İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bir sayı

1.311 geçiş 23 biçim 21 eser KBKuTAbhMaitShoRAHUSek Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bir: “bir kırk yaşayur erti” otuz bir yaşındaydı; “bir tegzinç” bir bölüm; “bir yılḳa beş yolı” bir yılda beş kez. Tanıklar: BK2SekU
  2. Tek, yegâne: “uġan bir bayatḳa aŋar yoḳ fena” güçlü tek Tanrı’ya yokluk yoktur; “teŋ tüz bir tek erür” eşit ve bir (aynı)dır. Tanıklar: AbhKB
  3. (Belirsizlik) bir: “kayu erser bir nom bitig bititelim” bir öğreti kitabı yazdıralım; “birök taḳı bir kişi” eğer bir kişi daha. Tanıklar: MaitU
  4. “biri … biri” biri … öteki; “bir ikintike” birbirine: “bularda birisi biriŋe yaġı” bunların biri öbürüne düşman; “biliglig biriŋe biligsiz miŋin” bir bilgiliye bin bilgisiz. Tanıklar: SekAbhShoRKuTKB2AH
  5. “birgerü” birlikte, hep birden: “samaz üze birgerü yörser” kavrayarak birlikte yorumlarsa; “biriki bodunug” birleşik halkı. Tanıklar: KTBKShoR

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bir — yalın hâliyle 47.487 kez

Çekimli biçimler (22):

KT Kül Tigin Yazıtı

10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KT G 2 ul(a)yu : in(i)ygün(ü)m : ogl(a)n(ı)m : bir(i)ki: ug(u)ş(u)m : bod(u)n(u)m : bir(i)ye : ş(a)d(a)pıt b(e)gl(e)r : yır(ı)ya : …
KT G 6 bir kişi : y(a)ŋ(ı)ls(a)r : uġ(u)şı : bod(u)nı : bişükine : t(e)gi : ḳııdm(a)z …
KT G 8 bir : tods(a)r : āçs(ı)k : öm(e)z s(e)n :
KT D 27 … (e)ki ş(a)d : birle : ölü yitü : ḳ(a)zġ(a)nt(ı)m : (a)nça ḳ(a)zġ(a)n(ı)p : bir(i)ki : bod(u)n(u)g : ot sub : kėlm(a)d(ı)m :
KT D 32 ol süg : (a)nta yoḳ ḳışd(ı)m(ı)z : bir ot(u)z : y(a)şına : / ç(a)ça s(e)ŋünke : süŋ(ü)şd(ü)m(i)z :
KT D 33 … nta : / y(a)lm(a)sınta : yüz (a)rtuḳ : oḳun urtı : yüz[(i)ŋe] : b(a)şıŋa : bir / t[(e)gm(e)di: ]
KT K 2 ul(a)yu : in(i)ygün(ü)m / : ogl(a)n(ı)m : bir(i)ki: uġ(u)ş(u)rn : [bod(u)n(u)m] tugs(ı)ḳıŋa : bir(i)g(e)rü : kün : ortusıŋ(a) …
KT K 4 bir kişi: y(a)ŋ(ı)ls[(a)r] uġ(u)şı bod(u)n[ı biş]ükiŋe : t(e)gi: ḳııd[m(a)z]
KT K 7 oZa [k](e)lm(i)ş : süsin : kül tėg(i)n : (a)ġ(ı)t(ı)p : toŋra : bir uġ(u)ş : (a)lp(a)ġu : on (e)r(i)g : toŋa tėġ(ı)n : yoġınta : (e)ġ(ı)r(i)p …
KT K 12 bir tüm(e)n (a)ġı : (a)ltun küm(ü)ş : k(e)rg(e)ks(i)z : k(e)lürti :

Aynı gövdeden maddeler

“bir” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).