Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “tutku” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• adḳaġlıġ sıfat Uygur…i bir nesneye bağlı nesnesi olan sönüş ve yolu nesne edinen tutkular nesneli’ demek şu anlamdadır…
• aldaġ isim Uygur…l vasıta çoğunlukla ikilemesiyle budist upāya en üstün çare tutkuları gideren çare uygulanacak yol…
• alḳu sıfat Uygurbütün hep her bütün canlılar bütün tutkular bütün işleri başarır…
• amru Uygurtek tanıklı anlamı kesinleşmeyen söz bu tutkular her zaman…
• antag sıfat OrhonUygur…türlü uygur metinlerinde öyle güçlüyüm oluş da öyledir öyle tutku baskısına yenilip o denli büyüktür…
• arhant isim Uygurarhat ermiş budist yolun sonuna varıp tutkulardan kurtulmuş bir daha doğmayacak olan kişi arhatlık mertebesine erer arhat śāriputra arhatlıktan hiç …
• badġuluḳ sıfat Uygur…sansara için bütün canlıların dalıp batacağı yer bütün kötü tutkular dalınıp batılacak yerdir…
• badira özel ad Uygurbir bodisatva adı badira adlı tutkusuz bodisatvanın kutsallığına eğiliriz…
• baġ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist insanı sansaraya bağlayan tutku bağı nirvananın bağlardan ayrı oluşunu canlıları bağlarından kurtarmak cinlere bağ olsun…
• basınç isim UygurKarahanlı…ü zor ve baskıyı kaldırdı zor ve baskı üç şeyden gelir kötü tutkuların baskısına kapılıp…
• bilig isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: bilgelik prajñā bilgelik gücüyle tutku düşmanlarını yenmiş bilgelikten yoksun…
• biligsiz sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …erde bilgisizlik avidyā bilgisizlik sönerse oluşumlar söner tutku öfke kibir bilgisizlik…
• birdemleti zarf Uygur…me tamamen artıksız gidermiş olana asla kopmasın kesilmesin tutkuları hiç doğurmaz…
• birdemlig sıfat Uygur…bütünüyle olan kesin tam kurtuluş tam giderme dünyevi yolla tutku giderilse de tam olmaz…
• buşuġ isim Uygursıkıntı üzüntü çince 煩悩 karşılığı tutku bütün sıkıntılardan mı ayrıldın…
• bölüklüg sıfat Uygurbölüklü sınıfından beş altı yedi sekiz sınıflı tutkular baştaki sınıftan tutkular bölüklü ayrımlı farklı…
• erk isim OrhonUygurKarahanlı…nlik kuramaz güç kudretle doğumlara mala mülke güce kudrete tutkunluk yani güç olmazsa…
• eŋim UygurKarahanlı…üç katlı ya da üç âlemli sansara yine burada üç sansaradaki tutkular yüzünden dört türlü ayrılırlar…
• ḫan isim UygurKarahanlı…ut hanı cehennem ve hayvanlar âleminin hükümdarı yama bütün tutkuların kralı…
• ikileyü zarf Uygur…ir daha akṣayamati bodisatva yine ikinci kez ricada bulundu tutkuları yüzünden bir daha doğum almazlar ikincisi olmayan tek öz bakımından bir daha …
• intradati özel ad Uygurbir bodisatva adı ındradatta tutkusuz intradati adlı bodisatvanın kutuna saygıyla eğiliriz…
• çomrulġuluḳ isim Uygur…ak yer hep ikilemesiyle canlıları içine çeken sansara ya da tutkular için bütün canlıların batıp boğulduğu yer bütün tutkular batılıp boğulunacak y…
• çuġ isim Uygurdüğüm bağ hep ikilemesiyle bağlılık tutkuların bağı bağ ise bağ-düğüm demektir tutkular çoğalıp arttığı için ona bağ düğüm denmiştir bağın düğümün k…
• aġuḳ- fiil Uygur2. anlam: mecazen tutkuyla zehirlenmek hırs tutkusuyla zehirlenip…
• alḳ- fiil OrhonUygurKarahanlıtüketmek bitirmek yok etmek bütün tutkuları tamamen tüketmiş tembellik beni tüketti sürüleri sığırları koyunları yok eder hepsini yok ettik…
• altız- fiil Uyguraldatılmak yenik düşmek tutku iblislerine kaplanlarına aldatılmış beş varoluş alanındaki bütün canlıları…
• bal- fiil Uygurbağlamak edilgen anlamda bağlanmak ilişmek tutkulara koşulmuş bağlanmış koşulacak bağlanacak giderilince bir daha hiç bağlanmamak…
• bas- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: istek tutku bastırmak yenmek hevesi arzuyu bastır kötünün zararını bastır nefis baş kaldırırsa bilgiyle bastır…
• bodu- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: tutkuya boyanmak bağlanmak tutku ve sevgiye bağlanmamalı…
• bodul- fiil UygurKarahanlı2. anlam: tutkuya boyanmak bağlanmak sevgiye bağlanmaktan ayrılmış olanlar bağlanan yapışan gönül…