Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “altın” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• adgırlık sıfat Uyguraygırlığa elverişli aygır olacak tay altın toynaklı aygır olmaya yarayacak tay…
• aġı isim OrhonUygurKarahanlı…azine çin halkının sözü tatlı ipeği yumuşak on bin top ipek altın gümüş…
• aġırlıḳ isim UygurKarahanlı3. anlam: değerli şey hazine yer altındaki gizli hazine…
• aġış isim OrhonKarahanlıdeğerli kumaş ipek mal altınını gümüşünü ipeğini malını bu iyi kişi ipek gibi değerlidir…
• altın isim UygurKarahanlı…ılar altta insanlar yüce arş’tan aşağıda toprağa dek ağacın altına götürdü…
• arıḳ isim Karahanlıark ırmak akarsu çoğunlukla altından ırmaklar akan cennetler tadı değişmeyen süt ırmakları…
• astın isim Karahanlıalt aşağı altından ırmaklar akar yerin altında durur onun ayağının altında ne alt ne üst…
• açani Uygur…ğlamdan kesinleşmeyen biçim sarayından inip atların çektiği altın arabada…
• aşoḳ isim OrhonUygur…acı saraca asoca lumbini korusunda aşoka adlı harika ağacın altında çince 无憂 karşılığıyla…
• baḫıl sıfat Karahanlıcimri eli sıkı cimri haramdan çok altın gümüş biriktirdi cimrinin eli vermeye çok sıkıdır gözü doymaz cimri mala kuldur cimriye sert bir yay oku çev…
• baḳır isim UygurKarahanlı…ş kızıl bakır ona bakır kaynağını akıttık söz söylenmedikçe altın gibidir dilden çıkarsa bakır olur gümüş cevher altın bakır insan bakırla altını g…
• bardaḳlar isim Karahanlıkuran çevirisinde bardak sapsız testi altından kâseler kulpsuz bardaklar…
• başlıg sıfat OrhonUygurKarahanlıbaşlı başı olan başlıya baş eğdirmiş dizliye diz çöktürmüş altın başlı yılanım ordu başlı komutanlı olur…
• bey‘et isim Karahanlı…ık sözü sana biat edenler elbette tanrı’ya biat eder ağacın altında biat ettiler…
• bilezük isim Karahanlıkuran çevirisinde bilezik ona neden altın bilezikler atılmadı…
• boḍuġ isim UygurKarahanlı…asvirini boyasıyla süsleyip yeryüzünde türlü türlü renkleri altın renginde parlayarak…
• budlalıg Uygurırk bitig’de anlamı kesinleşmeyen söz altın lı buğralık yarayacak…
• budıḳ isim UygurKarahanlıdal budak altından gövdesi gümüşten dalları jambu ağacının dalını tutup alır karaçam dalı bin türlü titrer altı dallı bölümlü öğreti…
• buġra isim UygurKarahanlıbuğra erkek deve ben azgın buğrayım azgın buğra gibi altın buğralığa yarar…
• buzagu isim UygurKarahanlıbuzağı altından bir buzağı heykeli kuzu buzağı bedeni değişip ak alacalı erkek buzağı doğurmuş buzağılar…
• buŋsuz sıfat Orhonsıkıntısız dertsiz bol bol altın gümüş ipek kumaşı sıkıntısız öyle bol verir evine gireceksin dertsiz olacaksın hazineyi eksiksiz getirdi…
• cavidane sıfat Karahanlı…ı kur’an çevirisinde hep yüklem olarak orada ebediyen kalan altından ırmaklar akan cennetler orada ebediyen kalıcıdırlar onların amelleri boşa gitt…
• daġ isim Karahanlıkızgın demirle vurulan iz dağ o gün altın ve gümüş cehennem ateşinde kızdırılır onunla alınlarına böğürlerine ve sırtlarına dağ basılır…
• didimlig sıfat Uygurtaçlı başlarında kirīṭa adlı taçlı altın taçlı cihan hükümdarlarına…
• ecel isim Karahanlı…en yazılmıştır eceli gelince tanrı kimseyi ertelemez emelin altında ecel pusudadır…
• ėmėl isim Karahanlı…mel uzun umut dünya arzusu öğüdümü al emelini uzatma emelin altında ecel pusudadır dost emel dediğim uzun hesaplar yapmaktır…
• erdini isim UygurKarahanlımücevher değerli taş altın gümüş mücevher inci paha biçilmez değerli taşlar aramak için arı parlak mani incisi mücevheri bu insan bedenli dilek taşı…
• étiglig sıfat UygurKarahanlı…u kez erdemlerle süslenmiş bezenmiş adlı buda mait yedi kat altınla gümüşle süslenmiş şehirler otuz iki alametle süslü…
• eşgiti isim Orhonbir çeşit ipekli kumaş çin’den gelen armağanlar arasında altın gümüş eşgiti kutay ipeğini bol bol öylece verir kenarlı kutayını kokulu eşgitisini…
• gevher isim Karahanlıcevher değerli taş inci gümüş cevher altın bakır bulmadın denizdeki cevher sana yetmez bu dağların içinden çıkan cevheri inci mücevher yakut çıkarır…
• ḫap Uyguranlamı kesinleşmeyen söz tt fal kitabı altınlı incili yerde yatıp yürüyorsun…
• haram sıfat Karahanlı…kça ayırırsa helal hep yitti haram arttı cimri haramdan çok altın gümüş topladı hani haramı yerken haram’ deyip yiyen…
• ḫazine isim Karahanlıhazine bütün mal ve hazineyi varını dağıt bütün bu hazineyi altın gümüşü askere dağıtmak için topladım hazine ve asker beylerin gücü oldu rabbinin h…
• idiş isim UygurKarahanlı…p kacak sadaka verirse kadın kabını kaşığını bırakıp gitmiş altın testi yerleşik bir kaptır kap tutan el öğretinin kabı denir ondan sonra kadeh tut…
• ilig isim OrhonUygurKarahanlı…kümdar ilin her yanında göz kulak tuttu hükümdarın hazinesi altın gümüşle doldu ögdülmiş’in hükümdara cevabı hükümdar bin yıl esen yaşasın der ey i…
• irle Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz dlt kimin altın gümüşü olursa düzenler…
• işgiti isim Orhonipekli kumaş çin halkı altını gümüşü ipekli kumaşı atlası öylece bol bol verir…
• çaḳravart isim Uygur…mdarı yedi mücevherini bırakıp cihan hükümdarlarının töresi altın taçlı cihan hükümdarlarına…
• aḳ- fiil UygurKarahanlıakmak akan su altından ırmaklar akan cennetler kanı akıp sütler aksın itil suyu akıp durur…
• arsıḳ- fiil Karahanlı… dikmek arsızlaşmak başkasının malı yanında olsa göz dikmez altına göz diker niye tamah edersin ey ölümlü…