Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
8 Türkçe karşılık · 27 madde
ilk 5
- ilki sıfat OrhonUygurİlk, birinci, önceki; en önce
- başdınḳı sıfat Uygurİlk, baştaki; önde gelen
- evvel sıfat Karahanlıilk, birinci
- ilk sıfat OrhonUygurKarahanlıİlk, önce
- aŋ’başlayu zarf Uygur2. anlam: en baştaki, ilk
ilk önce 1
- aşnu zarf UygurKarahanlıÖnce, ilk önce
ilk kadın 1
- ḫava özel ad KarahanlıHavva, ilk kadın; Âdem ile Havva
ilk olarak 3
- aŋ’başlayu zarf UygurEn başta, ilk olarak
- ilkin zarf KarahanlıÖnce, ilk olarak
- aşnu zarf UygurKarahanlı2. anlam: ilk olarak, en başta
en ilk 1
- aŋ’ilki sayı UygurEn ilk, birinci; birincisi … ikincisi
kb’de ilk ata 1
- apa isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: KB’de ilk ata, Âdem
ayrıca ilk jñānaprasthāna 1
- inyanaparasdan özel ad Uygur2. anlam: Ayrıca ilk Jñānaprasthāna; eğer Jñānaprasthāna’ya dayanırsa
buda’nın ilk öğrencilerinden 1
- ġavanpati özel ad UygurGavāṃpati, Buda’nın ilk öğrencilerinden
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “ilk” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- adem özel ad Karahanlıilk insan ve peygamber âdem âdem’in iki oğlu ey âdem…
- atnaḳaudani özel ad Uygurbuda’nın ilk öğrencisi ājñāta kauṇḍinya ilk beş rahip sonra arhat ājñāta kauṇḍinya’ya verdi…
- aşivaçit özel ad Uygurbuda’nın ilk beş öğrencisinden aśvajit ilk beş rahip…
- badirik özel ad Uygurbuda’nın ilk beş rahibinden biri ājñāta kauṇḍinya aśvajit badirik kāśyapa mahānāma ve öteki beş rahip…
- berü edat OrhonUygurKarahanlı…ri on bin yıldan beri dul idim yer gök yaratıldığından beri ilk sayısız varoluştan beri nirvanaya erişinceye dek…
- bėş sayı OrhonUygurKarahanlıbeş buda’nın ilk beş rahibi beş varoluş yolu ormuzd tanrı beş tanrı ışık öğesi ile bir yılda beş kez savaştık ayın on beşinde beş büyük mudra beşi b…
- ėkinti sayı OrhonUygurikinci ikinci olarak ikinci savaş ilk ayın altısında ikinci olarak koşulgak’ta edizlerle savaştık ikinci ayın on beşinde ikinci olarak da bütün tanr…
- en zarf OrhonUyguren üstünlük bir yılda beş kez savaştık en ilk toğu balık’ta savaştık…
- eŋ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: en üstünlük bildirir ilk önce en önce ilk olarak aklın ilk huyu kolaylıktır ilk önce tadık çor’un boz atına binip saldırdı en önce on kat göğü yaptı…
- haḳ isim Karahanlı3. anlam: yeminde hakkı için soylu ilk rabbin hakkı için…
- ḫormuzta özel ad Uygur…etinlerde tanrıların kralı śakra ındra maniheist metinlerde ilk insan ohrmazd brahmā śakra viṣṇu maheśvara tanrıların kralı hürmüz tanrı hürmüz tan…
- ar- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: yorulmak usanmak onları yaratmakla yorulmadı ilk yaratmakla yorulduk mu hırslı toplayıp yorulmaz usanmaz…
- başla- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …tabı halkı başta olmak üzere udar sengün geldi babam kağana ilk balbal olarak baz kağan’ı dikmiş soylu maitreya başta olmak üzere ku sengün önderli…
- er- fiil OrhonUygurKarahanlı…n değildir ömür kendiliğinden kalıcı değil ölümsüz değildir ilk sebep ağacı bitmiştir…
- evir- fiil Uygur…ti tekerleğini döndürmek öğretiyi yaymak öğreti tekerleğini ilk döndürdüğü zamanda buda olup öğreti tekerleğini döndürecek…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.