Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “düzen” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• ajun isim UygurKarahanlıdünya âlem insanların yaşadığı yer dünyayı düzenlemek için cennet yolunu açtı kötü dünya geride mi kaldı dünyada adı kalsın…
• allıġ sıfat Uygurhileli kurnaz hileci düzenbaz kişiler aldatıp durur…
• alsız sıfat Uygurçaresiz gözsüz çaresiz düzensiz olarak…
• armaḳçı isim Orhonaldatıcılık hilekârlık çin halkının hilesi düzeni aldatıcılığı yüzünden…
• aşlıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: kb’de yiyeceği olan düzenli ordunun başı olursa erler doyurulur ordu işi disipline bağlıdır…
• boḍun isim OrhonUygurKarahanlı…dokuz oğuz bütün şakya soylu halk ülkesinin halkını töreyle düzene koyarsa…
• buyruḳ isim OrhonUygurKarahanlı…ṇa’nın üç büyük güçlü güvenilir komutanı ülke içinde hileci düzenbaz bir komutan var…
• buşılıg sıfat Uygursadakalı bağışlı sadakalı bağış kurbanı düzenledim kesintisiz bağış kurbanı sunayım…
• ėl isim OrhonUygurKarahanlı…k ve halkı amcam kağanın ili sarsıldığında gökte doğmuş ili düzenlemiş bilge kağan çin ilinde doğdum bütün ülkeler iller hizmete geldi ülke yurt…
• ėn isim Karahanlı2. anlam: …’de tek tanık anlamı kesinleşmeyen kullanım bundan önce ili düzenlemek gerekir…
• ėtiŋ Uyguranlamı kesinleşmeyen söz ırk bitig düzenin kutlu olsun der…
• eçü isim Orhon… tuttuğu yurt sahipsiz kalmasın atamız yamı kağan dört yanı düzenlemiş…
• ḫoş sıfat Karahanlı… hoş oldunuz kulluk adı bununla hoş oldu dans edip hoş sema düzenler…
• ikigü sayı UygurKarahanlıikisi her ikisi iki dünyada da işi düzenli iki dünyada da günü aydınlık olur tanrı bu iki dünyayı yarattı ikisinin sözü bir söz üzerinde durdu bu ik…
• inç isim OrhonUygurKarahanlı…t gibi esen rahat huzura kavuşmak dünya huzura kavuştu töre düzene girdi esen yaşa ey büyük devlet adamı sen esenlikle yaşa kendimizi rahat ve mutl…
• irle Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz dlt kimin altın gümüşü olursa düzenler…
• içim isim UygurKarahanlı2. anlam: kb’de içim dışım içim dışım tümüyle düzene girecek…
• çambu isim Uygur…adını veren kutsal ağaç hep viśvakarman tanrı jambu ağacını düzenleyip yaratır kutlu jambu ağacını görüp hayran kalarak…
• çare isim Karahanlıçare yol kurtuluş yolu çoğu kez ile her şeyin bir hilesi düzeni çaresi vardır yalnız ölümün çaresi yoktur hükümdar dedi artık benim için çare yok ey…
• çėkik Uyguranlamı kesinleşmeyen söz ırk bitig fal cümlesinde düzenin kutlu olsun der…
• çeviş isim Uygur…dolaşıyor onun yolu yordamı nasıldır öyle usta çareyle hile düzen öğretirler…
• çıḳan isim Orhon… çang sengün geldi apa tarkan çıkan unvanını tonyukuk verip düzenlemiş ışbara çıkan küli çor olmuş…
• çın sıfat UygurKarahanlıgerçek doğru gerçek olan bu dört unsur düzenlenirse gerçek hayat olur eğer doğru söyleyenlerdenseniz hükümdar dedi anladım bu sözün hepsi doğru insa…
• anun- fiil UygurKarahanlı…anmak ölüme hazırlanmalı ölüme hazırlan yeri göğü yaratmaya düzenlemeye hazırlandılar…
• bas- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …ekir düşman basılacaksa baskın yaparak saldırırsa dört yanı düzene koymuş toplamış yaymış bastırmış…
• bayu- fiil Karahanlızenginleşmek ülkesini düzene koymuş sonra halk zenginleşmiş hizmetkâr zenginleşirse bey adı alır kötüler zenginleşirse huyu bozar zenginleştim’ ders…
• emge- fiil UygurKarahanlı…zünden acı çekmiş adam ne der dinle bey zahmet çekip ülkeyi düzenlerse halk sessizce zenginleşir yarınki gün pişmanlıkla acı çeker dünyayı bulamazs…
• igiḍ- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …alkı besleyeyim diye ölecek halkı diriltip besledim yeniden düzenledi yeniden besledi kut vermez beslemez kendimi başkasının malıyla beslediysem…
• itin- fiil OrhonUygurKarahanlıhazırlanmak donanmak kendini ve işini düzene koymak ölüm gelmeden ölüme hazırlan gevşeme yarınki işine hazırlan işini düzene koy bilgiye eriş uzun y…