ShoR sözlüğü · madde
bir sayı
Tanım
- Bir: “bir kırk yaşayur erti” otuz bir yaşındaydı; “bir tegzinç” bir bölüm; “bir yılḳa beş yolı” bir yılda beş kez. Tanıklar: BK2SekU
- Tek, yegâne: “uġan bir bayatḳa aŋar yoḳ fena” güçlü tek Tanrı’ya yokluk yoktur; “teŋ tüz bir tek erür” eşit ve bir (aynı)dır. Tanıklar: AbhKB
- (Belirsizlik) bir: “kayu erser bir nom bitig bititelim” bir öğreti kitabı yazdıralım; “birök taḳı bir kişi” eğer bir kişi daha. Tanıklar: MaitU
- “biri … biri” biri … öteki; “bir ikintike” birbirine: “bularda birisi biriŋe yaġı” bunların biri öbürüne düşman; “biliglig biriŋe biligsiz miŋin” bir bilgiliye bin bilgisiz. Tanıklar: SekAbhShoRKuTKB2AH
- “birgerü” birlikte, hep birden: “samaz üze birgerü yörser” kavrayarak birlikte yorumlarsa; “biriki bodunug” birleşik halkı. Tanıklar: KTBKShoR
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bir — yalın hâliyle 47.487 kez
Çekimli biçimler (22):
Bağlamlar
Bütün geçişler (54) →ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
54 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 1.3/3 | azu-ça yme öŋ-nüŋ [erte] qavırası üçün nıŋ samaz üz-e oq samaz üz-e | birgerü | yörser bolur-l[ar] |
| Sho.Rosia 1.3/15–17 | bo kerig öŋ kök qalıq tegli | bir | öŋ tö[z] [-l]üg öŋ üs-tün altın bolmaq üz-e uġuş oḫşatıġ üz-e adrılıp bod … |
| Sho.Rosia 1.3/27–28 | teginmek-tin tartıtılġ]uluq öŋ tép : | birgerü | qavşursar ikegü [at-lar ]t[ ] yörügler : |
| Sho.Rosia 2.2.1 /8–9 | olarnı emgektin tartdaçı erür tép bilip : | bir | uçluġ köŋülin bir ikintişke : bo birerig saqınu tükettükde ikirerig saqınġ … |
| Sho.Rosia 2.2.1 /8–9 | olarnı emgektin tartdaçı erür tép bilip : bir uçluġ köŋülin | bir | ikintişke : bo birerig saqınu tükettükde ikirerig saqınġu ol : |
| Sho.Rosia 2.2.1 /11–12 | üçnüŋ saqınçı büte tükettükde | bir | evte toluġ saqınġu ol : |
| Sho.Rosia 2.2.1 /13 | bir evde tolu saqınçı büte tüketser : | bir | yoçanda toluġ saqınġu ol : |
| Sho.Rosia 2.2.1 /14–15 | bir | yoçanta tolu saqınçı büte tüketser bo çambodivipta toluġ saqınġu ol : | |
| Sho.Rosia 2.2.1 /37–39 | körmiş kergek bökünki künte bo nomluġ oron -taqı | bir | işteş qamġ uluġ quvraġ adiçit köŋülüg öritserler : |
| Sho.Rosia 2.2.2.R /4–6 | amtı kentü kentü | bir | ikintişke / / V ikinti ’y üç ygrmi : |
| Sho.Rosia 2.2.3. V /2–3 | bökünki künte bo nomluġ oron [-taqı | bir | işteş qamaġ uluġ] quvraġ eşidü yarlıqa [zunlar] |
| Sho.Rosia 3.1.2.R /8–9 | … utı üzeki ’/// qılıp köni olorup : qamaġ darni erkligi teŋri[si] /// turup | bir | kyesi yme tıdıġ ada qılmayuqın saq[ın///] / / V ikinti iki otuz |
| Sho.Rosia 3.1.4.R /9 | // | bir | üdün mn sagari luu ḫanı ordusınta taloy //san-lıġ q[uvraġ]qa [nom noml]ayu … |
| Sho.Rosia 3.1.4.V/1–7 | … z emgetdeçisiz qılġalı saqıntuqumta ötrü [ol üdün] sagari luu ḫanınıŋ qızı | bir | erdini monçuq [ançuladi]// kim anıŋ satıġı bo sap lokadatu atlġ yértinçü / … |
| Sho.Rosia 3.2.1.R /7–8 | [bir | yégirminç] édiz taġ : édiz sögüt teriŋ yar yartudın tüşüp [ölme]gey : | |
| Sho.Rosia 3.3.1.V/4–5 | … sar altı qat amranmaq uġuş teŋri yérinteki -lerniŋ teŋridem ordu qarşıları | bir | qalısız açılur közünür : |
| Sho.Rosia 4.2.2/26–28 | … nunç énç qut qut qolu küsüş öritü teginür mn bo üç uġuşdaqı tınlġlar barça | bir | tek énç meŋilig bolzunlar : |
| Sho.Rosia 4.2.2/29–30 | bir | yégirminç énç qut qolu küsüş öritü teginür mn köz üze körmeyin bı bıçġu -t … | |
| Sho.Rosia 6.1.1.2/1 | ol yol :: | bir | ikintiş-ke tütüştürme[zler] /// |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/33 | … g köz/// ///kyn ton-uġ : yivel yme tér 氣 | | | /// //[kişi]-ler inçip ögin | bir | uçluġ qılıp/// /// [ö]z-in öz-in yme esirgemiş/// ///yk yavlaqlanmış üz-e/ … |
| Sho.Rosia 6.2.2.3 | … ġ sav 2) uqmayuqı 彼行不善 /// 2) /// [a]yap aġır-lap negülük ol 父 3) 專正 atası | bir | uçluġ k[ön]i erip /// 3) /// [er]ser 彼子若母正 ol 4) oġul-qa qayu anası köni e … |
| Sho.Rosia 6.2.2.3/8–14 | /// | [bir | tek] bir yol üz-e tileyür biz bir qutrulmaq-ıġ : yalŋuz [toyın] /// /// [b … |
| Sho.Rosia 6.2.2.3/8–14 | /// [bir tek] | bir | yol üz-e tileyür biz bir qutrulmaq-ıġ : yalŋuz [toyın] /// /// [bolmaq] bu … |
| Sho.Rosia 6.2.2.3/8–14 | … z-e tileyür biz bir qutrulmaq-ıġ : yalŋuz [toyın] /// /// [bolmaq] bulġalı | bir | tek bir yoluġ tép 其事ΟΟ ol ed /// [ya]v[l]aq savlıġ erser : alp ötlegülük e … |
| Sho.Rosia 6.2.2.3/8–14 | … yür biz bir qutrulmaq-ıġ : yalŋuz [toyın] /// /// [bolmaq] bulġalı bir tek | bir | yoluġ tép 其事ΟΟ ol ed /// [ya]v[l]aq savlıġ erser : alp ötlegülük erser : [ … |
| Sho.Rosia 6.2.2.4/18–19 | … [men]iŋ bar qayu seçe münüm qadaġım amtı [uçuz bolup] /// [ayıġ]-lar birle | birgerü | birikip qıltıŋ |
| Sho.Rosia 6.3.2 /35 | … lig kelip tegdim erti 所知所見説 [bilgülükin körgülük-] in y(a)rılḳamış ol 以一乗道 | bir | kölüŋü yolta 淨衆生 t[ınlġlarıġ arıtıp] 欲定断行成就如意足 küsüş d(i)yan-lıġ tarġarmaḳ … |
| Sho.Rosia 7.2 /60–87 | bir | uġın tegz-inteçi ḳaŋlı :: | |
| Sho.Rosia 7.2 /89–107 | … p 重[心 /// apra-] manı-ta bışrunup ögretinip 普縁 tüz-ü-ke yarmaturup [一方 /// | bir] | yıŋaḳ-ta tolu ḳılmaḳı erür 世間空 yêrtinçü ḳuruġ ///[yêrtinçü ḳuruġ têp] çını … |
| Sho.Rosia 7.2 /135–146 | … tuḍ topraḳ üz-e 我行 m(e)n yorıdu[ḳ 信智 /// kêrtgünçlügüg] bilge bilig-lig-ke | bir | ikintişin oḫşaştursar 亦住 yme o[lurup /// öŋdün-] ki kênki az ḳy-a sav-ıŋın … |
| Sho.Rosia 7.2 /135–146 | … ştursar 亦住 yme o[lurup /// öŋdün-] ki kênki az ḳy-a sav-ıŋın 有於一問一説一記論 bar | [bir | ayıtmaḳ bir nomlamaḳ] bir uḳıḍu söz-lemek 反拱 y(a)nıġ-ın çaşġarıp :: |
| Sho.Rosia 7.2 /135–146 | … e o[lurup /// öŋdün-] ki kênki az ḳy-a sav-ıŋın 有於一問一説一記論 bar [bir ayıtmaḳ | bir | nomlamaḳ] bir uḳıḍu söz-lemek 反拱 y(a)nıġ-ın çaşġarıp :: |
| Sho.Rosia 7.2 /180 | ] barça | birgerü | yörgelmiş balmış-lar ol :: |
| Sho.Rosia 7.2 /187 | ] 専修於正法 | bir | uçluġın bışrunup köni nomuġ :: |
| Sho.Rosia 7.2 /222–224 | net[egin yalŋuz | birin | turup :: |
| Sho.Rosia 7.2 /295 | t(e)ŋri burḫan-ḳa barır mn têp | bir | maŋ ḳy-a [///] altı y(ê)g(i)rminç ülüş-niŋ bir-ki erti :: |
| Sho.Rosia 7.2 /295 | … )ŋri burḫan-ḳa barır mn têp bir maŋ ḳy-a [///] altı y(ê)g(i)rminç ülüş-niŋ | bir-ki | erti :: |
| Sho.Rosia 7.2 /297 | altı y(ê)g(i)rminç ülüş-inte | bir | iŋe yme 金菩闍國女 kamboçak ê[linteki ḳızlar ::] |
| Sho.Rosia 7.2 /331 | öŋre aj-un-ta | birgerü | ḳatlışı ḳavışu :: |
| Sho.Rosia 8.3 /65 | birgerü | yıġıp ança teŋlig anta pratikabut-lar-nıŋ/buyan-ların. |
Aynı gövdeden maddeler
“bir” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).
birle edat 1.235birök bağlaç 313biri zamir 51birdemleti zarf 50birer sayı 42birik- fiil 34birdemlig sıfat 22birgüçi isim 19biriye isim 17biregü zamir 13bire 10birim isim 8birleki sıfat 7birt isim 6birlik isim 4birtem zarf 4birinç sayı 2birkiye sıfat 2birküde özel ad 2birgerd- fiil 2biraŋgi 1biregikide özel ad 1birimlig 1birr isim 1