Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “zengin” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• aġıl isim OrhonUygurKarahanlıağıl hayvanların barındığı yer sürü zengindim ağılım on hayvanım sayısızdı ağılında hayvanın olsun…
• anatapintiki özel ad Uygurbuda’ya jetavana manastırını bağışlayan zengin tüccar anāthapiṇḍika anāthapiṇḍika soylu ānanda’ya eğilip…
• azad sıfat Karahanlı…zat etmek mümin bir köle azat etmek özgür hür kişi bu süslü zengin adama hür kişi de kul olur hür kişiler kendilerini tümden kul ederler hür kadınl…
• açıḳ sıfat Karahanlı3. anlam: aç doyurulması gereken kimse yoksulu zengin etmeli açı doyurmalı…
• barnaslıg sıfat Uygurbenaresli benaresli zengin ulu kişilerin oğulları…
• beḍük sıfat OrhonUygurKarahanlıbüyük ulu yüce büyük yılan zengin ulu kişiler büyük ağaç tepeler yüksek büyük bilgili sakıngan adı yüce güçlü büyük olur bilgili daha büyüktür…
• beter sıfat Karahanlıfarsça beter daha kötü gençlik zenginlik sarhoşluğu şarap sarhoşluğundan beterdir ey bey…
• derviş sıfat Karahanlıyoksul fakir zengin de olsa yoksul da olsa tanrı ikisine de daha yakındır…
• edlig sıfat Uygurmallı varlıklı hep pek çok mallı varlıklı çok mallı mülklü zengin tüccar olmak mallı itibarlı olarak yaşaman…
• ėl isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …dünya düzene girer il zorbalıkla küçülür dünya bozulur halk zenginleşti ili de düzene girdi sen ordu başı ya da il başı olursan devlet ve halk işi …
• ewlik isim Karahanlı…e kim evlenmek isterse dördünden başka bir şeyle almaz biri zengin eş ister eşin nasıl alınacağını söyler kb başlığı…
• eŋ isim OrhonUygurKarahanlı… yüzün rengi kb’de hep teni beyaz yanağı kıpkızıl olsa seni zengin eder yüzün kızarır itibar kazanırsın bilgi erdem ekleyip yüzünü kızartmadın şere…
• ḫolur Karahanlı…şmeyen söz kb yoksul korunursa orta halk bu orta rahatlarsa zenginlik bulur…
• çıġay sıfat UygurKarahanlıyoksul fakir yoksul kişi bilgi yoksullaşmayan bir zenginliktir iyi kötü yoksulluğum zenginliğim hep tanrı’dandır sana yoksul olan için zenginliktir …
• çıġań sıfat OrhonUygur…n olup yok yoksul halkı hep bir araya getirdim yoksul halkı zengin az halkı çok kıldım ırk bitig yoksul adamın oğlu kazanç için gitmiş…
• aşıl- fiil Uygur…leri parıltıları artsın adı sanı artıp sürüsü yıl yıl artar zengin olur…
• bulna- fiil OrhonKarahanlı…ele geçirmek ganimet almak oğlunu karısını tutsak etti nice zengini gördüm boğaz onu tutsak etti nefis tutsak ederse gönlümü tutsak edip yine kaçar…
• eg- fiil UygurKarahanlı…er düşmanın boynunu eğ kadere hizmet et arkasından boyun eğ zenginleşirse halkın yufkası bile baş eğmez bilgisiz anlayıp artık boynunu eğsin düşman…
• egid- fiil Uygur…ununla kendini besler koyun hayvan yetiştirse yıl yıl artar zengin olur…
• ėlt- fiil OrhonUygurKarahanlı…rüp büyük cehennemlere atar elçi söz götürür cevabını ister zengin de iki bez kefen götürür kara toprak olur bādarī brahmanı iki yandan tutup götür…
• emge- fiil UygurKarahanlı… der dinle bey zahmet çekip ülkeyi düzenlerse halk sessizce zenginleşir yarınki gün pişmanlıkla acı çeker dünyayı bulamazsa güçlükle sıkıntı çeker …
• ėtil- fiil UygurKarahanlı2. anlam: düzene girmek yoluna girmek bayındır olmak kb halk zenginleşti ili de düzene girdi ili düzene girip kentler ülkeler çoğalırsa bütün işleri yoluna gi…