmayan varlıklara insanı çarpan insan-dışı varlıklar…
• aviş özel ad Uygur…kanişta göğü aşağıda aviş cehennemi aviş cehenneminin ateşi dışarı çıkıp aviş cehennemine soktu…
• azaġu sıfat Karahanlıkuran çevirisinde az pek az kimse onlardan pek azı dışında onu yapmazlar pek azı yani birkaçı dışında…
• azḳına sıfat OrhonUygurKarahanlıazıcık pek az biraz pek azı dışında tanrı onları sana rüyanda az gösterir azıcık tat azıcık bir taşı alıp azıcık türk halkı ulug irkin az sayıda eri…
• azraḳ zarf Karahanlı…undan daha az eziyet vardır güç yetirebildikleri azıcık şey dışında azıcık birazcık…
• aşsız sıfat OrhonUyguraşsız yiyeceksiz içte aç dışta çıplak yiyeceksiz susuz kuruyup katılaşıp dolaşırlar…
• başra Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz eliyle dışarı verdiği yemeği vurur…
• beḍiz isim OrhonKarahanlısüs nakış resim içine dışına olağanüstü nakışlar yaptırdım türbe yapan nakış işleyen yazıtlı taş yapan ustalar bütün biçimler ve süsler sana tanıktı…
• bezek isim Karahanlı…üsü doğru sözdür dünya hayatının süsü halkın süs eşyasından dış süsüne bakıp…
• börklüg sıfat Karahanlıbörklü başlık giymiş ama görene hepsi börklüdür dışarıdan aynı görünür…
• bıçıġ isim Karahanlı…nrı’nın ahdini yerine getirin tanrı katından söz almış olan dışında…
• cünüb sıfat Karahanlı…durumda olan cünüpseniz arının cünüp olana da yolcu olanlar dışında yıkanıncaya dek namaz yoktur…
• dėvatatė özel ad Uygur…uzeni budist geleneğin kötü rahibi avīci cehenneminin ateşi dışarı çıkıp rahip devadatta’yı diri diri sarıp avīci cehennemine soktu…
• eŋrig isim Uygur…da çince 纒 karşılığı bağ dolanış canlıları saran tutku bağı dış bağlar iç bağ bağ içinde olup bağdan kurtulabilir…
• güruh isim Karahanlı…plar namaz kılmamış öbür bölük gelsin müminlerden bir bölük dışında ona uydular…
• ḫaḳḳu’l-yaḳin isim Karahanlıhakku’l-yakîn kesin gerçek tanrı’ya hitap ey içi dışı bilen ey kesin gerçek gözümden uzaksın gönlüme yakınsın…
• helal sıfat Karahanlıhelal dinen serbest bunların dışındakileri size helal kıldı onlara nelerin helal kılındığını sana soruyorlar bu helal bu haram boğazını koru helalde…
• iblis özel ad Karahanlı… olmadın iblis onlar hakkındaki zannını doğru çıkardı iblis dışında o büyüklendi…
• ėlinçü isim Uygureğlence gezinti zevk dışarıya eğlenceye gezintiye çıkardı dışarıya gezintiye çıkmıştım mutluluğa eğlenceye kavuşurlar…
• iç isim OrhonUygurKarahanlıiç içeri karın gönül ey içi dışı bilen dışı gibi içi içi gibi dışıdır içimi dışımı görse gönlümü içten yaktı içine dışına olağanüstü süsler vurdurdu…
• içre edat OrhonUygurKarahanlı… ağzına zehir sağdı bir şeyde bin delil bulur içeride aşsız dışarıda giysisiz içeriye haber göndermiş içine karaca girmiş…
• atlandur- fiil UygurKarahanlı…ırmak sakınanları rahman’ın huzuruna binekli olarak götürüp dışarıya eğlenceye ata bindirdi…
• baḳ- fiil UygurKarahanlı2. anlam: dikkat etmek gözetmek yönelmek çalış dışarıdaki bütün işlere bak bilge bir adam bulup ona yönel kendine bakıp gör tanrı’nın lütfuna bir bak…
• ėnçlendür- fiil Uygurabhidharma çevirisinde huzura kavuşturmak rahatlatmak dışarıdaki çekişme çarpışma bedeni huzursuz ettiği gibi rahatlatmadığı için…
• ėtil- fiil UygurKarahanlı2. anlam: …kentler ülkeler çoğalırsa bütün işleri yoluna girer içim de dışım da bütünüyle düzene girecek işleri yoluna girsin gidişi düzelsin öyle kişiye güve…
• eŋir- fiil Uygur…rir kenevir eğirir iç bağlarla canlıları saran bağlayan dır dış bağlar sarıcı değildir…
• iişleş- fiil Uyguranlamı kesinleşmeyen fiil abhidharma çevirisi alışmak içli dışlı olmak’ anlamı beklenir derin öğretiyi alışarak işittiklerinde kiri sonradan bulaşmı…
• isit- fiil Karahanlıısıtmak gönül ısıtmak soğuk işe koyul kanını ısıtır halkın dışını da içini de ısıttı alçak gönüllü kişi insanların gönlünü ısıtır insanların gönlünü…
• işle- fiil UygurKarahanlı…şlemek yapmak iş görmek çoğu kez her işi akılla yap din işi dışında hiçbir işi aceleyle yapma insan aklı işe koşup bilgiyle başlarsa yaptığı birçok…