Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “şimdi” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• aman isim Karahanlı…ce vermek selam kişiye esenlik ve güvencedir selamınla bana şimdi güvence verdin dua tanrı’dan belaya karşı güvencedir…
• açuḳluġ sıfat Karahanlıaçık belli apaçık şimdi sana açıkça söyledim açık ve ayrıntılı…
• batar isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: bat- fiilinin şimdiki geniş zaman biçimi batar doğmuş güneşi işte batıyor gece ışık batarken batar dolaşır üç kötü yola düşer…
• din isim Karahanlı2. anlam: …z dünya lık yerse din i yer dinini değerli dünyanı ucuz tut şimdi bakıp dinimin yararını gördüm…
• du‘açı isim Karahanlı…a eden birinin iyiliği için dua edegelen kimse dua borçlusu şimdi beni tanrı’ya bırak sana iyilik dileyen bir duacı olayım duacı olarak hükümdara m…
• ėllig sıfat OrhonUygurili devleti olan ili olan bir halktım ilim şimdi nerede ili olanları ilsiz bıraktık keşmir ülkeli vaibhāṣika öğretmenleri…
• ériŋü- Uyguranlamı kesinleşmeyen fiil shor sen şimdi niçin üşeniyor sun…
• erürse Karahanlıanlamı kesinleşmeyen fiil biçimi kb şimdi geri dönüp düşman gibi yüz çevirirsen sana yakışır mı yüz ewür-’ okumasına uygun…
• ewre zarf Karahanlı…lesin karşılık olarak sözümü dinlesin senin sözünü dinledim şimdi sen de karşılık sözü dinle…
• ewren isim Karahanlı…ma dönerek yardım etsin felek yardım etmez başı döner felek şimdi sana uygun dönüyor…
• ėşiç isim Uygurkazan çömlek onlar şimdi kızdırılmış kazanları üzerinde kaldırıp keçe kazan bedenlidir cehennem tasviri…
• fazl isim Karahanlı2. anlam: üstünlük erdem şimdi sevgili’nin peygamber’in üstünlüğünden birkaç söz dinle…
• ferzind özel ad Uygurmaniheist tövbe duasında duayı okuyanın adı tanrım şimdi ben raymast ferzind günahımdan kurtulmayı diliyorum…
• ḫabib isim Karahanlı…lu beni götürür bunlar sevgili’nin ehl-i beyti yakınlarıdır şimdi sevgili’nin üstünlüğünden birkaç söz dinle…
• ḫaḳan isim Karahanlı…efes aldı bu hakanın adı kitaba yazıldı hakanın dili ne der şimdi dinle…
• hayat isim Karahanlıhayat yaşam hayat verdiği için şimdi çok şükretmeli…
• idlinür Uygur…meyen fiil biçimi abhidharma çevirisi bütün koşullar geçmiş şimdiki zaman bölümünde olur…
• ilig isim OrhonUygurKarahanlı…ümdar küntogdı’nın adı yerine de geçer hükümdar dedi sözünü şimdi anladım hükümdar ilin her yanında göz kulak tuttu hükümdarın hazinesi altın gümüş…
• ilileyü Uygur…geçen ikileyü yeniden ikinci kez’ sözüyle karışmış olabilir şimdi söylenecek öz öğretmen…
• çaḳ zarf OrhonUygur…amına sayılardan önce türk kağanı tam elli yıl hüküm sürmüş şimdi orada tam seksen bin yaşında canlılar vardır…
• çerig isim OrhonUygurKarahanlı…aş olursa orduyu düzene sokardı şıp başına dek saf bağladım şimdi askerler saf bağlar u ıı başkalarının ordusunu askerini…
• çıġay sıfat UygurKarahanlı3. anlam: …üşkün canlı çok sayıda yoksul acı çeken canlı görüp ağladım şimdi senden de yoksul düşkün durumdayım insan olarak doğsa da zavallı yoksul olup…
• adır- fiil UygurKarahanlı2. anlam: ayırıp seçerek ayrıntısıyla anlatmak bilmek sana şimdi ayrıntısıyla anlattım…
• aġtın- fiil Uygur3. anlam: …kselmeden ateşe atılmadan önce alevli yerlere çıkmadan önce şimdi pişmanlık duyalım…
• aḳıl- fiil Uygur…çoğunlukla ile akıp dönmesi varoluş döngüsü gelecekten akıp şimdiye girdiğinde orada öylece söner akıp gider…
• an- fiil Karahanlı…yönelmek yol almak zahmet çekip çok hazırlanarak sana geldi şimdi sana yönelip yürüyordum…
• ay- fiil OrhonUygurKarahanlı…t dille söyleme bilgisize rüyanı anlatma dille söylenmemeli şimdi söyledim hile yener hangi söylediğin yüzünden dileseydik bunun benzerini söylerdik…
• ayt- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: sormak hükümdar dedi sormak istediğim söz buydu işte şimdi soruyorum ona sorup daha ne sormalı söylemeli…
• ba- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: gönül söz bağlamak şimdi gönlümü onun yoluna bağladım mala bu denli gönül bağlaman kuran çevirisinde yeminlerinizin bağladığı kimseler…
• belgürt- fiil UygurKarahanlı…nı tutan eli gösterdiniz bu insanlara bir açıklamadır tanrı şimdi bana rüyada gösterdi…
• boşut- fiil Karahanlı…st bırakmak tutsakları gönderip salıverdim kendisi bağlamış şimdi salıvermesi gerekir…
• ert- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …k ölmek geçmiş zamanda büyük bir şehir vardı geçmiş gelecek şimdiki üç ay geçince işte gelip geçici bedenimiz geçip gidince aramızdan geçip öbür dü…
• esirke- fiil UygurKarahanlı2. anlam: …ımak esef etmek ey gençlik esefle sana acıyorum ey ögdülmiş şimdi sana acıyorum…
• in- fiil OrhonUygurKarahanlı…a savaşmaya gelip indi âdem’in dünyaya indiğinden beri mait şimdi dünyaya inme zamanı değil inme vakti yaklaşmış…
• iw- fiil Karahanlı… etme sakin ol sözü düşünerek söyle acele etme sakin ol onu şimdi aceleyle ister oldum dlt ardından gidip çok acele ettim ah sözü aceleyle söyleme …
• işlet- fiil UygurKarahanlı2. anlam: bilgiyi uygulamak bilgiyi iyice öğrendiysen şimdi onu uygula ilmi dinle uygula her işte önce bilgiyi işlet…
• çergeş- fiil Karahanlısıralanmak dizilmek saf tutmak şimdi askerler saf bağlar türlü türlü çiçek sıra sıra açar yıldızları dizilip gece gündüz dönüp durur…