Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “yiğit” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• alplanmaqlıġ Uygurköşeli ayraçla tamamlanmış tek tanık yiğitlik erdeminde…
• ayġuçı isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: danışman buyruk ileten iş yöneten kağanı yiğit danışmanı bilge imiş biz iş buyuran yönetici idik…
• ayı zarf UygurKarahanlı…ez pek şaşırıyorsun pek fazla eziyet etme fazla sıçrama pek yiğit biri pek çabuk uyanıp…
• azıġlıġ sıfat OrhonUygurKarahanlı…cı güçlü azı dişli pençeli hayvan azı dişli yaban domuzu kb yiğit için azı dişli güçlü yiğit ne güzel söylemiş güçlü yiğitler sıkı düğümleri çözer…
• balbal isim Orhon…kilen taş baz kağan’ı babamın mezarına balbal olarak dikmiş yiğit erlerini öldürüp balbal yaptım ünlü iyi er ışbara tarkan’ın balbalı…
• bat zarf OrhonUygurKarahanlıçabuk tez kibirli yiğit atını sıçratıp orduyu çabuk sürerse kılıcı kırılır parçalanır hiçbir hızlı zarar veremez…
• berk sıfat UygurKarahanlısağlam sıkı berk güçlü yiğitler sıkı düğümleri çözer tanrı onlardan sağlam söz aldı sağlam katı olacak dönmez sağlam katı onu sıkı tutar…
• bimbasini özel ad Uygurbimbasini tonga bir yiğit adı cin bimbasini tonga’nın başına vurdu bimbasini tonga’nın iki gözünden burnundan kan boşanıp çıktı küçük kardeşi bimbas…
• diriġa ünlem Karahanlıyazık eyvah ne yazık acınma ünlemi kb’de hep der ey yazık o yiğitlerin yiğidi der eyvah o adamı yitirdim yazık böyle insanlar ölür…
• ecelsiz sıfat Karahanlıeceli gelmeden vakitsiz ölüm düşmana alev gibi yiğit gibi saldır ecel gelmeden kişiye ölüm olmaz…
• eḍgü sıfat OrhonUygurKarahanlıiyi güzel hayırlı nitelikçe üstün iyi bilge kişiyi iyi yiğit kişiyi iş başına getirmezmiş iyi söz dile dilden iyi söz çıkar uğurlu gün ister uğurlu …
• erdem isim OrhonUygurKarahanlı…nsan bu erdemle dileğine erer erdem iste öğren kibirli olma yiğitliği ve erdemi için yedi türlü erdemden sonra her biriniz hünerinizi ortaya koyup…
• erdemlig sıfat UygurKarahanlıerdemli hünerli yetenekli güçlü erdemli yiğit herkese yarar erdemli kişi cimriden kaçar yiğit hünerli yürekli öyle yiğidim erdemliyim sekiz büyük gü…
• erinç edat OrhonUygurKarahanlı…lki tahmin ve kesinlik bildirir kağanlar bilgeymiş herhalde yiğitmiş herhalde tanrı öyle demiş olmalı ölüm bozmadıkça bozulmaz elbette düşmanın niy…
• ḫaydar özel ad Karahanlıhaydar hz ali’nin lakabı yiğitlik benzetmesinde şimşek gibi kılıçlı haydar ya da rüstem gibi olsam da…
• haşmet isim Karahanlıhaşmet heybet azamet kötülere heybet ve ceza gerekir yiğit cesur kişinin heybeti olur bu heybetle o kişinin saygınlığı olur…
• çerig isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: savaş çarpışma kimi savaşta kılıç balta yer yiğit savaşta bilge ise yaşamda sınanır savaşta çarpışmada galip üstün gelen adlı buda…
• çoġ isim UygurKarahanlı2. anlam: …u ezse hiddetini giderse bunca gürültü çığlık bağırış neden yiğit düşmanda yumuşak huylu kişi öfke anında belli olur kötüyü savaş kargaşasında ya d…
• çomaḳ isim UygurKarahanlı2. anlam: kb’de hitap anlamı kesinleşmeyen kullanım ey yiğit dilek iki oldu…
• alḳış- fiil Karahanlıbirbirini övmek alkışlamak yiğitler birbirini içtenlikle över güç birliği edip birbirine arka olur…
• bėr- fiil OrhonUygurKarahanlı…a elbette güç verecek küçüklere yiyecek içecek vermeli adım yiğit ise gümüş ver…
• bulna- fiil OrhonKarahanlı…açar beni göz tutsak eder altın gümüşü ganimet alıp edilgen yiğit er düşmanca yaralanıp tutsak düşüp…