BK sözlüğü · madde
bir sayı
Tanım
- Bir: “bir kırk yaşayur erti” otuz bir yaşındaydı; “bir tegzinç” bir bölüm; “bir yılḳa beş yolı” bir yılda beş kez. Tanıklar: BK2SekU
- Tek, yegâne: “uġan bir bayatḳa aŋar yoḳ fena” güçlü tek Tanrı’ya yokluk yoktur; “teŋ tüz bir tek erür” eşit ve bir (aynı)dır. Tanıklar: AbhKB
- (Belirsizlik) bir: “kayu erser bir nom bitig bititelim” bir öğreti kitabı yazdıralım; “birök taḳı bir kişi” eğer bir kişi daha. Tanıklar: MaitU
- “biri … biri” biri … öteki; “bir ikintike” birbirine: “bularda birisi biriŋe yaġı” bunların biri öbürüne düşman; “biliglig biriŋe biligsiz miŋin” bir bilgiliye bin bilgisiz. Tanıklar: SekAbhShoRKuTKB2AH
- “birgerü” birlikte, hep birden: “samaz üze birgerü yörser” kavrayarak birlikte yorumlarsa; “biriki bodunug” birleşik halkı. Tanıklar: KTBKShoR
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bir — yalın hâliyle 47.487 kez
Çekimli biçimler (22):
Bağlamlar
Bütün geçişler (12) →BK Bilge Kagan Yazıtı
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 2 | kül tėg(i)n : | bir | kırk : y(a)ş(a)yur (e)rti : |
| BK K 4 | bir | yılḳa : beş yolı : süŋ(ü)şd(ü)m(i)z : (e)n ilk : toġu b(a)lıḳda : süŋ(ü)şd … | |
| BK K 5 | kül tėgin : (a)z y(a)g(ı)zin : bin(i)p : opl(a)yu : t(e)g(i)p : | bir | (e)r(i)g : s(a)nçdı: |
| BK K 6 | türük : bod(u)n : toḳ (a)rḳ(u)k s(e)n : āçs(a)r : tos(ı)k : öm(e)z s(e)n | bir | : tods(a)r : āçs(ı)k : öm(e)z s(e)n : |
| BK D 22 | … [(e)ki ş(a)d] birle : ölü yitü : ḳ(a)zg(a)nt(ı)m : (a)nça ḳ(a)zg(a)n(ı)p : | bir(i)ki | : bod(u)n(u)g : ot sub : kelm(e)d(i)m : |
| BK D 29 | ot(u)z : (a)rtuḳı: | bir | : y(a)ş(ı)ma : ḳ(a)rluḳ : bod(u)n : buŋs(u)z [(e)r]ür : |
| BK D 30 | bir | yılḳa : tört : yolı : süŋ(ü)şd(ü)m : (e)ŋ ėlki : toġu : b(a)lıḳda : süŋ(ü) … | |
| BK D 31 | (a)nta : toŋra : yılp(a)ġutı : | bir | : uġ(u)ş(u)g : toŋa : tėgin : yoġ[ıntaa] : (e)g(i)re : toḳıd(ı)m : |
| BK D 40 | in(i)si: | bir | : ḳoorg[(a)nḳa t(e)z(i)p b(a)rm(ı)ş ] |
| BK G 1 | … ……………..] : k(e)ç(e)nke : t(e)gi[ ] […………. t(a)b]g(a)ç : (a)tl(ı)g : süsi : | bir | tüm(e)n : (a)rtuḳı: y(ė)ti / biŋ: süg : ėlki : kün : öl(ü)rt(ü)m : |
| BK G 5–7 | bi[r | ] / (e)rs(e)r[ ] s]ökt(ü)m : | |
| BK G 10 | ot(u)z (a)rtuḳı: | bir | [ y(a)ş(ı)ma ] türük(ü)me : bod(u)n(u)ma : y(ė)g(i)n : (a)nça ḳ(a)zg(a)nu … |
Aynı gövdeden maddeler
“bir” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).
birle edat 1.235birök bağlaç 313biri zamir 51birdemleti zarf 50birer sayı 42birik- fiil 34birdemlig sıfat 22birgüçi isim 19biriye isim 17biregü zamir 13bire 10birim isim 8birleki sıfat 7birt isim 6birlik isim 4birtem zarf 4birinç sayı 2birkiye sıfat 2birküde özel ad 2birgerd- fiil 2biraŋgi 1biregikide özel ad 1birimlig 1birr isim 1