Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
4 Türkçe karşılık · 41 madde
değil 1
- emes ek-fiil KarahanlıDeğil
öyle değil 1
- andaġ sıfat UygurKarahanlı3. anlam: hayır, öyle değil
hiç değilse 1
- aŋmıntın zarf UygurEn azından, hiç değilse
olumsuz değil 1
- er- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: Olumsuz değil
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “değil” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- a ünlem OrhonUygurKarahanlı2. anlam: derlemdeki geçişlerin çoğu sözcük değildir yaprak yüzü göstergesi a a dipnot ya da okuma farkı işareti veya kırık satırın parçasıdır…
- ‘aciz sıfat Karahanlı2. anlam: … elinden kaçıp kurtulmak yeryüzünde tanrı’yı aciz bırakacak değiller…
- alıġ isim Uygur…um tarzı anlamın kavranışı öğretmenlerin yorum tarzıyla bir değildir anlamın kavranışı…
- amtı zarf OrhonUygur…imdi genç iken şimdi pişmanlık duyuyoruz o şimdi artık kötü değil şimdi incelemeyi yazmak için…
- ançası bağlaç Karahanlı… zulmetmediler bilakis kendilerine zulmettiler onlar sizden değil ama korkan bir topluluktur…
- ‘asi sıfat Karahanlı…kâr itaatsiz anasına babasına iyilik eden zorba ve isyankâr değil…
- at isim OrhonUygurKarahanlı…’nın adıyla başladım iyi adıyla hayır dua bulur sen ölümsüz değilsin adın ölümsüzdür kuanşi im bodhisattvanın adını anarsa türk halkının adı sanı y…
- ayı zarf UygurKarahanlı… aşırı fazla dünyayı fazla sevme bu dünya mutluluğu pek iyi değildir boy pek uzun olursa bilgi övmez pek şaşırıyorsun pek fazla eziyet etme fazla s…
- baġırsaḳ sıfat Karahanlı…ün canlılara şefkatli gönül yalnız kendini gözeten şefkatli değildir rabbiniz şefkatli sürekli merhamet edendir…
- bari zarf Karahanlı…olmazsa cefa ve zulüm bana dokunmasın bulduğun bu vakti hiç değilse boşa geçirme…
- barımlıġ sıfat Uygur…a ile zengin varlıklı tüccarlar zengin varlıklı canlılar az değildir zengin varlıklı mücevherli kentler zenginlikle varlıkla fazla zahmet çekmeden …
- beg isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …dar efendi yüce hakan beyim oldu onurlandım kendi iyiliğini değil beyinin iyiliğini dile…
- belgülüg sıfat UygurKarahanlı…u apaçık bir günah olarak yeter bu apaçık bir büyüden başka değildir…
- birlik isim Karahanlı…tanrı için senin birliğin hesaba sığmaz birliğin bir şeyden değildir birliğine delil ikiyi yaratan rab birdir onun birliği hesaba girmez…
- bodluġ sıfat UygurKarahanlı…bin kulaç yüksek boylu renkli biçimli olmadığı hâlde yok da değil boylu renksiz yüzsüz boylu olsa büyük boylu bedenli budalar…
- boynaġu sıfat Karahanlıkuran çevirisinde zorba kibirli âsi zorba ve âsi değildir siz haddi aşan azgın bir kavimdiniz her zorba kibirli kişinin gönlüne zorbaların boynunu k…
- bulduḳmaz Uygurabhidharma çevirisinde itirazlar için bulunmaz geçerli değildir bu yüzden bu ikisi hakkındaki kusur geçerli değildir bu kusur geçerli değildir böyle…
- cadu isim Karahanlı2. anlam: …ükle suçlanan kişi için bu apaçık bir büyüden başka bir şey değildir o büyücü yalancıdır…
- destan isim Karahanlı…n kıldık kâfirlerin hilesi düzeni sapıklıktan başka bir şey değildir…
- ėnçgü isim Uygurhuzur esenlik rahat huzuru esenliği kendisi için değilmiş gibi…
- evvelḳı sıfat Karahanlı…hiliye çıkışı gibi bu eskilerin masallarından başka bir şey değil sizin ve önceki atalarınızın rabbi…
- ġafil sıfat Karahanlıgafil habersiz dikkatsiz rabbin yaptıklarından habersiz değildir ayetlerimizi yalanladılar onlardan gafil oldular işte onlar gafillerdir…
- ġayb isim Karahanlı…irisinde gayb görünmeyen gizli olan biz gaybın koruyucuları değiliz gaybı mı gördü gaybları bilen görüneni de görünmeyeni de bilen kocalarının yokl…
- hazır sıfat Karahanlı…ulunmadım büyük günde hazır bulunmaktan hazır bulunanlardan değildin hepsi huzurumuza getirilmişlerdir söz anlayan hazırcevap olmalı…
- helaklik isim Karahanlıhelak yıkım firavun’un hilesi yıkımdan başka bir şey değildi kâfirlere yıkım olsun tanrı onları helak etti…
- ḫoşnud sıfat Karahanlı…r tanrı müminlerden gerçekten razı oldu razı olunacaklardan değildirler…
- irsellik isim Karahanlıdöneklik vefasızlık bu döneklik benim için kusur değildir bu döneklik in i anladım…
- çıġay sıfat UygurKarahanlı2. anlam: …ksullar sadakalar yoksullara düşkünlere aittir tanrı muhtaç değildir siz yoksullarsınız…
- ardat- fiil Uygur…k heba etmek işini gücünü heba eder sen bozulup çürütülecek değilsin…
- artad- fiil Uygur… çözen yok eden iblisleri rākṣasaları yok eden yok edilecek değilsin…
- ėlleş- fiil Karahanlı…ze barış teklif ederlerse size barış selam verene sen mümin değilsin’ demeyin gevşemeyin barışa çağırmayın kim bağışlar barışırsa ödülü tanrı’ya ai…
- emged- fiil Uygur… çevirisinde kurutur acı çektirir diye yakından eziyet eden değildir…
- eŋir- fiil Uygur… iç bağlarla canlıları saran bağlayan dır dış bağlar sarıcı değildir…
- in- fiil OrhonUygurKarahanlı…m’in dünyaya indiğinden beri mait şimdi dünyaya inme zamanı değil inme vakti yaklaşmış…
- ir- fiil UygurKarahanlı2. anlam: … kınamak için eylem ve acı yüzünden usanılacak engellenecek değil…
- irin- fiil UygurKarahanlı…na beye eşine gücenir öfkelenir kimseye gücenip öfkelenecek değil sek…
- itin- fiil OrhonUygurKarahanlı…ını yap düşmana kurda karşı zırhını kuşansın uzun kalınacak değil işini hazırlayıp yürü sevgili canımı feda edip kendimi hazırlayayım bilgi olmazsa…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.