Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “aşağı” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• akaniştabavan özel ad Uygur…im âleminin en yüksek göğü akaniṣṭha yukarıda akanişta göğü aşağıda awiş cehennemi akanişta tanrı katında çince 究竟…
• arḳış isim OrhonUygurKarahanlı…gaç mallarını yaydı kervan kafile gönderirsen kervan sizden aşağıdaydı kervanla gelen elçiler…
• ‘arş isim Karahanlıarş tanrı’nın tahtı göklerin en yükseği yüce arş’tan aşağıda toprağa dek melekleri arş’ın çevresini kuşatmış görürsün…
• aviş özel ad Uyguravīci en derin en korkunç cehennem yukarıda akanişta göğü aşağıda aviş cehennemi aviş cehenneminin ateşi dışarı çıkıp aviş cehennemine soktu…
• ayıġ sıfat UygurKarahanlıkötü fena kötü iş günah kötü ve aşağı yeniden doğuş yolları kötülük düşünenler kötü uzak yolda zahmet çekerek gelmiş…
• bavagir isim Uygur…havāgra varoluşun en üst katı yukarıda varoluşun doruğundan aşağıda avīci cehennemine dek…
• biçin isim OrhonUygurKarahanlımaymun maymunun aşağılanmış maymunlar olun…
• dereŋ isim Karahanlı…arca medyen halkı içinde kaldın bir günden fazla kalmadınız aşağılayıcı azap içinde kalmazlardı…
• dodı Uygur… söz sekiz yükmek yukarıdaki aydınlık tanrıların buyruğuyla aşağı inerler bütün halka…
• düşman isim Karahanlı… tanrı düşmanlarının karşılığı ateştir düşmanın başı eğilip aşağı olsun düşman sana ne kadar küçük de olsa onu büyük say beyinsiz kişinin dili kend…
• ekiz Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb kafiyede ile kendisi aşağı alçakgönüllü ne de gönlü yüksek…
• ės isim UygurKarahanlı… kokmuş hayvan cesedi dlt akbaba leşi görünce yüksek gökten aşağı dalar malı görünce akbaba gibi leşe dalar…
• ėsiz sıfat UygurKarahanlı…aramaz hatunların kötü fena dünyada bu iyi dua olmasa insan aşağılık yere inerdi…
• eŋ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: … göğü yaptılar bunların en kötüsü en sonunda buda yoluna en aşağıdaki üç cehennemlikler…
• ġalebe isim Karahanlı…evirisinde galebe üstünlük yenmek yenilmek orada yenildiler aşağılanmış olarak döndüler sonra yenilirler o tanrı tektir kahredendir ben ve elçileri…
• inen Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb günahkâr kulun hizmetsiz aşağılık…
• iye Uygur…lı yüzünü eğip bādarī brahman şöyle dedi maitreya bodisatva aşağıya dünyaya iner sek sürekli bastırıp gözetip koruyarak…
• egil- fiil Karahanlıeğilmek bükülmek ok gibi dik boy aşağı eğildi eğilmiş eski hurma dalı gibi eğilmez gönlü cömert kişi eğer bu tanıktaki eger fiil biçimidir…
• ėlt- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: …rdınız her türlü iş danışmayla yürür yüzünün suyunu götürür aşağılık getirir kutunu alıp götürür ad taşıyan ün yayan…
• ėn- fiil UygurKarahanlıinmek tuṣita tanrı yurdundan aşağı inip doğum alarak yüksek köşkten inip uysal binitlere binip bu elli üç tanrının gelişini inişini soylu yolda inil…
• çal- fiil Karahanlı…latıp vurmak ağır hastalık gelip onu tutup yere çaldı tutup aşağı çaldı sahibini yere çalar ondan kaçar…
• çoḳ- fiil UygurKarahanlı…ıdan dalmak üstüne çökmek akbaba leşi görünce yüksek gökten aşağı dalar malı görünce akbaba gibi leşe dalar…
• çız- fiil Uygurçizmek kalemle çizgi çekmek kalemi aşağı çizince bin harfin çizgisini çizer…