İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bir sayı

1.311 geçiş 23 biçim 21 eser KBKuTAbhMaitShoRAHUSek Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bir: “bir kırk yaşayur erti” otuz bir yaşındaydı; “bir tegzinç” bir bölüm; “bir yılḳa beş yolı” bir yılda beş kez. Tanıklar: BK2SekU
  2. Tek, yegâne: “uġan bir bayatḳa aŋar yoḳ fena” güçlü tek Tanrı’ya yokluk yoktur; “teŋ tüz bir tek erür” eşit ve bir (aynı)dır. Tanıklar: AbhKB
  3. (Belirsizlik) bir: “kayu erser bir nom bitig bititelim” bir öğreti kitabı yazdıralım; “birök taḳı bir kişi” eğer bir kişi daha. Tanıklar: MaitU
  4. “biri … biri” biri … öteki; “bir ikintike” birbirine: “bularda birisi biriŋe yaġı” bunların biri öbürüne düşman; “biliglig biriŋe biligsiz miŋin” bir bilgiliye bin bilgisiz. Tanıklar: SekAbhShoRKuTKB2AH
  5. “birgerü” birlikte, hep birden: “samaz üze birgerü yörser” kavrayarak birlikte yorumlarsa; “biriki bodunug” birleşik halkı. Tanıklar: KTBKShoR

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bir — yalın hâliyle 47.487 kez

Çekimli biçimler (22):

TT TT I-X

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36.7.-198 abam bir adaḳın sısar içinteki tatıġ tökülgüke 29. T II Y 36. 16. ėki otuz / . . …
T II D 178b. 180-17–23 ol üç oġrılar nıŋ birin az nızwanıi oġrınta ölürmiş ayıġ kişiler . üç yblaḳ yolta öz ötek öteyür .
T III D 2599-94–95 … . . . . siziŋ körgüŋüznii . körmiş sayu m/ . . . . . [.] köseyür-ler ertii birkerü .

Aynı gövdeden maddeler

“bir” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).