Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
12 Türkçe karşılık · 194 madde
san 1
- at isim OrhonUygurKarahanlıAd, isim; san, ün
sanki 1
- ançaḳlı zarf KarahanlıSanki, âdeta; çoğunlukla ile
sancak 1
- bayraḳ isim KarahanlıBayrak, sancak
sanskritçe 1
- enetkek özel ad UygurHindistan; Hint ülkesi, Sanskritçe
sandal ağacı 1
- çıntan isim OrhonUygurSandal ağacı
sansarada dolaşmak 1
- evril- fiil UygurKarahanlı2. anlam: sansarada dolaşmak, doğumdan doğuma dönüp durmak
sanskritçe hṛdaya öz 1
- ḫarday özel ad UygurSanskritçe hṛdaya ‘öz, çekirdek’; eser adının parçası
adı sanı olan 1
- atlıg sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Ünlü, adı sanı olan
adı sanı bilinen 1
- çawluġ sıfat KarahanlıÜnlü, adı sanı bilinen; çoğu kez ile
güzel kokulu sandal 1
- çıntan isim OrhonUygur2. anlam: güzel kokulu sandal
hz muhammed’in sanı 1
- ḫabib isim KarahanlıHabib, sevgili; Hz. Muhammed’in sanı
çevrilmeden okunan sanskritçe söz 1
- akani UygurDarani içinde geçen, çevrilmeden okunan Sanskritçe söz
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “san” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abila Uygurdarani kutsal söz dizisi içinde geçen çevrilmeden okunan sanskritçe hece dizisi…
- abiruş isim Uygurgüzel kokulu ağaç ya da tütsü adı sandal çintan ve başka kokulu ağaçlarla birlikte sayılır…
- adaş isim UygurKarahanlıarkadaş dost yoldaş anlayış sana ant içmiş iyi dosttur dost ve yakın…
- adaşlıġ sıfat Karahanlıdostu olan dost sahibi dostu olan kişinin adı sanı büyük olur…
- aḫir sıfat Karahanlı2. anlam: zarf olarak sonunda sonunda sana tanrı’nın sorgusu olacak…
- aḳıġlıġ sıfat Uygurabh akıntılı tutkulara bağlı kirli sanskritçe sāsrava aḳıġsız karşıtı akıntılı ve akıntısız dharmalar akıntılı dharmalar da iki türlüdür…
- aḳıġsız sıfat Uygurabh akıntısız tutkulardan arınmış sanskritçe anāsrava aḳıġlıġ karşıtı akıntısız dharmalar arınmış bilgelik arınmış temiz bilgelikli…
- alamba isim Uygurkötü ruh ya da cin türü sanskritçe kökenli ad alambana cini çarpmasından alambani çarpanları…
- altınç sayı Uygur2. anlam: abh’de sanskrit dilbiliminde altıncı hâl altıncı çekim hâli…
- amanuji isim Uygurinsan olmayan varlık cin sanskritçe amanuṣya bütün bhūtalara ve insan olmayan varlıklara insanı çarpan insan-dışı varlıklar…
- anali Uygurdarani kutsal söz dizisi içinde yinelenerek okunan sanskritçe söz…
- andlıġ sıfat Karahanlıantlı and içmiş anlayış sana ant içmiş iyi dosttur…
- anityat sıfat Uygursanskritçe anitya geçici kalıcı olmayan yaşlılık geçicidir her hastalık acı ve hep süregendir geçici gönülle…
- anopami sıfat Uygursanskritçe anupama eşsiz benzersiz çince 無喩 karşılığıyla sözlük listesinde…
- antrabavıġ isim Uygurabh ara varoluş ölümle yeniden doğuş arasındaki durum sanskritçe antarābhava abhidharmasında ara varoluşu açıklamıştır…
- anundirasaya Uygurdarani kutsal söz dizisi içinde geçen sanskritçe söz…
- apasmari isim Uygursara nöbetine yol açan kötü ruh sanskritçe apasmāra kötü ruhlar dizisinde…
- apramani isim Uygursanskritçe apramāṇa ölçüsüz dört ölçüsüz sevgi şefkat sevinç tarafsızlık dört türlü apramani’ denen ölçüsüz düşünceleri düşünür ölçüsüz dalış…
- aran isim Uygursanskritçe araṇya inziva yeri orman içi keşiş yeri manastırda keşişhanede inziva yerinde…
- arji isim Uygurermiş bilge keşiş sanskritçe ṛṣi tanrısal ermiş büyü bilgisine sahip ermişlere yükünürüm ermiş olup…
- arḳa isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: destek arka destek dayanak tanrı sana destek olsun tanrıların buyruğuna arka verip…
- aruni isim Uygursanskritçe aruṇa şafak kızıllığı çince 明相 karşılığıyla sözlük listesinde…
- asanki isim Uygursanskritçe asaṃkhya sayısız sayılamayacak kadar uzun çağ üç sayısız çağ bodhisattvanın yolunu tamamladığı süre yüz kalpa ve üç sayısız çağdan beri m…
- asuri isim Uygurasura tanrılarla savaşan güçlü yarı tanrı varlıklar sanskritçe asura tanrılar iblisler ejderler gandharvalar asuralar asuraların saray kapısı asura …
- atalıḳ isim Karahanlıbabalık babalık etmek baban öldüyse ben sana babayım babalık edeyim oğul da babaya babalık eder…
- atarvani Uygurdarani içinde geçen sanskritçe ad atharvaṇī…
- atisdani Uygurdarani içinde geçen sanskritçe söz…
- atuli sıfat Uygursanskritçe atula eşsiz ölçüsüz çince 无量 karşılığıyla sözlük listesinde…
- aya ünlem UygurKarahanlıhitap ünlemi ey ey tanrım sana bir başkası eş olmaz ey bilen bunu oku doğru söyledin ey iyi talihli ey hırs sahibi ey eşim…
- ayaġlıġ sıfat Uygursaygın saygıdeğer itibarlı saygın adı sanı yüce babam mani burhan saygın tatlı ünlü melek tanrı brahmanların soyu saygın olursa köken ve soy saygınd…
- aytıġ isim OrhonKarahanlısöz deyiş benim katımda söz değişmez hükümdar adına sana çok övgü söz ve selam gönderiyorum…
- azḳına sıfat OrhonUygurKarahanlıazıcık pek az biraz pek azı dışında tanrı onları sana rüyanda az gösterir azıcık tat azıcık bir taşı alıp azıcık türk halkı ulug irkin az sayıda eri…
- açali Uygurdarani kutsal söz dizisi içinde yinelenerek okunan sanskritçe söz…
- açuḳluġ sıfat Karahanlıaçık belli apaçık şimdi sana açıkça söyledim açık ve ayrıntılı…
- açıġ sıfat UygurKarahanlı4. anlam: kuran çevirisinde açılış zafer fetih sana bir zafer erişirse…
- aşay isim Uygursanskritçe āśaya niyet gönül eğilimi iyi niyetin gücüyle utanma duygusu kazanırlar iyi niyetle dolu…
- badġuluḳ sıfat Uygurbatılacak içine batılan sansara için bütün canlıların dalıp batacağı yer bütün kötü tutkular dalınıp batılacak yerdir…
- baġ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist insanı sansaraya bağlayan tutku bağı nirvananın bağlardan ayrı oluşunu canlıları bağlarından kurtarmak cinlere bağ olsun…
- bagavan isim Uygurkutlu yüce buda’nın sanı bhagavan adı yüce olana buda’ya bhagavan derler…
- baġırsaḳlıḳ isim Karahanlışefkat merhamet iyilikseverlik şefkat insanlığın başıdır söylediğin bu söz iyilikseverliktir kendi yararın için şefkatle hizmet et bu sana gerçek şe…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.