Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
12 Türkçe karşılık · 39 madde
ağır 4
ağırlık 4
ağır ağır 1
- aḳru zarf UygurKarahanlıYavaş, ağır ağır; sakin
ağırbaşlı 1
- aġruş sıfat UygurAğırbaşlı, vakur
ağırlamak 2
ağırlanmak 1
- aġırlan- fiil KarahanlıAğırlanmak, saygı görmek
ağırlaşmak 2
ağır basmak 1
- aġrut- fiil KarahanlıAğır basmak, ağır yenilgiye uğratmak
ağırbaşlılık 1
- ahestelıḳ isim KarahanlıSükûnet, ağırbaşlılık; sakin durmak, vakarla oturmak
ağırlığı olan 1
- agırlıg sıfat UygurKarahanlıAğırlığı olan, ağır
ağır sofuluk pratikleri 1
- duşkaraçar isim Uygurçile, ağır sofuluk pratikleri
ağır yenilgiye uğratmak 1
- aġrut- fiil KarahanlıAğır basmak, ağır yenilgiye uğratmak
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “ağır” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- amul sıfat UygurKarahanlısakin uysal yumuşak huylu ağırbaşlı sakin çok sabırlı rahat ve huzurlu gel huzur içinde oynayalım ağır ağırbaşlı sakin uysal kişiler…
- anantaras isim Uygurbudist ānantarya öldükten hemen sonra cehenneme götüren beş ağır günah anantaras denen beş türlü ağır günah işlediysek…
- atlıg sıfat OrhonUygurKarahanlı…nda aytoldı adlı bir er aşoka adlı ağaç anantiras denen beş ağır günah sumeru-derin adlı bodhisattva…
- ayaġuluḳ sıfat Uygur…anrı buda’nın erdemlerinin en saygıdeğer olduğunu sayılmaya ağırlanmaya layıktır…
- aşru zarf Karahanlıpek çok aşırı derecede iyice pek ağırladı mutluluk tam oldu kulağını gözünü keskin tutup iyice bakarak işi derinlemesine görmüş keskin gözlü er…
- beg isim OrhonUygurKarahanlı… bunu işitin beylerle halkı birbirine düşürdüğün için yerin ağırlığı dağ halkın ağırlığı beydir beylerin beyini yanılttı tangut beyiyle savaştı…
- boḍun isim OrhonUygurKarahanlıhalk kavim ulus türk halkı bunu işitin yerin ağırlığı dağ halkın ağırlığı beydir beylerle halk oradan kalan halk on uygur ve dokuz oğuz bütün şakya …
- btanati özel ad Uygurbir rahip adı adlı ağır hasta rahip…
- bunça zarf Orhon…bu kadar yere dek yürüttüm bu kadar töreyi kazanıp bu kadar ağır töreyi bu kadar yazıt yazdım bu kadar savaşıp…
- bögrelerin Uygurböbrek kendi böbreklerini ağır yük gibi omuzlarında taşıyarak…
- ġul isim Karahanlı…a ġull boyunduruk boyna geçirilen demir halka üzerlerindeki ağır yükleri ve bukağıları kaldırır boyunlarına demir halkalar geçirdik boyunlarında de…
- iglig sıfat UygurKarahanlıhasta bilgisiz kişi hep hastadır ağır hasta rahip hasta ya da yolculukta iseniz tıpkı ağır hasta kişi gibi…
- ins Karahanlı…nlamı kesinleşmeyen söz kb dize başı ay toldı’nın hastalığı ağırlaştı…
- irt isim Uygurvergi angarya hep ağır vergi ve zorla çalıştırma insanları işe angaryaya vergiye gönderdik başkasının yerine angarya işi yaptırdık yoksullardan verg…
- çalaprbasi özel ad Uygur…āsa ejderha kralı tanrılar tanrısı buda’yı yiyecek içecekle ağırladı hepsi çalaprabhāsa ejderhası sayesinde kurtuluş yoluna ulaşırlar…
- adırtlan- fiil Uygurincelenmek hastalık teşhis edilmek ağır hastalığa yakalanıp hekimlerce incelenip…
- aġarla- fiil Uygur…oğunlukla ile saygı ve hürmetle eğilseler brahmanları sayıp ağırlarlar bu kutsal kitabı yüceltir…
- andıḳ- fiil UygurKarahanlı… içmek yemin etmek tanrı adına yemin ederler tanrı adına en ağır yeminlerle ant içtiler yemin ettik…
- basıt- fiil OrhonUygurKarahanlı…ak baskına uğramak kendini yendirmek iyi vur baskına uğrama ağırdan alırsan yenik düşersin gevşekliğim yüzünden geçici dünyaya yenik düştüm yabancı…
- emgen- fiil Uygur…mek sıkıntıya katlanmak çile çekmek altı yıl çile ormanında ağır çile çekmiş olarak çok acı çekiyordu bu dünyada sayısız canlı acı çekerse bütün ca…
- çal- fiil Karahanlıyere çalmak fırlatıp vurmak ağır hastalık gelip onu tutup yere çaldı tutup aşağı çaldı sahibini yere çalar ondan kaçar…
- çitle- fiil Uygur…k yüceltmek saygı sözleri arasında avalokiteśvara’ya hizmet ağırlama saygı yüceltme ad anma inanma gibi işlerle…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.