Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
7 Türkçe karşılık · 21 madde
hür 1
- azad sıfat KarahanlıÖzgür, hür; azat etmek
hürmet 4
hürmet etmek 1
- aġırla- fiil UygurKarahanlıSaygı göstermek, ağırlamak, hürmet etmek
hürmüz tanrı 1
- ḫormuzta özel ad UygurHürmüz tanrı
hürmüz’ün yurdu 1
- estrayastrış özel ad UygurOtuz Üç Tanrı göğü, Hürmüz’ün yurdu
derin hürmet 1
- ayançaŋ isim UygurSaygı, derin hürmet; çoğunlukla büyük saygı
büyük saygı ve hürmetle 1
- aġar isim UygurKarahanlı2. anlam: Saygı; büyük saygı ve hürmetle; saygı göstermek
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “hür” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- ayaġsız sıfat Uygursaygısız saygısızca hor görmek saygı ve hürmete layık canlıları saygısızca hor gördümse…
- ayançaŋlıġ sıfat Uygursaygılı saygı dolu büyük saygı duymak büyük saygıyla hürmetle eğilmiş parçalı bağlamda cihan hükümdarlarının törelerine saygılı…
- boş sıfat OrhonUygurKarahanlıboş serbest özgür özgür hür kişi iyiliğin kuludur üç kez okursa hepsinden kurtulur dili gevşek boşboğaz kişi…
- étiglig sıfat UygurKarahanlı2. anlam: …sek hangi canlı düzenli bir iş yaparsa ah bu düzenli insana hür kişi kuldur…
- ezrua özel ad Uygur…rua brahmā maniheist metinlerde zurvan en yüce tanrı brahmā hürmüz śakra viṣṇu maheśvara dört büyük kral bunların hepsi tanrı ezrua üzerine giyinip…
- ḫroştag özel ad Uygur…xroštag çağrı’ tanrısı hep cevap ile çağrı ve cevap tanrısı hürmüz tanrıdan cehennemden yukarı çağrı tanrısı da kapısını açıverir…
- çoġ isim UygurKarahanlı…rtsın bodisatvaların parıltıları tanrısal ihtişamımız arttı hürmüz tanrı gibi parıltısı…
- aġarla- fiil Uygursaygı göstermek yüceltmek çoğunlukla ile saygı ve hürmetle eğilseler brahmanları sayıp ağırlarlar bu kutsal kitabı yüceltir…
- al- fiil OrhonUygurKarahanlı4. anlam: eş almak alınacak kadın eş çıkarsa hür kadınlarla evlenin orhon eş olarak alıvermek kızını oğluma alıverdim…
- aw- fiil Karahanlı…vresine akın etmek cömert alırsa toplar insanlar ona üşüşür hür insanlar bu üç şeye yönelir çevresini sarıp kuşatalım…
- aya- fiil UygurKarahanlı…k saygı göstermek ağırlamak çoğunlukla ile ikileme saygıyla hürmetle eğilirim saygı ve hürmetle tutmalı buda’yı sayıp ağırlayarak buda’yı saygıyla …
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.