Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
9 Türkçe karşılık · 53 madde
içinde 4
içinden 1
- iç isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: içinde, içine, içinden
içindeki 1
- içinde edat UygurKarahanlı2. anlam: içindeki
barış içinde 1
- baz sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Uyumlu, barış içinde
esenlik içinde 1
- adasız sıfat Uygur3. anlam: esenlik içinde, tehlikesizce
bolluk içindeki 1
- açsız sıfat UygurAçlığı olmayan, bolluk içindeki; kıtlıksız, sıkıntısız
huzur içinde olmak 1
- inçrün- fiil KarahanlıRahatlamak, dinlenmek, huzur içinde olmak
esenlik içinde olma 1
- esenlik isim KarahanlıEsenlik, sağlık, esenlik içinde olma
varoluş içinde akmak 1
- aḳıl- fiil UygurAkıp gitmek; varoluş içinde akmak, sürüklenmek; çoğunlukla ile
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “içinde” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abila Uygurdarani kutsal söz dizisi içinde geçen çevrilmeden okunan sanskritçe hece dizisi…
- ‘aceb sıfat Karahanlı2. anlam: …e sonunda ünlem gibi şaşılacak şey ne tuhaf ömrün bu gaflet içinde tükenmesi şaşılacak şey…
- aġtaru zarf UygurKarahanlıtersine altüst olarak alt üst tepetaklak acı içinde alt üst dönüp dururlar ölüm onu devirip bastırdı…
- akani Uygurdarani kutsal söz dizisi içinde geçen çevrilmeden okunan sanskritçe söz…
- amul sıfat UygurKarahanlı…uylu ağırbaşlı sakin çok sabırlı rahat ve huzurlu gel huzur içinde oynayalım ağır ağırbaşlı sakin uysal kişiler…
- anali Uygurdarani kutsal söz dizisi içinde yinelenerek okunan sanskritçe söz…
- anundirasaya Uygurdarani kutsal söz dizisi içinde geçen sanskritçe söz…
- ançulayu zarf Uygur3. anlam: …rşılaştırmalarda nasıl ki öyle de öyle de hırs iblisi beden içinde güçlü olur…
- aparaçiti özel ad Uygurdarani içinde tanrıça adı aparājitā sitātapatrā aparājitā…
- atarvani Uygurdarani içinde geçen sanskritçe ad atharvaṇī…
- atisdani Uygurdarani içinde geçen sanskritçe söz…
- ayançaŋ isim Uygur…lerek büyük saygı uyandırır soylu yumuşak saygılı bir kural içinde…
- ayınçlıg sıfat Uygurkorkulu korkuya düşmüş korkuyla karışık saygı duyan korku içindeki canlıların gönlünde korku ve saygı dolu iyi kök iyilik tohumu…
- azun isim Uygurvaroluş doğum yaşam bir canlının içinde doğduğu varlık biçimi ajun ile aynı sözcük doğumlar ve varoluşlar belirir yedi yaşam geçirip hayvan varlığın…
- açali Uygurdarani kutsal söz dizisi içinde yinelenerek okunan sanskritçe söz…
- babaḫaneler isim Karahanlı… yüksek köşkler cennetteki üst odalar onlar köşklerde güven içindedirler…
- banta Uygurdarani içinde geçen sanskritçe söz…
- bodi isim Uygur…ydınlanma ağacı yedi gün aydınlanma ağacının dibinde sevinç içinde kaldı büyük aydınlanmayı budalığı bulup aydınlanma ağacı…
- bulġanç sıfat Orhonkarışık düzensiz türk halkı da karışıklık içindedir…
- buyruḳ isim OrhonUygurKarahanlı…eymiş vaiśravaṇa’nın üç büyük güçlü güvenilir komutanı ülke içinde hileci düzenbaz bir komutan var…
- delig Uygur…delikli maitrisimit cehennem tasviri büyük delikli havanlar içinde döverler…
- delil isim Karahanlıkanıt delil senin birliğine kanıt arayan bir şey içinde bin kanıt bulur…
- dereŋ isim Karahanlı…ı onların sefere çıkmasını geciktirdi yıllarca medyen halkı içinde kaldın bir günden fazla kalmadınız aşağılayıcı azap içinde kalmazlardı…
- din isim Karahanlı2. anlam: kb’de dünya ile karşıtlık içinde ahiret yolu dinî hayat o doğru dine yardımcı ve dayanaktı heva ile din işi tam olmaz dünya lık yerse din i yer dini…
- ėki sayı OrhonUygurKarahanlı…adı küçük kardeşim kül tigin ve iki şadla ayın ikisinde dağ içinde iki cin var iki nurlu saray güneş ve ay…
- esrük sıfat UygurKarahanlı…ndinden geçmiş ya sarhoş kavga eder sızlanır yuvarlak duvar içinde sarhoş oldun yüreğim gönlüm sarhoş gibidir sarhoş kişi gibi sendeleyerek yürür s…
- esrüklük isim Karahanlısarhoşluk kendinden geçme onlar sarhoşlukları içinde bocalayıp dururlar ölümün şiddeti baygınlığı geldi…
- eŋrig isim Uygur…ağ dolanış canlıları saran tutku bağı dış bağlar iç bağ bağ içinde olup bağdan kurtulabilir…
- fısḳ isim Karahanlı…ndan sonra fısk adı ne kötüdür siz birbirine aykırı bir söz içindesiniz…
- ġaflet isim Karahanlı…det ederdi üşenme gaflet uykusu seni uyutmasın onlar gaflet içindedirler halkın gafil olduğu bir vakitte şehre girdi gönlüm uyumuş kendimin gafleti…
- gevher isim Karahanlı…tın bakır bulmadın denizdeki cevher sana yetmez bu dağların içinden çıkan cevheri inci mücevher yakut çıkarır mücevherden söz söylemiş…
- ḫalife isim Karahanlıhalife birinin yerine geçen kavmim içinde benim yerime geç benden sonra yerime ne kötü geçtiniz ey davut seni yeryüzünde halife kıldık sizi yeryüzün…
- ḫayr isim Karahanlı…ğıdır rabbimi anmak için hayır sevgisini sevdim bilgisizlik içinde hayır nerede kaldı insan işin iyisinden çok hayır bulur hayırlarda yarışın…
- ikirer sayı UygurKarahanlıikişer ikişer üçer dörder kanatlı dört vakit içinde yine ikişer vakit ayrılır ikişer türden birçok şey bunları birer birer düşünüp bitirince ikişer …
- incil özel ad Karahanlıincil ona içinde doğru yol ve nur olan incil’i verdik incil ehli hükmetsin tevrat’ta ve incil’de…
- içreki sıfat OrhonUyguriçerideki iç halk bağlı olanlar oradaki sınırlar içindeki halkın hepsi bana bağlıdır iç saray nakkaşlarını gönderdi o içerideki hırs maniheist sekse…
- çadır isim UygurKarahanlıçadır örtülerini çadırları içinde üzerlerine yaklaştırsınlar…
- al- fiil OrhonUygurKarahanlı6. anlam: emir biçimi kibar kb’de öğüt dilinde sık geçen günler içinde gereğini al gönlüne al…
- ayış- fiil Karahanlı…inde biçiminde birbiriyle tartışmak çekişmek o zaman ateşin içinde birbirleriyle çekişirler tanrı’nın dini hakkında tartışanlar…
- egsü- fiil Uygureksilmek azalmak ev bark içinde tehlike zarar eksik olmaz budaların soyu kesilmez kıl kadar eksilmez kazancın itibarın azaldı ne kadar eksik bıraktı…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.