İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bir sayı

1.311 geçiş 23 biçim 21 eser KBKuTAbhMaitShoRAHUSek Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bir: “bir kırk yaşayur erti” otuz bir yaşındaydı; “bir tegzinç” bir bölüm; “bir yılḳa beş yolı” bir yılda beş kez. Tanıklar: BK2SekU
  2. Tek, yegâne: “uġan bir bayatḳa aŋar yoḳ fena” güçlü tek Tanrı’ya yokluk yoktur; “teŋ tüz bir tek erür” eşit ve bir (aynı)dır. Tanıklar: AbhKB
  3. (Belirsizlik) bir: “kayu erser bir nom bitig bititelim” bir öğreti kitabı yazdıralım; “birök taḳı bir kişi” eğer bir kişi daha. Tanıklar: MaitU
  4. “biri … biri” biri … öteki; “bir ikintike” birbirine: “bularda birisi biriŋe yaġı” bunların biri öbürüne düşman; “biliglig biriŋe biligsiz miŋin” bir bilgiliye bin bilgisiz. Tanıklar: SekAbhShoRKuTKB2AH
  5. “birgerü” birlikte, hep birden: “samaz üze birgerü yörser” kavrayarak birlikte yorumlarsa; “biriki bodunug” birleşik halkı. Tanıklar: KTBKShoR

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bir — yalın hâliyle 47.487 kez

Çekimli biçimler (22):

BK Bilge Kagan Yazıtı

12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
BK K 2 kül tėg(i)n : bir kırk : y(a)ş(a)yur (e)rti :
BK K 4 bir yılḳa : beş yolı : süŋ(ü)şd(ü)m(i)z : (e)n ilk : toġu b(a)lıḳda : süŋ(ü)şd …
BK K 5 kül tėgin : (a)z y(a)g(ı)zin : bin(i)p : opl(a)yu : t(e)g(i)p : bir (e)r(i)g : s(a)nçdı:
BK K 6 türük : bod(u)n : toḳ (a)rḳ(u)k s(e)n : āçs(a)r : tos(ı)k : öm(e)z s(e)n bir : tods(a)r : āçs(ı)k : öm(e)z s(e)n :
BK D 22 … [(e)ki ş(a)d] birle : ölü yitü : ḳ(a)zg(a)nt(ı)m : (a)nça ḳ(a)zg(a)n(ı)p : bir(i)ki : bod(u)n(u)g : ot sub : kelm(e)d(i)m :
BK D 29 ot(u)z : (a)rtuḳı: bir : y(a)ş(ı)ma : ḳ(a)rluḳ : bod(u)n : buŋs(u)z [(e)r]ür :
BK D 30 bir yılḳa : tört : yolı : süŋ(ü)şd(ü)m : (e)ŋ ėlki : toġu : b(a)lıḳda : süŋ(ü) …
BK D 31 (a)nta : toŋra : yılp(a)ġutı : bir : uġ(u)ş(u)g : toŋa : tėgin : yoġ[ıntaa] : (e)g(i)re : toḳıd(ı)m :
BK D 40 in(i)si: bir : ḳoorg[(a)nḳa t(e)z(i)p b(a)rm(ı)ş ]
BK G 1 … ……………..] : k(e)ç(e)nke : t(e)gi[ ] […………. t(a)b]g(a)ç : (a)tl(ı)g : süsi : bir tüm(e)n : (a)rtuḳı: y(ė)ti / biŋ: süg : ėlki : kün : öl(ü)rt(ü)m :
BK G 5–7 bi[r ] / (e)rs(e)r[ ] s]ökt(ü)m :
BK G 10 ot(u)z (a)rtuḳı: bir [ y(a)ş(ı)ma ] türük(ü)me : bod(u)n(u)ma : y(ė)g(i)n : (a)nça ḳ(a)zg(a)nu …

Aynı gövdeden maddeler

“bir” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).