Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “tam” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• aḫlam isim Karahanlıarapça tamlamada rüyalar karmakarışık rüyalar bir başkası da karışık rüyalardır bu rüyanın yorumu yoktur…
• alḳu sıfat Uygur2. anlam: ad olarak hepsi hepsini hepsi tamamı her yönden…
• alplanmaqlıġ Uygurköşeli ayraçla tamamlanmış tek tanık yiğitlik erdeminde…
• amali Uygurayraçla tamamlanmış tek tanık lâcivert mücevher üzerindeki lekesiz inci…
• ançman Uygurayraçla tamamlanmış tek tanık maniheist din adamlarını niteleyen bir söz olabilir…
• arḫon Uygurayraçla tamamlanmış tek tanık maniheist evren anlatısında bir varlık ya da yer adı…
• asanki isim Uygur…mayacak kadar uzun çağ üç sayısız çağ bodhisattvanın yolunu tamamladığı süre yüz kalpa ve üç sayısız çağdan beri mükemmelliklerde çabalayarak ikinc…
• avant isim Uygur…ümenin sebebi böyle sebep ve koşul yüzünden beş türlü sebep tamam olursa sebeplerin koşulların yokluğunu boşluğunu…
• awçı isim UygurKarahanlı2. anlam: av köpeği gibi avcı tam bir av köpeği gibi bedene bak…
• aşru zarf Karahanlıpek çok aşırı derecede iyice pek ağırladı mutluluk tam oldu kulağını gözünü keskin tutup iyice bakarak işi derinlemesine görmüş keskin gözlü er…
• bab isim Karahanlıbap bölüm sözü bu on dört bölümde tamamlandı…
• birdemleti zarf Uygur…a çevirisinde tümüyle kesin olarak büsbütün tümüyle giderme tamamen artıksız gidermiş olana asla kopmasın kesilmesin tutkuları hiç doğurmaz…
• bütünlükin zarf Karahanlı…inna karşılığı şüphesiz gerçekten elbette şüphesiz buyruğun tamamı tanrı’nındır müminler ancak tanrı anılınca gönülleri titreyenlerdir kıyamet elbe…
• dad isim Karahanlı…k gözetme adaletle davranmak kadınlar arasında asla adaleti tam sağlayamazsınız hakla doğru yolu gösterir onunla adaletli davranırlar gerçek nuşire…
• dil isim Karahanlıfarsça tamlamada gönül yürek edip gönül inceliğiyle söyledi…
• din isim Karahanlı2. anlam: …î hayat o doğru dine yardımcı ve dayanaktı heva ile din işi tam olmaz dünya lık yerse din i yer dinini değerli dünyanı ucuz tut şimdi bakıp dinimin…
• elig sayı Orhonelli ellişer kadar adam yakaladık tonyukuk türk kağanı tam elli yıl hüküm sürmüş şine usu elli yaşım bana elini değdirdi kb…
• fi‘l isim Karahanlı…ş davranış yılan yumuşakken kötü iş yapar huyu ve davranışı tam olanı araştır iyi davranışla gönüller alarak yaşa…
• ha‘ifet Karahanlı…en heybet korku uyandıran saygınlık’ olmalı ikincisi gerçek tam heybet gerekir ki halk huzur bulsun…
• havadarlıḳ isim Karahanlıhayırhahlık bağlılık sevgi bağlılığımı tam bilsin diye onu şahıma armağan gönderdim…
• imtiḫan isim Karahanlı… hesapta sağlama çarpmayı bölmeyi öğren kesirleri iyice bil tamı tam yapan sağlamadır…
• irinç sıfat UygurKarahanlı2. anlam: …ini inkâr ederler tanrı’nın nimetine şükredin nimetini size tamamlar onun nimetlerine şükreden dünya hayatının geçimliği ahiret yanında pek azdır b…
• irük isim Karahanlıeksiklik kusur gedik eksikleri tamamlayacak bir adamım nerede utanmazın kendisini görse bile kusur giderilmez…
• irüklük isim Karahanlıbozukluk eksiklik hangi bey bu dört işi tam yapmazsa ardından ile bozukluk girer…
• işlig sıfat UygurKarahanlı3. anlam: abhidharma çevirisinde işlevli ayrı işlevli olarak tamamlanmak tek işlevli tek işli…
• çaidan isim Uygur…şmeyen bir dinî yer ya da tören adı bir aylık oruç yasağını tam tutamadıysak çaidanda…
• çor isim OrhonUygur…kan küli çor olmuş küli çor onun bilgesi komutanıydı ışbara tamgan çor yabgu tadık çor’un boz atına binip maitrisimit inallar çorlar evlerini barkl…
• alḳ- fiil OrhonUygurKarahanlıtüketmek bitirmek yok etmek bütün tutkuları tamamen tüketmiş tembellik beni tüketti sürüleri sığırları koyunları yok eder hepsini yok ettik…
• alḳan- fiil Uygurövgü dua etmek kutsamak kendi adına tam ve eksiksiz övgü dua etmediysek dua ederken…
• anut- fiil UygurKarahanlı3. anlam: hazırlanmak uğraşmak tamamlamak hazırlamak için…
• arta- fiil OrhonUygurKarahanlı…ozulur çürür arzu yaklaşınca öz bozulur bu orta hal bozulur tamamen çürür…
• baġışla- fiil Karahanlı2. anlam: … onun canını bağışlasın affetsin onların hatırı için suçumu tamamen bağışla…
• bulġan- fiil UygurKarahanlıbulanmak karışmak telaşlanmak tamamen kana bulanmış telaşlanıp acele ederek canlılar üzülür bulanır kuran çevirisinde nereden haktan çevriliyorsunuz…
• eksü- fiil Karahanlı…cü azaldı vaktinde yiyeceğin eksik olmaz eksilirse yine koy tamamla her dolu olan boşalır bütünü eksilir…
• erksin- fiil Uygur…ümdar olup egemenlik kurduğu zamanda iki türlü yol üzerinde tam egemenlik kurup…
• ermegür- fiil Uygur…evşek davranmak ihmal etmek korkmadan gevşek davranıp iyice tamamen arınmadıysak üşenip gevşeyip isteyerek istemeyerek orucu bozduysak üşengeçliği …
• iril- fiil Karahanlı…gerilemek bu talih dolunay gibi yine eksilir ayım dolunaydı tamamen eksildi dolmuş ayı yine eksilmeye girdi yine eksilip kararır güzelliği rengi gi…
• isiş- fiil Uygurbirbirine ısınmak bağlanmak dünyadaki bağlılık ve sevgiden tamamen sıyrılmışı…
• çıḳ- fiil Karahanlı3. anlam: …ğızdan çıkmak şehirlerin üstüne çıktık dilden iyi söz çıkar tamga suyu dışarı taşıp dağı aşar…