Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
10 Türkçe karşılık · 38 madde
bağışla 1
- hirza Uygurbağışla; hep günahımı bağışla
bağışlama 1
- ‘afv isim KarahanlıAf, bağışlama; affetmek, suçu bağışlamak
bağışlamak 4
bağışlayan 1
- birgüçi isim KarahanlıVeren, bağışlayan
bağışlanmak 1
- boşun- fiil OrhonUygurKurtulmak, bağışlanmak; salıverilmek
bağışlanmış 1
- boş sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: kurtulmuş, bağışlanmış; bağışlanma dilemek
bağışlanma dilemek 1
- boş sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: kurtulmuş, bağışlanmış; bağışlanma dilemek
çok bağışlayan 2
suçu bağışlamak 1
- ‘afv isim KarahanlıAf, bağışlama; affetmek, suçu bağışlamak
günahımı bağışla 1
- hirza Uygurbağışla; hep günahımı bağışla
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “bağışla” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- anatapintiki özel ad Uygurbuda’ya jetavana manastırını bağışlayan zengin tüccar anāthapiṇḍika anāthapiṇḍika soylu ānanda’ya eğilip…
- astar Uygur…övbe formülünün parçası orta farsça manāstār ḥirzā günahımı bağışla günahımı bağışla’ duasını baştan sona okudum…
- ‘ata isim Karahanlı… ihsan şan mürüvvet cömertlik bunların hepsini tanrı şahıma bağışladı…
- ‘aziz sıfat Karahanlı…ikmet sahibi tanrı katından ikisi arasındakilerin güçlü çok bağışlayıcı rabbi daha güçlü olan daha zayıf olanı oradan çıkaracak…
- azuḳ isim UygurKarahanlı… iyi azık hazırlar geçici dünyadan kendi azığını al bu suçu bağışlamayı sevap ve azık yap yarınlık azık beni azık yollarından uzaklaştırdı…
- bozlun Uygurile bağışlanma olsun anlamı kesinleşmeyen biçim günahtan suçtan kurtulayım bağışlanma olsun…
- cümle isim Karahanlıhep bütün tamamı bunların hepsini şahıma bağışladı…
- derece isim Karahanlı…rtebe rütbe tanrı katında daha büyük derece ondan dereceler bağışlanma ve rahmet onlar için rableri katında dereceler vardır kiminizi kiminizin üst…
- dürüst sıfat Karahanlı…nde zarf olarak gerçekten kesinlikle tanrı onları gerçekten bağışladı…
- dıntar isim Uygur2. anlam: …lenen mümin electus tanrıya dine arı seçkinlere günahımızın bağışlanmasını dilemek gerekiyordu seçkin kişiye sevecen gönül yakışır…
- fütüvvėt isim Karahanlı…kadir tanrı şahıma şeref mürüvvet fütüvvet bunların hepsini bağışladı…
- ḫata isim UygurKarahanlı…kim bir yanlış ya da günah işlerse hükümdar da yanlış olanı bağışlasın dünyaya gönül bağlamanı yanlışların başı bil…
- ḫatalıġ sıfat Karahanlıhatalı suçlu tanrım bağışlayan rabbimsin bağışla sana ne kadar suçlu bir kul olsam da…
- hiç zarf Karahanlı…hiçbir zarar veremez yetmiş kez istesen de tanrı onları hiç bağışlamaz bilgisizle hiçbir sözüm yok hükümdar sözünü kesti hiç ses çıkarmadı hiç şüph…
- iḍi isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: rab tanrı iyelik ekleriyle yaratan besleyen bağışlayan rabbim rabbim göğsümü aç rabbin hakkı için rabbinizin bağışlamasına koşun ihtiyacı olmayan te…
- ilahi ünlem Karahanlı… acizliğimi bilirsin allah’ım sana çok hamd ederim allah’ım bağışlayan rabbim sensin bağışla…
- çaŋşi isim Uygurbir yönetim unvanı çince kökenli bağışlama dualarında kişi adıyla birlikte babam bay epe çangşi’ye anam köset’e…
- çoġluġ sıfat Uygur…aüstü güçleriyle gözetip korusunlar ihtişamlı güç kut dilek bağışlamak büyük parıltılı büyük miğferli en üstün güçlü görkemli hükümdar olmak…
- bėr- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: …ile bir işi başkası için yapmak lütfetmek yolu söyleyiverdi bağışlayıverin öğretivereyim tümüyle veremedik vermeyi sürdür…
- bilin- fiil UygurKarahanlı…abul etmek itiraf etmek ile pişman olup suçumu kabul ederek bağışlanma dilerim…
- ėlleş- fiil Karahanlı…en mümin değilsin’ demeyin gevşemeyin barışa çağırmayın kim bağışlar barışırsa ödülü tanrı’ya aittir…
- ėrinçke- fiil Uygur…etmek öğretmen vasubandhu acıdığı için sevip acıyarak acıma bağışlama ise acıyıp bağışladığı için af versin merhametli gönüllü…
- ėt- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: yapmak etmek insanları bağışlayanlar birbirinizi kötülemeyin bu sözü işe koş kendine iş edin ah bela gelirse sabret müslümanca iş yap…
- ėw- fiil Karahanlıacele etmek koşmak çabuk davranmak rabbinizin bağışlamasına koşun rabbim razı olasın diye sana koştum o zaman kabirlerinden rablerine koşarlar rabbi…
- ewür- fiil UygurKarahanlı…nden yüz çevirdi büyüklük bu beylik sana yüz çevirir onları bağışla yüz çevir sonra ondan yüz çevirdiler dinle yüzünü çevirme…
- igiḍ- fiil OrhonUygurKarahanlıbeslemek büyütmek yetiştirmek yaratan besleyen bağışlayan rabbim sayısız canı yiyecekle beslersin sütüyle emzirip büyüttü oğul kız doğarsa nasıl yet…
- irinçke- fiil Uygur…k merhamet etmek bana acıyarak merhametli gönlüyle günahımı bağışlasın kötü işlilere acıyıp bağışladınız acıyan merhametli gönül…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.