Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
6 Türkçe karşılık · 78 madde
bin 1
- bıŋ sayı OrhonBin
bina 1
- bina isim Karahanlıbina, yapı
binlik 1
- bıŋ sayı Orhon2. anlam: Binlik
binmek 2
ata binmek 1
- atlan- fiil OrhonUygurKarahanlıAta binmek, atlanmak; sefere çıkmak
ata bindirmek 1
- atlandur- fiil UygurKarahanlıAta bindirmek, atlandırmak
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “bin” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- adan sıfat Uygurbaşka öteki mait’te adın sözünün değişkesi daha başka yüz bin koti sayıda tanrıyla…
- aġı isim OrhonUygurKarahanlı… kumaş ipek hazine çin halkının sözü tatlı ipeği yumuşak on bin top ipek altın gümüş…
- aḳ sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ak at alp şalçı ak atına binip azman adlı ak atına binip bk…
- altandı Karahanlı…meyen fiil biçimi giysisini giydi evden bağlam atlandı’ ata bindi okumasını düşündürür…
- ara isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: zarf olarak bazen arada dil bazen övülür bazen bin sövgü işitir…
- arḳar isim OrhonKarahanlıyaban koyunu argali arkun atına binip argaliye yetişir argaliler ceylanlar toplandı…
- aryavlokitéşvar özel ad Uygurşefkat bodhisattvası āryāvalokiteśvara bin gözlü bin elli dilediğince görmeye muktedir āryāvalokiteśvara bodhisattva bu yüzden bu bodhisattva āryāva…
- azlıḳ isim Karahanlıazlık az oluş düşman olursa bir kişinin zararı bin kadardır bin dostun olsa yine azdır…
- azman özel ad Orhonkül tigin’in bindiği atın adı azman ak kül tigin azman ak’a binip hücum etti…
- balıḳçı isim Uygurbalıkçı kuşçu geyik avcısı balıkçı avcı ağcı tuzakçı bin balık tutan balıkçı…
- baş isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: …ağların başı yarılır kayra başında ırmak kaynağında başında bin lik birliğin başı…
- bere isim Uygur… derin yetmiş fersahlık tapana adlı büyük cehennem yedi yüz bin fersahlık mızrak gibi yapıp…
- berü edat OrhonUygurKarahanlı-den beri on bin yıldan beri dul idim yer gök yaratıldığından beri ilk sayısız varoluştan beri nirvanaya erişinceye dek…
- bir sayı OrhonUygurKarahanlı4. anlam: … öteki birbirine bunların biri öbürüne düşman bir bilgiliye bin bilgisiz…
- bire UygurKarahanlımaytrısimit’te fersah bir uzunluk ölçüsü bere on bin fersah olur bir fersahlık büyük manastır…
- bodluġ sıfat UygurKarahanlıboylu biçimli iki bin kulaç yüksek boylu renkli biçimli olmadığı hâlde yok da değil boylu renksiz yüzsüz boylu olsa büyük boylu bedenli budalar…
- boz sıfat OrhonUygurKarahanlıboz kır renk boz ata binip saldırdı kendi atı boz attı boz bulut ilerledi…
- budıḳ isim UygurKarahanlı…üşten dalları jambu ağacının dalını tutup alır karaçam dalı bin türlü titrer altı dallı bölümlü öğreti…
- buti isim Uygur…bütün şeytanları raksasaları bhūtaları yok eden seksen dört bin bhūtayı yok eden bütün bhūtaların yaptığı büyüleri…
- delil isim Karahanlıkanıt delil senin birliğine kanıt arayan bir şey içinde bin kanıt bulur…
- dost isim Karahanlı… düşmandır ancak sakınanlar hariç düşman bir de olsa zararı bin dir dostun bin de olsa yine azdır biner dosttan biri doğru çıkmaz…
- dük Karahanlı…lamı kesinleşmeyen söz dlt sende akrepler sinekler yılanlar bin türer…
- eḍersiz sıfat Karahanlıeyersiz soylu attan inip eyersiz tahta tabuta binmek zorunda kalıp ölüm tasviri…
- ėge isim Uyguriye sahip efendi ülkenin sahipleri hükümdarları beyleri bin tümen yıl yaşasın ev sahibi hep bulanık gönüllü olur yeni evin sahibine kut verir ev sah…
- eksük sıfat UygurKarahanlıeksik noksan bir kılıçla on binden bir eksik insanı öldürdü yüz yirmi yıldan az yaşarlarsa yaratıcı rabbim beni eksik bırakmaz ne kadar eksik gerekl…
- ėliglig sıfat Uygurelli eli olan bin gözlü bin elli avalokiteśvara bodisatva elinde vajra olan koruyucu tanrı…
- erdinilig sıfat Uygur…ikler çevresinde dönerler dört mücevherle süslü seksen dört bin şehir paha biçilmez mücevherli gerdanlığını alıp mücevherli ay tanrı buda…
- erig isim OrhonUygurKarahanlıöğüt hep pek çok iyi buyruk binlerce öğüt öğütle eğitme sebebiyle…
- erksinmek isim Uygur…enliğinden doğmuş biçim buda’nın egemenlik ve bilgelik gücü binlerce öğretide engelsiz büyük egemenliğe ulaşıp büyük öğretmenin bilgelikteki egemen…
- esġuḳ Uygur…sinleşmeyen söz maitrisimit tören alayı tasviri seksen dört bin şemsiye tutarak önden götürür…
- ev isim OrhonUygurKarahanlıev konut yurt atına bindi kalkıp evine geldi evinden kalkıp çıktı evlerinizden ya da yüksek bir evde ise yurduma ordugâhıma inmiş…
- ewre zarf Karahanlıgeri tekrar karşılık olarak ögdülmiş geri dönüp atına bindi düşmanını yenip karşılık olarak mızrakladı dünyayı bırakırsan dönüp sana yol açar beni g…
- eŋ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: … aklın ilk huyu kolaylıktır ilk önce tadık çor’un boz atına binip saldırdı en önce on kat göğü yaptılar bunların en kötüsü en sonunda buda yoluna e…
- eŋminḍin Uyguranlamı kesinleşmeyen söz shor oran bildiren dizide yüzde binde sayısız asaṃkhya parçasında…
- ġautami özel ad Uygur…tun için mahāprajāpatī gautamī hatunun başkanlığında seksen bin şakya…
- girant isim Uygur…in parçası hacim ölçüsü olarak şloka toplanırsa yirmi sekiz bin şloka eder sonraki metin parçasında söyleyip bitirmiş oldu yukarıdaki şastradaki me…
- ḫatarlıġ sıfat Karahanlıtehlikeli tehlikeli işi görünce tadı kaçar beyliğin her gün bin tehlikeli işi artar dünyanın tatlısı zehri tehlikelidir…
- hazan isim Karahanlıhazan güz yaprak dökümü binlerce türlü çiçekli aydınlık bahar gibiydim hazan mı düşürdüm hepsini kuruttum…
- idil özel ad Orhon…r yazıtında küli çor’un atının adı küli çor idil adlı akına binip saldırıp…
- iki sayı UygurKarahanlıiki yirmi sekiz bin şloka yaratılmış iki şey birin tanığıdır iki şey karışınca uyuşmaz faizi kat kat yemeyin on iki bölüm iki yandan şafak…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.