Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
24 Türkçe karşılık · 51 madde
av 2
avam 2
avcı 2
avuç 2
avret 1
- ‘avret isim KarahanlıAvret, örtülmesi gereken şey; ceset
avunç 1
- awınç isim KarahanlıAvunç, zevk, eğlence; teselli
avīci 1
- aviş özel ad UygurAvīci
avadāna 1
- avadana isim Uygurörnek hikâyeler, avadāna
avlamak 3
avlanma 1
- aw isim KarahanlıAv, avlanma
avunmak 1
- awın- fiil KarahanlıEğlenmek, avunmak, ferahlamak
avutmak 1
- awıt- fiil UygurKarahanlıAvutmak, teselli etmek, gönlünü almak
avlanmak 1
- awla- fiil Karahanlı2. anlam: avlanmak, tuzağa düşmek
avuç içi 1
- aya isim UygurKarahanlıAvuç içi, el ayası
av avlamak 1
- abla- fiil OrhonAvlamak, av avlamak
avunulacak 1
- awın- fiil Karahanlı3. anlam: avunulacak , sığınak
avuç kadar 1
- awuç isim Karahanlı2. anlam: avuç kadar, azıcık
avucunda tutmak 1
- aya isim UygurKarahanlı2. anlam: avucunda tutmak, el üstünde tutmak, üzerine titremek
avlanma av avlasa 1
- ab isim OrhonUygurAv; avlanma. av avlasa ; adam ava gitmiş, hanın ordusu ava çıkmış
av köpeği gibi avcı 1
- awçı isim UygurKarahanlı2. anlam: Av köpeği gibi avcı
avda kullanılan yırtıcı kuş 1
- çaġrı isim KarahanlıAvda kullanılan yırtıcı kuş, doğan
avalokiteśvara’nın çince adında 1
- im isim Uygurses; yalnız Avalokiteśvara’nın Çince adında
adam ava gitmiş 1
- ab isim OrhonUygurAv; avlanma. av avlasa ; adam ava gitmiş, hanın ordusu ava çıkmış
hanın ordusu ava çıkmış 1
- ab isim OrhonUygurAv; avlanma. av avlasa ; adam ava gitmiş, hanın ordusu ava çıkmış
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “av” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aldın isim Uyguralt aşağı yukarıdan aşağıya canlılar yukarıda bhavāgra’dan aşağıda aviş cehennemine dek üsttekini ve alttakini…
- amduq isim Uygurshor bir dhāraṇī ve avalokiteśvara’yı niteleyen söz dilediğince rahatça görmeye muktedir avalokiteśvara’nın sıfatı amduq darani öğretisi…
- arjulayu Karahanlıtek tanıklı anlamı kesinleşmeyen söz gibi er avlanır…
- badram isim Karahanlıbayram şenlik eğlence yaban eşeği geyik avlatarak bayram edip eğlenelim…
- balıḳçı isim Uygurbalıkçı kuşçu geyik avcısı balıkçı avcı ağcı tuzakçı bin balık tutan balıkçı…
- bavagir isim Uygurabhidharma çevirisinde bhavāgra varoluşun en üst katı yukarıda varoluşun doruğundan aşağıda avīci cehennemine dek…
- biligsiz sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist metinlerde bilgisizlik avidyā bilgisizlik sönerse oluşumlar söner tutku öfke kibir bilgisizlik…
- bodistv isim Uygur…a akṣayamati tükenmez gönüllü bodisatva bu bodisatvaya ārya avalokiteśvara denir budaların bodisatvaların kutsallığına bodisatvaları öğrenci kutlul…
- bügü sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist doğaüstü bilgi her şeyi bilme her şeyi bilen budalar avalokiteśvara doğaüstü bilgisiyle her şeyi görür erdemini bilgeliğini doğaüstü gücünü…
- dėvatatė özel ad Uygur…adatta buda’nın kıskanç kuzeni budist geleneğin kötü rahibi avīci cehenneminin ateşi dışarı çıkıp rahip devadatta’yı diri diri sarıp avīci cehennem…
- ėliglig sıfat Uygurelli eli olan bin gözlü bin elli avalokiteśvara bodisatva elinde vajra olan koruyucu tanrı…
- emgek isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …kkındaki öğreti bilgisi sansaranın acısından kurtulmak için avīci cehenneminin acısını bildirdiniz…
- emrenç Uyguranlamı kesinleşmeyen söz avalokiteśvara’nın göründüğü biçimler sayılırken yüce varlık adı olarak eğer ulu adlıların görünüşüyle kurtulacak canlılar …
- erdem isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …üstü güç çoğu kez arhatların iyiliğini erdemini bulmak için avalokiteśvara’nın kutsallığı gücü öyle korkunç büyüktür erdemlerle süslü budaların ünl…
- ermeli Orhonanlamı kesinleşmeyen söz küli çor yazıtı ava çıksa gibiydi bir av hayvanı ya da kuşu olmalı…
- et’öz isim UygurKarahanlı3. anlam: …eden olarak görünme budaların bodisatvaların beliriş bedeni avalokiteśvara her yönde beden görünüşü göstererek bedenini gösterecek nirvana bedenlis…
- gintirvi isim Uygur…tçe kiṃnara yarı insan yarı hayvan göksel çalgıcı varlıklar avalokiteśvara’nın göründüğü biçimler arasında nāgalar gandharvalar kinnaralar asuralar…
- ḫas sıfat Karahanlı…peygamberdi hükümdara yakın özel bir hacip vardı cömertliği avam da havas da bütün halk över…
- imermekin Uygur…nleşmeyen fiil adı mait maitreya buda’ya yerlerinden kalkıp avuçlarını birleştirip…
- it isim Karahanlı…geri döner mi hiç ardından bin köpeğin sesini işitse de kut avcı köpeklerden kuşlardan eğittikleriniz…
- iweklik isim Karahanlı… ki acelecilik insana kötüdür bayağılık acelecilik hafiflik avamın huyudur…
- çeviş isim Uygurhüner çare ustaca yol hep ile ikileme avalokiteśvara hangi yolla hangi hünerle bu dünyada dolaşıyor onun yolu yordamı nasıldır öyle usta çareyle hil…
- çögen isim Karahanlı… atlı top oyunu kb’de beylerin eğlenceleri arasında beyler savaşa ya ava çevgene ya da ülkeyi görmeye atlanırsa çevgende usta ok atarsa…
- aġan- fiil Uygur…e çıkmak düşmek alevli ateşlere çıkmadan önce pişman olalım aviş cehenneminin ateşine düştükten sonra pişman olsa ne yararı olur…
- aġazla- fiil Karahanlıbaşlamak farsça āġāz başlangıç’tan avret yerlerini örtmeye başladılar…
- bil- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: …rek bilgiyle sönme bilgisiz kendiliğinden sönme bilgisizlik avidyā…
- bügülen- fiil Uygur…cize gösterişini bu kitabın sahibinin büyüsüyle mucizesiyle avalokiteśvara’nın erdemini mucizesini kutsallığını işitirse mucize gösterir merhametli…
- erigle- fiil Uygur…k yönlendirmek hep ile iyice öğüt verip yüreklendirip gönül avutarak öğretiye töreye göre öğüt verip yönet zaman verip vakit bildiren yönlendiren d…
- ir- fiil UygurKarahanlı…nden usanıyorsun gönül kaygıda erir rahattan usanır rahatla avutsa bile çabuk usanır talih senden usanıp kapı kapanırsa insan çok sözden bıkar usan…
- çitle- fiil Uygursaygı göstermek yüceltmek saygı sözleri arasında avalokiteśvara’ya hizmet ağırlama saygı yüceltme ad anma inanma gibi işlerle…
- çökür- fiil Karahanlı…z emirle gönlünü çökertme rahatça yat gönlünü yıkma kendini avut bana hizmet et gönlünü çökertme…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.