KİP sözlüğü · madde
bir sayı
Tanım
- Bir: “bir kırk yaşayur erti” otuz bir yaşındaydı; “bir tegzinç” bir bölüm; “bir yılḳa beş yolı” bir yılda beş kez. Tanıklar: BK2SekU
- Tek, yegâne: “uġan bir bayatḳa aŋar yoḳ fena” güçlü tek Tanrı’ya yokluk yoktur; “teŋ tüz bir tek erür” eşit ve bir (aynı)dır. Tanıklar: AbhKB
- (Belirsizlik) bir: “kayu erser bir nom bitig bititelim” bir öğreti kitabı yazdıralım; “birök taḳı bir kişi” eğer bir kişi daha. Tanıklar: MaitU
- “biri … biri” biri … öteki; “bir ikintike” birbirine: “bularda birisi biriŋe yaġı” bunların biri öbürüne düşman; “biliglig biriŋe biligsiz miŋin” bir bilgiliye bin bilgisiz. Tanıklar: SekAbhShoRKuTKB2AH
- “birgerü” birlikte, hep birden: “samaz üze birgerü yörser” kavrayarak birlikte yorumlarsa; “biriki bodunug” birleşik halkı. Tanıklar: KTBKShoR
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bir — yalın hâliyle 47.487 kez
Çekimli biçimler (22):
Bağlamlar
Bütün geçişler (9) →KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 17–24 | … kemisin toḳıp yekler ergüsi otruġlarınta ölüm yėrke tėgürser . . anıŋ ara | bir | bilge kişi ḳuanşi im pusar atın atasar ol ḳamag tınlıġlar taluydaḳı tişi y … |
| KİP 41–47 | … yu ėrtgeli saḳınsar ḳorḳunçluġ busuşluġ ėrser yana ol bėş yüz satıġçılarda | bir | bilür er sartbav satıġçılar uluġı ol ḳalın satıġçılarıġ başlap yolçısı yėr … |
| KİP 54–56 | tėp tėser . . ol ḳamaġ satıġçılar ėşidip tüzü | bir | ünin namo ḳuanşi im pusar tėp atamışta ol ḳamaġ satıġçılar ol ḳalın erüş y … |
| KİP 90–92 | birük taḳı | bir | kişi bir tek ḳuanşi im pusar atın atayu tek bir ödün tapınu udunu atayu tė … |
| KİP 90–92 | birük taḳı bir kişi | bir | tek ḳuanşi im pusar atın atayu tek bir ödün tapınu udunu atayu tėginser ol … |
| KİP 90–92 | birük taḳı bir kişi bir tek ḳuanşi im pusar atın atayu tek | bir | ödün tapınu udunu atayu tėginser ol kişi . . edgü ḳılınçı öŋreki kişi edgü … |
| KİP 93 | bu ėki kişiniŋ edgü ḳılınçı | bir | teg tüz adruḳsuz tėtir .. |
| KİP 166–167 | … ötrü ḳuanşi im pusar ol buşı bėrmiş erdnilig küntegüg alıp ėki ülüş ḳıltı | bir | ülüşin erüş erdni burḳanḳa tutdı |
| KİP 168 | bir | ülüşin teŋri şakimun burḳanḳa tutdı |
Aynı gövdeden maddeler
“bir” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).
birle edat 1.235birök bağlaç 313biri zamir 51birdemleti zarf 50birer sayı 42birik- fiil 34birdemlig sıfat 22birgüçi isim 19biriye isim 17biregü zamir 13bire 10birim isim 8birleki sıfat 7birt isim 6birlik isim 4birtem zarf 4birinç sayı 2birkiye sıfat 2birküde özel ad 2birgerd- fiil 2biraŋgi 1biregikide özel ad 1birimlig 1birr isim 1