Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
4 Türkçe karşılık · 34 madde
hayat 4
dinî hayat 1
- din isim Karahanlı2. anlam: ahiret yolu, dinî hayat
geçici hayat 1
- dünya isim Karahanlı2. anlam: dünyalık, dünya malı, geçici hayat
dinî hayatı seçmiş kişi 1
- dıntar isim UygurRahip, dinî hayatı seçmiş kişi; Budist metinlerde hep
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “hayat” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- anġulmali özel ad Uygur…nġulmali adlı yol kesen bir hırsız vardı anġulmali hırsız o hayatında arhatlığa erişecekti…
- açıḳ sıfat Karahanlıacı tatlının süçig karşıtı bu hayat tatlı bu ölüm acı…
- aŋsız zarf UygurKarahanlı2. anlam: kb’de onsuz anıŋsız onsuz hayat işi yoluna girmez…
- aŋçı isim Uyguravcı avcı av avlayan olduysam önceki hayatta avcı idiler…
- aşnuḳı sıfat OrhonUygurKarahanlıönceki eski önceki hayatta yaptığım kendi işim öncekilerin yazdığı masallar önceki başka söze gönül verme…
- belgüsüz sıfat UygurKarahanlıbelirsiz bilinmez görünmez bu hayat rüya gibi belirsizce geçer nereye gittiği belirsiz ağzını görünmez şekilde örttü görmeden yani gayben…
- bezek isim Karahanlı…yıldızların kimi süstür ağzın dilin süsü doğru sözdür dünya hayatının süsü halkın süs eşyasından dış süsüne bakıp…
- cehan isim Karahanlı…rkar ve rabbinin rahmetini umar ahirete inanmazlar bu dünya hayatı geçici bir yararlanmadır asıl ahiret kalıcı yurttur…
- ece isim Uygurbüyükana soyun ulu anası maniheist metinde hayat anası için o bütün tanrı yurdundaki tanrıların ulu anası atası arı kutlu nurlu ana…
- efsus isim Karahanlı…n çevirisinde farsça boş eğlence oyalanma alay konusu dünya hayatı oyun ve boş eğlencedir kimi kimini hizmet ettirip alay konusu edinsin diye…
- esen sıfat UygurKarahanlı… sağ salim görüşmüş sağ salim kendi yerlerine giderler buda hayattayken…
- esenlik isim Karahanlı2. anlam: … dileği selam’ dediler selam size cennete girin yemin senin hayatın hakkı için…
- füsus isim Karahanlı…ınır bir mucize görünce alaya alırlar onu eğlence edinir bu hayat eğlenceyle geçer…
- ḫ˅arluḳ isim Karahanlı… aşağılanma onlara dünyada zillet vardır tanrı onlara dünya hayatında zilleti tattırdı aşağılanma azabını…
- ḫorluḳ isim Karahanlı…risinde horluk zillet bu onlar için dünyada zillettir dünya hayatında onlara rablerinden gazap ve zillet erişir cehennem ateşi bu büyük zillettir…
- iḍur Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb hayatın karşılığı bu ölümdür…
- ik Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb geçirilmiş hayatın sonu yel oldu…
- ilki sıfat OrhonUygur…ık’ta savaştım bk ilk ordu çıkmıştı ilk sebep önceki önceki hayatlarda önceki hayatta man ilk önce on kat gök tanrıyı…
- ilkisiz sıfat Uygur…ayan zamandan beri başlangıçsız zamandan beri önceki önceki hayatlarda başlangıçsız zamandan beri kendi gönüllerine dayanarak…
- irinç sıfat UygurKarahanlı2. anlam: …edin nimetini size tamamlar onun nimetlerine şükreden dünya hayatının geçimliği ahiret yanında pek azdır bu dünya hayatı geçici bir yararlanmadır…
- irinçlik isim Karahanlı… çevirisinde geçimlik yararlanma size verilen her şey dünya hayatının geçimliğidir…
- çın sıfat UygurKarahanlıgerçek doğru gerçek olan bu dört unsur düzenlenirse gerçek hayat olur eğer doğru söyleyenlerdenseniz hükümdar dedi anladım bu sözün hepsi doğru insa…
- ar- fiil OrhonUygurKarahanlıaldatmak kandırmak yakın dünya hayatı sizi aldattı bu dünya hayatı sizi aldatmasın dünya beni aldattı tatlı sözle yumuşak ipekle kandırıp yalan ve a…
- ek- fiil UygurKarahanlı… iyi tohum ekerse iyilik biter kötü tohum ekerse kötü biter hayatta tarlaya hangi yere ektim sevap ekinleriyle…
- inçründür- fiil Karahanlı…rmak onlardan bazı gruplara onunla yararlandırdık ona dünya hayatının geçimliğini yaşattık…
- inçrüt- fiil Karahanlı…ünyanın geçimliği azdır onlara kalan yararlanma azdır dünya hayatının metaı ve süsü…
- irkle- fiil Uygur…in dünya sarsılır sumeru dağlarının tepesine basarak tt beş hayat yolunu çiğnetip kurtardınız…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.