Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
21 Türkçe karşılık · 38 madde
en 4
enli 1
- énlig sıfat UygurEnli, … genişliğinde
engel 1
- ada isim Uygur3. anlam: Engel, aksaklık
engin 1
- alḳıġ sıfat UygurEngin, geniş; geniş, uçsuz bucaksız
en alt 1
- astınraḳ sıfat KarahanlıDaha aşağı, en alt
en ilk 1
- aŋ’ilki sayı UygurEn ilk, birinci; birincisi … ikincisi
en saf 1
- çambunat isim Uyguren saf, en parlak altın
en son 1
- aŋkėn zarf UygurEn son, en sonra
en önce 1
- ilki sıfat OrhonUygurİlk, birinci, önceki; en önce
en başta 2
- aŋ’başlayu zarf UygurEn başta, ilk olarak
- aşnu zarf UygurKarahanlı2. anlam: ilk olarak, en başta
en iyisi 1
- eḍgürek sıfat Karahanlı2. anlam: en iyisi
en sonra 1
- aŋkėn zarf UygurEn son, en sonra
en düşkün 1
- aşaġaraḳ sıfat KarahanlıDaha aşağı, en düşkün
en azından 1
- aŋmıntın zarf UygurEn azından, hiç değilse
en baştaki 1
- aŋ’başlayu zarf Uygur2. anlam: en baştaki, ilk
en sonunda 1
- aḫır zarf KarahanlıSonunda, nihayet, en sonunda
en değerli şey 1
- erdini isim UygurKarahanlı2. anlam: en değerli şey, hazine; Budizmde üç mücevher
en parlak altın 1
- çambunat isim Uyguren saf, en parlak altın
en aşağı sınıftan kişi 1
- çantal isim Uyguren aşağı sınıftan kişi; Budist metinlerde cellat, kişi öldüren
göklerin en yükseği 1
- ‘arş isim KarahanlıArş, Tanrı’nın tahtı, göklerin en yükseği
varoluşun en üst katı 1
- bavagir isim UygurBhavāgra, varoluşun en üst katı
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “en” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- ad isim UygurKarahanlı3. anlam: ün şan adı yüceltilmiş yüce adlı buda’nın en sık anılan sıfatı abh’de yüzlerce kez yüce adlı buda buyurmuştur…
- adasız sıfat Uygurtehlikesiz esen zarar görmeyen çoğunlukla ikilemesiyle bedeni esen ve engelsiz olur ömrü uzun olur…
- ‘adėt isim Karahanlıâdet alışkanlık huy yaradılıştaki en iyi âdet…
- adḳanġu isim Uygur…ek nesneler beş duyu nesnesi bilinebilecek bütün nesnelerde engelsiz…
- adruḳ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: üstün seçkin en üstün daha üstün daha layık…
- adın sıfat OrhonUygurKarahanlıbaşka diğer öteki başka yerde söyleyip başka kişilerden engel var başka yol…
- aġrıġ isim UygurKarahanlı…a ikilemesiyle hastalık ve ağrı gitti hastalık ağrı tehlike engel getirir…
- aġır sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: çetin şiddetli ağır hasta ağır acı ağır tehlike ve engeller…
- akaniştabavan özel ad Uygurbudist evreninde biçim âleminin en yüksek göğü akaniṣṭha yukarıda akanişta göğü aşağıda awiş cehennemi akanişta tanrı katında çince 究竟…
- aldaġ isim Uygurabh çare yol vasıta çoğunlukla ikilemesiyle budist upāya en üstün çare tutkuları gideren çare uygulanacak yol…
- alḳançıġ sıfat Uygurtüketici bitiren tüketici döngünün ucunda engelde batmış…
- alḳınçu isim Uygurson bitim biçim âleminin sonundaki tanrı katı en yüksek gök sonuna dek şüpheli gönlümüz sonuna dek kesilsin…
- aviş özel ad Uyguravīci en derin en korkunç cehennem yukarıda akanişta göğü aşağıda aviş cehennemi aviş cehenneminin ateşi dışarı çıkıp aviş cehennemine soktu…
- ay isim OrhonUygurKarahanlı…üneş ay ve gece güneş ve ay tanrısı güneşin ve ayın ışığını engelleyerek ayım dolunaydı dolunay yüzü sevgili için güneşi ve ayı buyruğa bağladı…
- ayaġuluḳ sıfat Uygursaygı görmeye layık saygıdeğer en saygıdeğer tanrı buda’nın erdemlerinin en saygıdeğer olduğunu sayılmaya ağırlanmaya layıktır…
- ‘aybsuz sıfat Karahanlıkusursuz ayıpsız tanrı ve iyi huy için benzeri olmayan kusursuz yüce pak tanrı yaratılıştaki en iyi en kusursuz huy…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.