Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
4 Türkçe karşılık · 35 madde
sevgi 2
- amranmaḳ isim UygurSevgi, sevme
- havadarlıḳ isim KarahanlıHayırhahlık, bağlılık, sevgi
sevgili 3
sevgi ve hitap sözü 1
- can isim Karahanlı3. anlam: Sevgi ve hitap sözü
sevgiye layık olmak 1
- amra- fiil Uygur3. anlam: sevilmek, sevgiye layık olmak
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “sevgi” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- adrış isim Karahanlıayrılış ayrılık sevgili sevgisini gizler ayrılık günü belli olur…
- amrançıġ sıfat Uygursevimli sevilesi pek temiz pek sevimli pek sevgi uyandırıcıdır…
- ançaġınça zarf Uyguro sürece bu arada o arada da sevgi öfke o arada sabah ağardı…
- apramani isim Uygursanskritçe apramāṇa ölçüsüz dört ölçüsüz sevgi şefkat sevinç tarafsızlık dört türlü apramani’ denen ölçüsüz düşünceleri düşünür ölçüsüz dalış…
- arġarur Karahanlıtek tanıklı fiil biçimi sevgili oynaşıp beni yorar bitkin düşürür…
- ataçım isim Orhonbabacığım ata sevgi eki bilge babacığım babacığıma yazıtlı taş diktirdim…
- ay isim OrhonUygurKarahanlı…in ve ayın ışığını engelleyerek ayım dolunaydı dolunay yüzü sevgili için güneşi ve ayı buyruğa bağladı…
- baġırsaḳ sıfat Karahanlışefkatli merhametli esirgeyici merhametli rab sevgili elçiyi gönderdi iyi kişi halka şefkatli olur bütün canlılara şefkatli gönül yalnız kendini göz…
- bal isim Karahanlıbal sevgilisine bal sunarak gitti…
- begiçügüm isim Uygurbeyciğim sevgi ve saygı hitabı beyciğim sen kaç türlü yazı bilirsin…
- botu isim Karahanlıdeve yavrusu kb’de sevgi hitabı ey yavrum ey yavrum bunlara da iyi davran ey yavrum onlar gelişimizi gözetir…
- dostluḳ isim Karahanlı…sında hiç dostluk olmamış gibi sizden buna karşı yakınlıkta sevgiden başka ücret istemem dostluk mecaz oldu gerçeği hani…
- ehl isim Karahanlıehil halk peygamber’in ev halkı bunlar sevgili’nin peygamber’in yakını ehl-i beyttir…
- elkin Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz dlt sevgiliden ayrılık dörtlüğü gözümün yaşını sildi bağrımın yarasını sardı olup geçer gider yolcu gurbetçi anlamı akla ge…
- erik Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz dlt sevgili dörtlüğü sevgilim oldu olmayı uygun gördü bıkkın küskün…
- fazl isim Karahanlı2. anlam: üstünlük erdem şimdi sevgili’nin peygamber’in üstünlüğünden birkaç söz dinle…
- ḫayr isim Karahanlı…de ki o sizin için hayır kulağıdır rabbimi anmak için hayır sevgisini sevdim bilgisizlik içinde hayır nerede kaldı insan işin iyisinden çok hayır b…
- ikintiş zamir Uygur…elerini birbirine geçirerek gelirler eşler de birbirine çok sevgili olur ateş ve su gibi birbirine güç destek bilgelikle birbirine benzetirse…
- isig sıfat UygurKarahanlı2. anlam: …ledi güler yüz sıcak söz sevecen yüzünüzü görmek isteriz ıb sevgili ağabeyimiz general…
- itaçuk özel ad Uygurırk bitig’in son yazısında bir kişi adı ağabeyimiz sevgili general itaçuk için yazdım…
- amraş- fiil Uygur…ağlanmak karşılıklı ısınma ve sevme dünya bağları dünyadaki sevgi bağlarından tümüyle yükselmiş…
- awıt- fiil UygurKarahanlı…önlünü çökertme kendini avut bir de kadındır erini avutursa sevgiyle baktıysa sen de gönlünü al gönlünü avutup…
- bert- fiil OrhonUygurKarahanlı…k çoğunlukla gönül için gönlünü kırmayın inleme gönlü kırma sevgili anacığımın gönlünü nasıl kırayım hastalık yüzünden seni incitmek için…
- bodu- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: tutkuya boyanmak bağlanmak tutku ve sevgiye bağlanmamalı…
- bodul- fiil UygurKarahanlı2. anlam: tutkuya boyanmak bağlanmak sevgiye bağlanmaktan ayrılmış olanlar bağlanan yapışan gönül…
- isin- fiil UygurKarahanlı2. anlam: …ınırsa hizmetkâr ısınır sadık olur shor dünyaya bağlanma ve sevgi dünyadakine ısınıp bağlanarak istemeyi…
- isiş- fiil Uygurbirbirine ısınmak bağlanmak dünyadaki bağlılık ve sevgiden tamamen sıyrılmışı…
- itin- fiil OrhonUygurKarahanlı…zırhını kuşansın uzun kalınacak değil işini hazırlayıp yürü sevgili canımı feda edip kendimi hazırlayayım bilgi olmazsa insan işini düzene koyamaz …
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.