Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “kişi” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• ‘acizlıḳ isim Karahanlıgüçsüzlük âcizlik kişinin tanrı karşısında kendi yetersizliğini kabul etmesi tanrım bu âcizliğimi bilirsin…
• ad isim UygurKarahanlıad isim bir şeyin ya da kişinin anıldığı söz bu incelemenin adı abidarmakoş oldu neden diye adlandırılır…
• adaşlıġ sıfat Karahanlıdostu olan dost sahibi dostu olan kişinin adı sanı büyük olur…
• adruḳsuz sıfat Uygurfarksız eşit bu iki kişinin iyi işi bir ve eşit farksız sayılır…
• aġruḳ isim Karahanlı…k kaygısı insanın bu boğaz derdi olmasa boğaz için yük olan kişi çoktur…
• aġruş sıfat Uygurağırbaşlı vakur o ağır ağırbaşlı uysal yumuşak kişiler…
• agrıglıg sıfat Uygurağrılı hastalıklı hasta hasta kişiye içecek ilaç verip tedavi ederse…
• aġumaz Karahanlı…k tanıklı anlamı kesinleşmeyen fiil biçimi ipek gibi bu iyi kişi olmaz değeri düşmez anlamı düşünülebilir…
• aġış isim OrhonKarahanlı…erli kumaş ipek mal altınını gümüşünü ipeğini malını bu iyi kişi ipek gibi değerlidir…
• aḳı sıfat UygurKarahanlı2. anlam: seslenmede cömert kişi dost ey cömert dostum…
• allıġ sıfat Uygurhileli kurnaz hileci düzenbaz kişiler aldatıp durur…
• alp sıfat OrhonUygurKarahanlıyiğit kahraman cesur tonga yiğit bir erdi iyi yiğit kişiyi kağanı yiğitmiş yiğitliği ve erdemi için…
• alçaḳ sıfat Karahanlı…uyu temizdi bey alçak gönüllü olmalı alçak gönüllü mütevazı kişi…
• aman isim Karahanlıaman güvenlik emniyet aman vermek güvence vermek selam kişiye esenlik ve güvencedir selamınla bana şimdi güvence verdin dua tanrı’dan belaya karşı g…
• amraḳ sıfat Uygur2. anlam: ad olarak sevgili sevilen kişi birini sevdiğinden ayırdıysam başkasının sevgilisine göz dikmek…
• amul sıfat UygurKarahanlı…zurlu gel huzur içinde oynayalım ağır ağırbaşlı sakin uysal kişiler…
• arhant isim Uygur…sonuna varıp tutkulardan kurtulmuş bir daha doğmayacak olan kişi arhatlık mertebesine erer arhat śāriputra arhatlıktan hiç düşmez arhat bir keşişi …
• atlıḳ sıfat Uyguratlı at sahibi hayvana ve atlı kişiye…
• awurtası isim Karahanlı…ın dadı sütanne çocuklarının dadısı olarak iyi ve temiz bir kişi tut ki oğul kız temiz yetişsin…
• awuç isim Karahanlı2. anlam: avuç kadar azıcık anlayışsız kişi bir avuç kadar az zekidir seni bir avuç kara toprağa bırakırlar…
• ayaġ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: saygıya layık saygıdeğer bodisatvalar ve ulu kişiler için unvan çince 尊者 karşılığı saygıdeğer soylu maitreya bodisatva saygı ve hürmete layık canlıl…
• ayas özel ad Karahanlızekâsı ve uyanıklığıyla örnek gösterilen kişi iyâs uyanıklıkta iyâs’ı bile geçip…
• ‘ayb isim Karahanlı…ünür dünyayı seven gönül onun bütün kusurlarını erdem sayar kişinin kusurunu görürsen açığa vurma cömertlik bütün ayıp kirini yıkar dünyanın kusurl…
• ayuḳ OrhonKarahanlıkb biçiminde bilgili görmüş geçirmiş kişi ya da bir makam adı bilgili kök ayuk ne der dinle…
• azad sıfat Karahanlıözgür hür azat etmek mümin bir köle azat etmek özgür hür kişi bu süslü zengin adama hür kişi de kul olur hür kişiler kendilerini tümden kul ederler …
• azlıḳ isim Karahanlıazlık az oluş düşman olursa bir kişinin zararı bin kadardır bin dostun olsa yine azdır…
• azuḳ isim UygurKarahanlıazık yol azığı öteki dünya için hazırlık akıllı kişi bu yol için iyi azık hazırlar geçici dünyadan kendi azığını al bu suçu bağışlamayı sevap ve azı…
• açlıḳ isim Karahanlıaçlık kıtlık her aç yiyip içince doyar gözü aç kişi ölünce bile açlığını bırakır dünyanın tokluğu baştan başa açlıktır…
• ańıg sıfat OrhonUygurkötü kötülük orada artık kötülük yok orada kötü kişiler şöyle öğütlermiş iyi ve kötü iki türlü iyiyi de kötüyü de hep tanrı yaratmış…
• aşoḳ isim OrhonUygur2. anlam: kişi adı aşok başkanlığındaki soğd halkı…
• badirapali özel ad Uygurçince 跋提 karşılığı bir kişi adı adlar dizisinde…
• badiriki özel ad Uygurçince 善覺 karşılığı bir kişi adı…
• baġırsaḳ sıfat Karahanlı…metli esirgeyici merhametli rab sevgili elçiyi gönderdi iyi kişi halka şefkatli olur bütün canlılara şefkatli gönül yalnız kendini gözeten şefkatli…
• baġırsız sıfat Karahanlışefkatsiz merhametsiz yürekten bağlı olmayan şefkatsiz kişi oğul da olsa yarar getirmez yalnız kendi yararını isteyen merhametsiz olur gönlümü merha…
• bahalıġ sıfat Karahanlıdeğerli pahalı bilgili kişi değerli bir dinardır…
• bahasız sıfat Karahanlıdeğersiz bu cahil bilgisiz kişi değersiz bir para gibidir…
• bai özel ad Uygurkişi adında bay babam bay epe çangşi’ye…
• bandumavati özel ad Uygurçince 盤頭波提 karşılığı bir kent ya da kişi adı…
• bandumi özel ad Uygurçince 盤頭 karşılığı bir kişi adı…
• baradvaçi özel ad Uygurçince 婆羅婆 karşılığı bharadvāja bir kişi adı…