Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
16 Türkçe karşılık · 51 madde
hak 1
- haḳ isim KarahanlıHak, gerçek, doğru
hakan 1
- ḫaḳan isim KarahanlıHakan, hükümdar
hakîm 1
- hakim isim Karahanlı2. anlam: Hakîm, hikmet sahibi
hakiki 1
- çınkėrtü sıfat Uygurgerçek, hakiki; mutlak
haksız 2
hakikat 2
haksızca 1
- haḳsız sıfat KarahanlıHaksız, haksızca
haksızlık 1
- cėvr isim KarahanlıZulüm, haksızlık, eziyet
hakkaniyet 1
- insaf isim Karahanlıİnsaf, hakkaniyet
hakkı için 1
- haḳ isim Karahanlı3. anlam: hakkı için
hak gözetme 2
hak iddiası 1
- da‘vi isim Karahanlıİddia, sav; hak iddiası
hakiki olarak 1
- çınlayu zarf Uygurgerçek anlamda, hakiki olarak; gerçek Abhidharma , karşıtı mecazi, sözde Abhidharma
hakku’l-yakîn 1
- ḫaḳḳu’l-yaḳin isim KarahanlıHakku’l-yakîn, kesin gerçek
hakkı batıldan ayıran 1
- fürḳan isim Karahanlıhakkı batıldan ayıran; ayrım günü
hak olarak belirlenmek 1
- bitin- fiil Karahanlı2. anlam: farz kılınmak, hak olarak belirlenmek
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “hak” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- ahmed özel ad Karahanlıahmed kuran’da müjdelenen peygamberin adı ve atebetü’l-hakayık’ın yazarı edib ahmed…
- atbėtü özel ad Karahanlıedib ahmed’in eserinin adının parçası kitabın adı atebetü’l-hakayık’tır…
- ‘azab isim Karahanlı…çoğunlukla tanrı’nın cezası tanrı katından azap onlara azap hak oldu azabımızı gördüklerinde azabı çok ise rahmeti de boldur malın haram ise sonu a…
- baḳ isim Karahanlı…dedin kendi bakım borçlarını ödemiş olursun babasının bakım hakkını ödeyeyim…
- beg isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: hükümdar efendi yüce hakan beyim oldu onurlandım kendi iyiliğini değil beyinin iyiliğini dile…
- berge isim Karahanlıkamçı değnek cezalandırma aracı kötüler kamçıyı zindanı hak etsin oğula kıza değneği esirgeme komutan düşmandan kamçıyı yenilgiyi yer…
- bodistv isim Uygurbodisatva aydınlanmayı hak ettiği hâlde canlıları kurtarmak için dünyada kalan buda olmaya aday kutsal varlık saygıdeğer soylu maitreya bodisatva ak…
- bulduḳmaz Uygur…itirazlar için bulunmaz geçerli değildir bu yüzden bu ikisi hakkındaki kusur geçerli değildir bu kusur geçerli değildir böyle bir sönme bulunur mu …
- cüft isim Karahanlı…gınlığından korkarsa size eşlerinizden oğullar verdi kocası hakkında seninle tartışır orada onlar için tertemiz eşler vardır…
- din isim Karahanlıdin iman inanç yolu hak dini bütün dinlere üstün kılmak için dini ona has kılarak tanrı’ya yalvarın sizden kim dininden dönerse atalarımızı bir din …
- emgek isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …skritçe duḥkha varoluşun acısı mal mülk boş acı özlüdür acı hakkındaki öğreti bilgisi sansaranın acısından kurtulmak için avīci cehenneminin acısın…
- esenlik isim Karahanlı2. anlam: …selam’ dediler selam size cennete girin yemin senin hayatın hakkı için…
- esin isim UygurKarahanlı…vılcımı yeli esintiyi yardımcı bulup çoğalır esen rüzgârlar hakkı için…
- etmek isim Karahanlı…uz ekmek yedirsin tuzu ekmeği bol huyu ne yumuşak tuz ekmek hakkı tuz ekmeği bol tut insanlara yedir…
- ėş isim OrhonKarahanlı…kadaşınızda delilik yoktur şeytan onun arkadaşı dedi kocası hakkında seninle tartışır…
- ḫasm isim Karahanlı…n haberi sana geldi mi korkma iki davacıyız birimiz ötekine haksızlık etti o yandan tanrı sana hasımdır ey hükümdar onun davacısı tanrı’dır gönül k…
- ḫurma isim Karahanlıhurma hurma ağacı hurma çekirdeğinin ipliği kadar haksızlığa uğratılmazlar hurma ağaçlarının meyvelerinden üzümlerden hurma ağacını kendine doğru sa…
- huruf isim Karahanlıkur’an çevirisinde harfler sure başı harfleri bu harfler hakkı için…
- hüccet isim Karahanlı…nıt geldi musa’yı açık bir delille gönderdik tanrı’nın dini hakkında tartışanlar tanık nerede olursa kanıt hazırdır…
- hüccetsiz sıfat Karahanlıdelilsiz kanıtsız tanrı’nın ayetleri hakkında delilsiz tartışırlar…
- ‘ibaret isim Karahanlıibare ifade anlatım kitabının adı atabetü’l-hakayık’tır ifadesi usulü arapçadan…
- iblis özel ad Karahanlı…ana ne oldu da secde edenlerle birlikte olmadın iblis onlar hakkındaki zannını doğru çıkardı iblis dışında o büyüklendi…
- iḍi isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …yaratan besleyen bağışlayan rabbim rabbim göğsümü aç rabbin hakkı için rabbinizin bağışlamasına koşun ihtiyacı olmayan tek rab…
- i‘tiḳad isim Karahanlıah inanç itikat kim bu dört şey hakkında kötü inanç beslerse ona bin lanet gönderirim…
- çin özel ad Karahanlıçin ülkesi ah’de hadise gönderme bil ki hak peygamber bilgi çin’de olsa bile arayın’ dedi…
- aḍırtlaş- fiil Karahanlıayrılığa düşmek anlaşmazlığa düşmek onlara hakkında ayrılığa düştükleri şeyi açıklasın…
- ayıd- fiil Uygur2. anlam: …ödünç almaya güç yetiremezler ona olan ödüncünü geri isteme hakkından vazgeçiyorum…
- ayış- fiil Karahanlı…zaman ateşin içinde birbirleriyle çekişirler tanrı’nın dini hakkında tartışanlar…
- aŋan- fiil Uygur… topluluğun evlerini yalnız kendimize mal ettik üzerlerinde hak iddia ettik topluluğun kaplarını malını sahiplenip kullandık…
- bulġan- fiil UygurKarahanlı…le ederek canlılar üzülür bulanır kuran çevirisinde nereden haktan çevriliyorsunuz…
- eksüt- fiil Karahanlı…ravun halkını kıtlık yılları ve ürün eksikliğiyle yakaladık hakkının eksiltilmesinden korkmaz ya da onları yavaş yavaş eksilterek yakalasa…
- ėlt- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: …mak sürüklemek yok etmek mecaz bir topluluğa düşmanlık sizi haksızlığa sürüklemesin bu yol arzuya dileğe götürür iyi nirvanaya yaklaştırdınız her t…
- es- fiil Karahanlı…en sabah yeli esti mürekkebi kuruttu esen savuran rüzgârlar hakkı için…
- çınġar- fiil Karahanlı…mak kur’an çevirisinde önceki kitabı doğrulayan sana kitabı hak olarak kendinden öncekini doğrulayıcı olarak indirdik incil’i doğru yol ve nur olar…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.