Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “hiç” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• aġın sıfat OrhonUygurKarahanlı… ona dilsiz der sağırlar dilsizler ikisinden biri dilsizdir hiçbir şeye gücü yetmez…
• ‘alemluġlar isim Karahanlı…tün yaratılmışlar arapça ʿālamīn âlemlerin rabbi âlemlerden hiç kimseye vermedi…
• alışsız sıfat Uygur… ilgisiz birbirinden bağımsız birbirine karışmaz birbiriyle hiçbir alışverişi olmaz…
• anakam isim Uygur…aya dönmeyecek olan ermiş anāgāmin bir kez dönecek olanlara hiç dönmeyecek olanlara yükünürüm…
• ançaḳ zarf OrhonKarahanlı…alnızca onun bilgesi ve komutanıydı öyle ki bildikten sonra hiçbir şey bilmesin…
• ançaḳlı zarf Karahanlısanki âdeta çoğunlukla ile sanki sizinle onun arasında hiç dostluk yokmuş gibi sanki bütün insanları öldürmüş gibi sanki işitmiyormuş gibi…
• arhant isim Uygur… kişi arhatlık mertebesine erer arhat śāriputra arhatlıktan hiç düşmez arhat bir keşişi öldürdüysek…
• artuḳraḳ zarf UygurKarahanlı…ha çok daha fazla pek daha çok sevinçli daha fazla mutluluk hiç bulamaz pek iyi arıtan pek korkunç…
• azaḳ sıfat UygurKarahanlı3. anlam: …lan ok hedefinden saptı uyanık ve dikkatli olmalı gevşeklik hiç gerekmez işçi gevşek olursa iş uzar…
• bar isim OrhonUygurKarahanlı…arı da çok o iki kişi var oldukça eğer öyle iyi dostu varsa hiç tanıdığın var mı kusurun var mı…
• bat zarf OrhonUygurKarahanlı…ını sıçratıp orduyu çabuk sürerse kılıcı kırılır parçalanır hiçbir hızlı zarar veremez…
• bine Karahanlı…amı kesinleşmeyen söz ile birlikte rahatla yiyip yat bu gök hiçbir derdi ölümle kesmez…
• birdemleti zarf Uygur… artıksız gidermiş olana asla kopmasın kesilmesin tutkuları hiç doğurmaz…
• birök bağlaç Uygur… adlı fal gelirse eğer bu öğretiyi işitip eğer öyleyse eğer hiçbir zaman böyle arı öğretiyi bırakmazsa eğer bu dünyada her şeyi bilen buda en üstün…
• borun UygurKarahanlıanlamı kesinleşmeyen söz oğlunu evde beslercesine hiç kötü düşüncesi yok yüz yıkayan namaz bırakan…
• buŋ isim Orhon…rt eksiklik ötüken ormanında oturursan ülkede sıkıntı olmaz hiç derdin yok ne derdi olacakmış…
• dostluḳ isim Karahanlıdostluk sizinle onun arasında hiç dostluk olmamış gibi sizden buna karşı yakınlıkta sevgiden başka ücret istemem dostluk mecaz oldu gerçeği hani…
• edsiz sıfat Uygur…alsız gereçsiz malzemesi olmayan tıpkı ustaların malzemesiz hiçbir iş yapamaması gibi abhidharma çevirisinde tözsüz maddesiz tümüyle tözsüz olduğu …
• elenmegey Uygur…ı kesinleşmeyen fiil biçimi maniheist metin mal mülk gözüne hiç olmayacak…
• ewünnek Karahanlı…isi ahzab tahvīl değiştirme’ karşılığında tanrı’nın yolunda hiçbir değişme bulamazsın…
• gur isim UygurKarahanlıfarsça mezar kabir onun kabri başında hiç durma o zaman kabirlerinden rablerine koşarlar bana insanların kabirden kalkacağı güne dek süre ver dünyay…
• hemişe zarf Karahanlı… onların hainliklerini hep göreceksin ondan sonra eşleriyle hiçbir zaman evlenmemeniz gerekir onu asla istemezler…
• hile isim Karahanlı…ve düzen bilen olmalı düşmana karşı önce hile düzen gerekir hiçbir çareye güçleri yetmez benim düzenim sağlamdır firavun dönüp hilesini topladı…
• inçip bağlaç Uygur…uda babamızı görürüz ancak iyi işlere inanmadıkça ama prens hiçbirini beğenmedi…
• it isim Karahanlıköpek kurt köpekten geri döner mi hiç ardından bin köpeğin sesini işitse de kut avcı köpeklerden kuşlardan eğittikleriniz…
• azlan- fiil UygurKarahanlı…ma yüzünden tutku doğar varoluşlara mala güce tutku duyulur hiç tutku duymayın gevşemeyin herkesi tutkuya düşürür bağlar…
• bal- fiil Uygur…oşulmuş bağlanmış koşulacak bağlanacak giderilince bir daha hiç bağlanmamak…
• bögün- fiil Uygur…ak çoğunlukla ile hayranlık verici öğretiyi düşünüp taşınıp hiç düşünmeden taşınmadan doğrusuna göre düşünüp taşınma yemekte dikkat edip düşünür ta…
• büt- fiil UygurKarahanlı…gerçekleşmek yetişmek insan yanılırsa iş gerçekleşmez ekini hiç yetişmez hükümdarın yüzünü görmeyeli uzun zaman tamam oldu düşüncesi tamamlanıp bit…
• eksüt- fiil Karahanlıeksiltmek azaltmak tanrı amellerinizden hiçbir şey eksiltmez yerin onlardan neyi eksilttiğini bildik firavun halkını kıtlık yılları ve ürün eksikliğ…
• er- fiil OrhonUygurKarahanlıolmak var olmak bulunmak senin birliğin hiçbir şeyden değildir ömür kendiliğinden kalıcı değil ölümsüz değildir ilk sebep ağacı bitmiştir…
• erked- fiil Karahanlıgücü yetmek söz sahibi olmak hiçbir şeye gücü yetmeyen satın alınmış bir köle…
• erklen- fiil Karahanlı…ler hariç yolcuya ve ellerinizin sahip olduğuna iyilik edin hiçbir şeye sahip olmasalar da…
• işle- fiil UygurKarahanlı…apmak iş görmek çoğu kez her işi akılla yap din işi dışında hiçbir işi aceleyle yapma insan aklı işe koşup bilgiyle başlarsa yaptığı birçok iş yolu…