Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “biz” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• andaġuḳ zarf Karahanlı…ce kalplerini mühürler tanrı sakınanları böyle ödüllendirir biz böyle yaparız…
• ançası bağlaç Karahanlıkuran çevirisinde ama bilakis bize zulmetmediler bilakis kendilerine zulmettiler onlar sizden değil ama korkan bir topluluktur…
• at isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: unvan kağan unvanını burada biz verdik tigin ve öge unvanına…
• ‘ayallıġ sıfat Karahanlıayallıġ çoluk çocuklu evlatlı biz daha çok mallı ve daha çok evlatlıyız…
• ‘ayb isim Karahanlı2. anlam: kusur bulmak kınamak bize inandığımız için kusur buluyorsun…
• ayġuçı isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: … buyruk ileten iş yöneten kağanı yiğit danışmanı bilge imiş biz iş buyuran yönetici idik…
• bilgenrek sıfat Karahanlı…lerini daha iyi bilir o doğru yolda olanları daha iyi bilir biz daha iyi biliriz…
• bırımçı isim UygurKarahanlıborçlu biz borcunu ödemesi gereken borçlularız alacaklı aslan borçlu sıçan…
• bıŋ sayı Orhonbin biz iki bin kişiydik on yedi bin askeri bin yıllık on bin günlük yazıtımı…
• destan isim Karahanlı…irisinde farsça hile düzen tuzak ona tuzak kurmak istediler biz onları alçaklardan kıldık kâfirlerin hilesi düzeni sapıklıktan başka bir şey değild…
• dost isim Karahanlıdost arkadaş yakın dost edinmek katından bize bir dost ver sizden kim onları dost edinirse o onlardandır o gün dostlar birbirine düşmandır ancak sak…
• du‘a isim Karahanlı…ükümdar dualarında beni unutma duanızı kabul etti ey büyücü bizim için rabbine dua et şahımı dua ile ansın…
• emgen Karahanlı…leşmeyen söz kur’an çevirisi kāf ḥabl al-warīd karşılığında biz ona damarından daha yakınız şah damarı…
• etçi isim Uygurkasap onlar önceki yaşamda koyun öldüren kasaplardı biz önceden kimimiz koyun öldüren kasaplardık…
• fasıḳ sıfat Karahanlıfasık yoldan çıkmış günahkâr bizimle yoldan çıkmış topluluk arasını ayır bunlar fasıklardır tanrı fasık topluluğu doğru yola iletmez fasık yaramaz b…
• ġalib sıfat Karahanlıgalip üstün gelen şüphesiz bizim ordumuz onlar galip gelecektir…
• ġayb isim Karahanlıkur’an çevirisinde gayb görünmeyen gizli olan biz gaybın koruyucuları değiliz gaybı mı gördü gaybları bilen görüneni de görünmeyeni de bilen kocalar…
• ḫad isim Karahanlı…orbalıkla yaparsa onlardan çoğu yeryüzünde haddi aşanlardır bize karşı haddi aşmasından korkuyoruz her şeyin sınırı ölçüsü bellidir…
• hased isim Karahanlıhaset kıskançlık yoksa insanlara haset mi ediyorlar siz bizi kıskanıyorsunuz…
• hava isim Karahanlı…zi yaptım akılsız kişi hevayı arzuları kendine baş yapandır bizim canımız hevaya tutsak hevasını akla tutsak etmiş kişi bütün işi hevasına uyarak y…
• helak isim Karahanlı…ek için bunlar helak olmuşlardır o zannınız sizi helak etti bizi zamandan başka bir şey helak etmez…
• hisab isim Karahanlı…me tanrı hesabı çabuk görendir hesap gününden önce payımızı bize çabuk ver dilediğine hesapsız ver çetin bir hesaba çektik malın haramsa sonu azap …
• ilki sıfat OrhonUygur2. anlam: …en geçmişte başlangıçtan beri geçmişte gelip geçmiş budalar biz eskiden koyun kesen kasaplardık önceden yapmış olduğumuz işler başlangıçtan beri ba…
• irinç sıfat UygurKarahanlı… isim sıkıntı zahmet zavallı umutsuz sığınaksız bu canlılar bizim gibi zavallı canlılar ey hükümdar üç şeyden zor ve baskı gelir biri bey gevşek ol…
• çomaḳ isim UygurKarahanlı…mış demir gürzlerini başlarına vurarak alevli gürzler tutup bizi döverler…
• çupan isim Karahanlı…ur’an çevirisinde çobanlar hayvanlarını sudan çekinceye dek biz sulamayız…
• adrıl- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …rmek bağlılığını bırakmak ilteriş kağan’dan ayrılmamış olan biz tengri bilge kağan’dan da ayrılmayalım yoldan çıkmayalım…
• al- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: …e o büyüklük edinir benden miras alsın selamı alan öç almak biz öç alanlarız…
• aztur- fiil Karahanlısaptırmak yoldan çıkarmak bizi saptıran cinleri ve insanları bize göster…
• beril- fiil Karahanlı…rse alın rızıklandırılırlar kötülüğün karşılığı ona verilir bize mal ve oğul kız verilecek onlar yardım edilenlerdendir dlt gönül verilmesi…
• berkit- fiil Karahanlı…aştırıp bağı sıkı bağlayın yoksa bir iş mi kararlaştırdılar biz de kararlaştırırız onun gönlünü sağlamlaştırmasaydık…
• bit- fiil Karahanlı…ın gönülleri daralır indirdiğimize inanın de ki inanmadınız biz inananlarız…
• ėlükle- fiil Karahanlıalay etmek eğlenmek kur’an çevirisinde alay edenlere karşı biz sana yeteriz alay ettikleri şey başlarına geldi…
• emget- fiil OrhonUygurKarahanlı…mek dil sahibi beni çok eziyet ettirir sen gelmeden önce de bize eziyet ettiler uysal iyi kişileri köle ettim eziyet ettim hastalık dert seni sardı…
• çıḳar- fiil Karahanlıçıkarmak dışarı çıkarmak bir yerden sürmek rabbimiz bizi bu ülkeden çıkar sizi yurdunuzdan çıkarmak isterler bizi yurdumuzdan çıkarmak için mi geldi…
• çıḳarıl- fiil Karahanlı…rından çıkarılanlar eğer yurdunuzdan çıkarılırsanız sizinle biz de çıkarız öldükten sonra mı diri olarak çıkarılacağız işte böyle çıkarılacaksınız…