Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “iyilik” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• adırtsız sıfat Uygur…özetmeyen eşit bütün canlıları ayrım gözetmeyen bir gönülle iyilikle düşünür bütün insanlara eşit…
• aḫiret isim Karahanlı…rşıtı kim ahiret karşılığını isterse dünyada da ahirette de iyilik ahiret azabı…
• aḳılıḳ isim Karahanlıcömertlik cömertlik insanlık yarar ve iyilik bey cömertlikle yücelir cömertlik bütün ayıpların kirini yıkar…
• ap bağlaç UygurKarahanlı… yaptırmış olurlar onda ne eğrilik ne çukur tümsek görürsün iyilikten başka bir şey istemedik…
• arıçı isim Uygurkurtarıcı yardımcı ah’ deseler kurtarıcı vah’ deseler iyilik eden bulunmaz…
• ‘asi sıfat Karahanlıarapça āṣī isyankâr itaatsiz anasına babasına iyilik eden zorba ve isyankâr değil…
• auu ünlem Uygur…h acı yakınma acılarında ah’ deseler kurtarıcı vah’ deseler iyilik eden bulunmaz…
• ayınçlıg sıfat Uygur…ku içindeki canlıların gönlünde korku ve saygı dolu iyi kök iyilik tohumu…
• aŋayu zarf Uygurözellikle ayrıca özel olarak buda’nın iyiliklerini özellikle övmek gerekir özel bir çare olmadığını ayrı ayrı özel olarak ayırır özellikle yazdıran…
• biri zamir UygurKarahanlı…lirgin kâtip biri sözü ölçülü elçi biri ılık biri soğuk iki iyilikten biri…
• böke isim Karahanlıkb’de hitap yiğit kahraman ey yiğit tanrı sana iyilik verecek ey yiğit keşke içimi bilseydin…
• dėrman isim Karahanlıçare ilaç derman cömertliği iyilikleri iki dünyanın dermanıdır…
• du‘a isim Karahanlı…ır dileme dua etmek senden dileğim duam budur insan dua ile iyilik bulur ey hükümdar dualarında beni unutma duanızı kabul etti ey büyücü bizim için…
• du‘açı isim Karahanlı… edegelen kimse dua borçlusu şimdi beni tanrı’ya bırak sana iyilik dileyen bir duacı olayım duacı olarak hükümdara mektup yazdım ey kardeş yoksulla…
• eḍkülüg Karahanlı…ozulan çağı anlatan dörtlükte hani ahit emanet hani eḍgülüg iyilik’ okumasına yakın…
• eger bağlaç Karahanlı…ça eğer şayet koşul bağlacı kur’an çevirisinde sık size bir iyilik dokunsa onlara kötü gelir eğer doğru söylüyorsanız size cevap versinler dileseyd…
• esenlik isim Karahanlı…enlik içinde olma kendin esenlik istersen esenlik zamanında iyilik yap selam ve esenlik üzerine…
• ėş isim OrhonKarahanlıarkadaş yoldaş eş yanındaki arkadaşa yolcuya iyilik edin kimin arkadaşı şeytan olursa ne kötü arkadaştır o zaman arkadaşına üzülme’ diyordu arkadaşı…
• hem bağlaç Karahanlıve hem da tanrı’ya ve peygambere itaat edin onları iyiliklerle ve kötülüklerle sınadık varını malını ve kendini feda etti ölüden diriyi ve diriden ö…
• ilki sıfat OrhonUygur…i en önce ilk önce bütün canlıları ayrım gözetmeyen gönülle iyilik dileyerek düşünür bk ilk önce toğu balık’ta savaştım bk ilk ordu çıkmıştı ilk se…
• isizlik isim Karahanlıkötülük iyilik ne kadar yıl geçse de eskimez kötülük ne kadar okşansa da iyileşmez kötülük bugün fayda gibi görünse de yapılmış bütün kötülük pişman…
• iweklik isim Karahanlı…lecilik acelecilik bütün yanlışların başıdır sakinlik bütün iyiliklerin der ki acelecilik insana kötüdür bayağılık acelecilik hafiflik avamın huyud…
• artur- fiil OrhonKarahanlı…n artırarak gitti cömertlik şerefi makamı güzelliği artırır iyilik edenlere ödülü artırırız…
• awıt- fiil UygurKarahanlı2. anlam: gönlü alınmalı suçu yoksa bin iyilikle gönlünü almalı…
• belgür- fiil UygurKarahanlı…da belirirse doğru yol belli olduktan sonra elçiye görünmez iyilik senden gelir belirir maitreya buda belirdiği yeni gün…
• bul- fiil OrhonUygurKarahanlı…ulup yalayarak yaşamış oğul istersen buldun fırsat bulup ne iyilik bulayım yarın tadını bul gece gündüz açık kapıyı bul…
• ek- fiil UygurKarahanlıtohum ekmek insan yere ne ekerse o biter iyi tohum ekerse iyilik biter kötü tohum ekerse kötü biter hayatta tarlaya hangi yere ektim sevap ekinleriy…
• erklen- fiil Karahanlı…lduğu câriyeler hariç yolcuya ve ellerinizin sahip olduğuna iyilik edin hiçbir şeye sahip olmasalar da…
• ert- fiil OrhonUygurKarahanlı…niyetlendin onu geçtik inci ırmağını aşarak tehlike geçecek iyilik gelecek kendini korusa aşırı gitmese…
• eşittür- fiil UygurKarahanlı…a duyurayım bu daraninin sesini işittirse tanrı onlarda bir iyilik bilseydi onlara işittirirdi müjde verirler sağırlara sen mi işittireceksin…
• isin- fiil UygurKarahanlı2. anlam: …mdara hizmet et ona ısın o da seni gözetir insanların gönlü iyilik bulup ısınırsa hizmetkâr ısınır sadık olur shor dünyaya bağlanma ve sevgi dünyad…
• içger- fiil OrhonUygur2. anlam: …rma çevirisinde kavramak içine almak tutmak meditasyon gibi iyilikleri erdemleri kavrayıp tutarak boşluğun kapsama içine alma anlamı vardır…