Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “adam” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• agırlıg sıfat UygurKarahanlıağırlığı olan ağır günahkâr adamın bağının zincirinin ağırı da hafifi de var…
• ançman Uygurayraçla tamamlanmış tek tanık maniheist din adamlarını niteleyen bir söz olabilir…
• azad sıfat Karahanlı…ek mümin bir köle azat etmek özgür hür kişi bu süslü zengin adama hür kişi de kul olur hür kişiler kendilerini tümden kul ederler hür kadınlarla ev…
• bay sıfat OrhonUygurKarahanlı… da zengin varlıklı olmayı sözü doğru gönlü gözü tok zengin adam…
• begli sıfat UygurKarahanlıkadın için kocalı evli koca olacak adamı kendin seç kocamı kendim seçeceğim evlendiklerinde…
• birtem zarf UygurKarahanlıtümüyle büsbütün şüphesiz bu adam büsbütün boş oldu onların eti bütünüyle zehirdir öç ve kin sözlerinden büsbütün kurtulup…
• bitgüçi Orhonyazıcı ya da haberci oraya bir yazıcı haberci adam gönderdim…
• boḍ isim OrhonUygurKarahanlı… boy pek uzun olursa kızın boyu söğüt gibi boy bos beden üç adam boyu yüksekliğinde kendimi bütün varlığımla tutarak inanırım…
• bulġanuḳ sıfat Karahanlı…zer her türlü bulanıklıktan arınmış kişi beyler karışık işi adamlarla çözer kuran çevirisinde size karıştırıcı asılsız bir haber gelirse…
• diriġa ünlem Karahanlı…lemi kb’de hep der ey yazık o yiğitlerin yiğidi der eyvah o adamı yitirdim yazık böyle insanlar ölür…
• ėki sayı OrhonUygurKarahanlıiki iyi ve kötü iki türlü eylem iki adamı kovalayarak mızrakladı küçük kardeşim kül tigin ve iki şadla ayın ikisinde dağ içinde iki cin var iki nurl…
• elig sayı Orhonelli ellişer kadar adam yakaladık tonyukuk türk kağanı tam elli yıl hüküm sürmüş şine usu elli yaşım bana elini değdirdi kb…
• ewlik isim Karahanlı2. anlam: evli evlenmiş erkek ey evli adam sakın başını yer…
• eŋlig sıfat Karahanlıyanaklı kızıl yüzlü nice kızıl yanaklı taze yüzlü adam…
• haciblıḳ isim Karahanlı…lik saray kapısını yönetme görevi büyük hacipliğe nasıl bir adam gerektiğini söyler hizmetlerin en incesi hacipliktir haciplik için önce bu on şey …
• igdiş sıfat Karahanlı… kulunum hizmetkârınım yıllarca sınanmış kendi yetiştirdiği adam gerek hayvancı da damızlık hayvanları çoğaltsın…
• ikende- Karahanlıanlamı kesinleşmeyen fiil dlt il olmak için öyle adamı kim yener…
• inç isim OrhonUygurKarahanlı… huzura kavuştu töre düzene girdi esen yaşa ey büyük devlet adamı sen esenlikle yaşa kendimizi rahat ve mutlu kılmak için burada rahat ve sakin idi…
• irkin isim Orhon…yırku boyunun uluğ irkin’i düşman oldu uluğ irkin az sayıda adamıyla kaçıp gitti…
• irük isim Karahanlıeksiklik kusur gedik eksikleri tamamlayacak bir adamım nerede utanmazın kendisini görse bile kusur giderilmez…
• içreki sıfat OrhonUygur…önderdi o içerideki hırs maniheist seksen dört bin saray iç adamını toplayıp…
• çantal isim Uygur…ldüren virūḍhaka kral cellatlara buyruk verdi onlar önceden adam öldüren cellatlardı adam öldüren cellat olduysam binlerce türlü cellatlar öldürme …
• çölgi sıfat Orhon…yaşayan çöle ait yol bilen dedim kılavuz aradım bozkırlı az adamını buldum…
• çıġań sıfat OrhonUygur…im yoksul halkı zengin az halkı çok kıldım ırk bitig yoksul adamın oğlu kazanç için gitmiş…
• adın- fiil Uygur2. anlam: ayılmak kendine gelmek o soylu adamın sarhoşluğu geçti uykusundan uyandı…
• arı- fiil UygurKarahanlıtemizlenmek arınmak bu adamın kiri ölünceye dek arınmaz kirli yıkanmakla temizlenir bütün kötü varoluşları iyice arınıp gidip…
• baḳ- fiil UygurKarahanlı2. anlam: …zetmek yönelmek çalış dışarıdaki bütün işlere bak bilge bir adam bulup ona yönel kendine bakıp gör tanrı’nın lütfuna bir bak…
• egir- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …armak hastalık dert seni sardı cinler periler kuşatır dokuz adamı kuşatarak vurdu toŋa tigin’in yas töreninde kuşatıp öldürdük yarın sıkıntı beni k…
• emge- fiil UygurKarahanlı…ı çekmek zahmet çekmek emek vermek dili yüzünden acı çekmiş adam ne der dinle bey zahmet çekip ülkeyi düzenlerse halk sessizce zenginleşir yarınki …
• itü- fiil Karahanlı… yapabilmek başarabilmek işi yoluna koyabilmek aklı olmayan adam işi başaramaz bu ikisi işi görmezse bilgiyi bırak kılıca sarıl beyine yardım edilm…
• çölük- fiil Karahanlıanlamı kesinleşmeyen fiil dlt ölüm ağıtı nefesi söndü adamı atı boyun eğdi eşi de yalnız kimsesiz kaldı…