Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
10 Türkçe karşılık · 66 madde
sayı 1
- ‘aded isim KarahanlıSayı; sayı bilimi
sayısız 1
- asanki isim Uygursayısız, sayılamayacak kadar uzun çağ; üç sayısız çağ
sayı bilimi 1
- ‘aded isim KarahanlıSayı; sayı bilimi
sayının kökü 1
- cezri isim Karahanlısayının kökü, kök alma
sayılamayacak kadar uzun çağ 1
- asanki isim Uygursayısız, sayılamayacak kadar uzun çağ; üç sayısız çağ
az sayıda 1
- az sıfat OrhonUygurKarahanlıAz, küçük miktarda; az sayıda
üç sayısız çağ 1
- asanki isim Uygursayısız, sayılamayacak kadar uzun çağ; üç sayısız çağ
başka küçük canlılarla sayılır 1
- çömeli isim UygurKüçük bir böcek adı ; başka küçük canlılarla sayılır
değerli mallar arasında sayılır 1
- adġır isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Değerli mallar arasında sayılır
brahman bilimleri arasında sayılır 1
- çantowiçiti isim Uygurşiir ölçüsü bilgisi, aruz; Brahman bilimleri arasında sayılır
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “sayı” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abiruş isim Uygur… tütsü adı sandal çintan ve başka kokulu ağaçlarla birlikte sayılır…
- adan sıfat Uygur…teki mait’te adın sözünün değişkesi daha başka yüz bin koti sayıda tanrıyla…
- adavaki özel ad Uyguret yiyen kan içen kötü ruhlar dizisinde adı sayılan bir varlık…
- adruḳsuz sıfat Uygurfarksız eşit bu iki kişinin iyi işi bir ve eşit farksız sayılır…
- adırtlıġ sıfat UygurKarahanlıaçık seçik belirgin ayrıntılı açık seçik sayısı belli oradaki her şeyi açık seçik görür…
- aġıl isim OrhonUygurKarahanlı…hayvanların barındığı yer sürü zengindim ağılım on hayvanım sayısızdı ağılında hayvanın olsun…
- ajun isim UygurKarahanlı2. anlam: … ve maniheist metinlerde doğum varoluş hayat önceki hayatta sayısız hayattan beri önceki hayatlarını hatırlayan…
- ajunçı isim Karahanlıcihan hükümdarı dünyayı yöneten bey cihan hükümdarına sayısız erdem gerekir bilge cihan beyi yeryüzü dünya cihan hükümdarı…
- anmani özel ad Uygurkırık bağlamda arhatların adlarının sayıldığı yerde geçen ad…
- apar özel ad Orhon…on yazıtlarında yas törenine elçi gönderen halklar arasında sayılan bir halk çin tibet apar purum kırgız…
- arduḳsuz sıfat Uygurfazlası olmayan ne fazla ne eksik sayıca ne fazla ne eksik…
- artuḳ sıfat OrhonUygurKarahanlı4. anlam: sayılarda fazlası üstü kırk yedi kez sefer etmiş otuz iki yaşımda…
- ayaġuluḳ sıfat Uygur…ygıdeğer tanrı buda’nın erdemlerinin en saygıdeğer olduğunu sayılmaya ağırlanmaya layıktır…
- ayatılmıs Uygurparçalı bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen biçim sayılmış gözetilmiş…
- azḳına sıfat OrhonUygurKarahanlı…ık tat azıcık bir taşı alıp azıcık türk halkı ulug irkin az sayıda eriyle kaçıp gitti azıcık birazcık size kısaca öğreteyim bilge olanlar azdır…
- azın zarf OrhonUygurKarahanlı2. anlam: azlığı az oluşu az ın aklın azını az sayma yararı çoktur az sayıda eri…
- açaġı isim Uygur…ş zincirinin anlatımında hastalık ve acı çekme ile birlikte sayılır acı çekmek hastalıkla sıkıntı çekmek belirir…
- açita özel ad Uygurtanrıların çalgıcı ve oyuncuları arasında adı sayılan bir göksel varlık…
- baġa isim OrhonUygurKarahanlıkurbağa köpek boynuzlu kurbağa yılan zararlı yaratıklar sayılırken çekirgeler kurbağalar ve kan…
- bagışı Uygurırk bitig’de bir hayvanın niteliği sayılırken anlamı kesinleşmeyen söz sırtı nasıl iyidir bağı nasıl vardır…
- bayaġut isim Uygurzengin kişi ev sahibi tüccar sanskritçe gṛhapati karşılığı sayısız zengin varlıklı tüccarlar zengin viśākha zengin tüccar olmakta zengin ev sahipler…
- berü edat OrhonUygurKarahanlı…n bin yıldan beri dul idim yer gök yaratıldığından beri ilk sayısız varoluştan beri nirvanaya erişinceye dek…
- bikteçi Uygurfalcılar sayılırken bir tür kâhin ya da falcı sapkın töreciye yıldızcıya bakıcıya giderler…
- birinç sayı Uygurbirinci sıra sayısı çoğunlukla bölüm adlarında birinci bölüm on birinci bölüm…
- bükser Uyguranlamı kesinleşmeyen söz bir sayı ya da ölçü insan sayısınca elli yedi koti altı milyon yıl…
- danurwit isim Uygur…eda okçuluk bilimi bodisatvanın öğrendiği hünerler arasında sayı hesap tutmak mühür yazı yolunu bilmek okçuluk bilimi gibi hünerler…
- eḍiz sıfat OrhonUygurKarahanlı…vde ise erdemlerini sayan yüksek kum tepesini ufak taşların sayısını sayabilir mi himmetini simak yıldızından daha yüksek tutar…
- egri sıfat OrhonUygurKarahanlı3. anlam: tonyukuk yazıtında sayılan armağanlar arasında bir deve türü…
- ėka’udar özel ad Uygurabhidharma çevirisinde ekottara ekottarāgama sayılarla artan sözler derlemi bu yüzden ekottarāgama’da söylemiştir…
- emrenç Uygur…amı kesinleşmeyen söz avalokiteśvara’nın göründüğü biçimler sayılırken yüce varlık adı olarak eğer ulu adlıların görünüşüyle kurtulacak canlılar va…
- erdeş isim Karahanlıyoldaş arkadaş hep ikilemesiyle çok sayıda dost yoldaş arkadaş edindi çıkarsız dost arkadaş edin ey yoldaş arkadaş sözü kesin söyledim…
- erentir özel ad Karahanlıbir yıldız ya da burç adı kb’de burçlar sayılırken ikizler burcu olmalı kuzu bahar yıldızıdır ardından öküz gelir erentir yengeç ile yürür erentir’i…
- erüş sıfat Uygur…k çok hayvanı canından ettik gelmiş pek çok bodisatva o çok sayıdaki kötü düşmandan kurtulur o iyi iş çok mu denir…
- ezigin Uyguranlamı kesinleşmeyen söz shor sayısız erdemlerde nasıl çabalayıp…
- eŋminḍin Uygur…amı kesinleşmeyen söz shor oran bildiren dizide yüzde binde sayısız asaṃkhya parçasında…
- ġavıra Uyguranlamı kesinleşmeyen bir terim shor biçim türleri sayılırken…
- gaŋ özel ad Uygurganj ırmağı hep budist metinlerde sayısızlık ölçüsü olarak altmış iki koṭi ganj kumu sayısınca bodisatva tıpkı bilge jahnu’nun ganj suyunu içtiği gi…
- ha‘ifet Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb beyin nitelikleri sayılırken heybet korku uyandıran saygınlık’ olmalı ikincisi gerçek tam heybet gerekir ki halk huzur b…
- ḫav Uyguranlamı kesinleşmeyen söz u ıı ticarette hile sayılırken ölçü araçları arasında terazisini ını hilesini…
- hay Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb ölümün yıktığı şeyler sayılırken ölüm hepsini yıktı geriye vah’ kaldı acınma ünlemi olabilir…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.