Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “soy” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• aġarlag sıfat Uygur2. anlam: saygın itibarlı beyler soyu saygın olursa…
• ‘aleviler isim Karahanlıaleviler hz ali soyundan gelenler seyyidler alevilerle seyyidlerle ilişkiyi anlatır…
• alpaġu isim OrhonKarahanlıyiğit savaşçı alp bir soydan on alp eri onun yiğitlerinden kalkan olursa yiğitlerimi seçti…
• alçaḳ sıfat Karahanlıalçak gönüllü yumuşak huylu soylu ve alçak gönüllüydü huyu temizdi bey alçak gönüllü olmalı alçak gönüllü mütevazı kişi…
• alınlıġ sıfat Uyguralınlı alnı çatık soylu korkutucu alnı çatık…
• amtıḳı sıfat Uygurşimdiki şimdiki şüphe şimdiki iki küçük yoldaki soylular şimdiye yakın zamanda…
• anant özel ad Uygur…ın yakın öğrencisi ānanda buda’nın ānanda’ya buyurduğu gibi soylu ānanda çince 阿難…
• anatapintiki özel ad Uygur…tırını bağışlayan zengin tüccar anāthapiṇḍika anāthapiṇḍika soylu ānanda’ya eğilip…
• arḳun isim UygurKarahanlıbir at cinsi melez at soylu atlar tazı atları büktel ve arḳun atları…
• as isim Karahanlıkakım ak kürk bu yas giysisini soyup ak kakım kürk giydim…
• asuri isim Uygur…asuralar asuraların saray kapısı asura rahu ayı yutan asura soyunda…
• ayaġ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …lar ve ulu kişiler için unvan çince 尊者 karşılığı saygıdeğer soylu maitreya bodisatva saygı ve hürmete layık canlılar…
• ayaġlıġ sıfat Uygur…abam mani burhan saygın tatlı ünlü melek tanrı brahmanların soyu saygın olursa köken ve soy saygındır…
• ayançaŋ isim Uygur…üllerini saygılı bir gönülle eğilerek büyük saygı uyandırır soylu yumuşak saygılı bir kural içinde…
• azu bağlaç OrhonUygurKarahanlıveya ya da ya ya brahman soyundan olsa ya da kşatriya soyundan olsa onun benzeri ya da eşi yoktur tutup öldürmeyi ya da cezalandırmayı düşünürse ya …
• baġır isim UygurKarahanlı2. anlam: …tli yakınlar olurlar oğlu kızı yakınları akrabası oğlu kızı soyu sopu yakınları çoğalır…
• basmıl özel ad OrhonKarahanlıbasmıl bir türk boyu basmıl ıdukkutu benim soyumdan bir halktı basmıl düşman olup evine döndü basmıl ve çomul boyları toplanır…
• bayaġut isim Uygur…zengin viśākha zengin tüccar olmakta zengin ev sahiplerinin soyunda…
• baçaġ isim Uygur…yemin günü temiz oruç bir gün bir gece tutulacak oruç sekiz soylu oruç yasasını temiz giysi giyip oruç tutarak büyük uposatha oruç günü…
• beglik isim OrhonUygurKarahanlıbeylik hükümdarlık yönetim beylik soylu erkek evladın kul oldu bilgisi olursa beylik eder gevşek bey bütün ülkenin beyliğini sürdüremez bu ululuk bu…
• birer sayı UygurKarahanlı3. anlam: bazı kimi bazı soydan canlılar var…
• bodistv isim Uygur…çin dünyada kalan buda olmaya aday kutsal varlık saygıdeğer soylu maitreya bodisatva akṣayamati tükenmez gönüllü bodisatva bu bodisatvaya ārya aval…
• boḍun isim OrhonUygurKarahanlı…e halk oradan kalan halk on uygur ve dokuz oğuz bütün şakya soylu halk ülkesinin halkını töreyle düzene koyarsa…
• braman isim Uygur…sınıfından kişi brahmāyu adlı brahmanların beyi biri beyler soyu ikincisi brahman soyu badari brahman brahmanların şastrasında eğer brahman görünüş…
• buḳun isim Uygurhalk çoğunlukla ile ikileme bütün şakya soylu halk ülkenin kentin halkı kent ve ülke halkından…
• böşük isim OrhonUygur…raba olup yakın akraba ve iyi dostlarla oğlu kızı yakınları soyuna halkına akrabasına dek iyi dost tanıdık…
• büktel Karahanlıbir at cinsi soylu atlar tazı atları dağ atları melez atlar…
• eḍersiz sıfat Karahanlıeyersiz soylu attan inip eyersiz tahta tabuta binmek zorunda kalıp ölüm tasviri…
• eger bağlaç Karahanlı…rini silerdik eğer gitmezsen gönlü kırılır kibirli kişi ben soyluyum’ derse…
• eren isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist metinlerde seçkin kişiler sekiz yüce soylu kişi ārya-pudgala büyük insanın mahāpuruṣa otuz iki işareti…
• ey ünlem Karahanlı…bbim ey kavmim ey peygamber de ki ey pişmanlık yazık ey iyi soylu gönlün kötü olur ey dost bunu gerekli say…
• gautam özel ad Uygurgautama buda şakyamuni’nin soy adı gautama’nın ünlü öğrencisi gautama büyü dizesini söyledi brahman sordu ey gautama yer neye dayanarak durur…
• ġavanpati özel ad Uygur…ğrencilerinden yaśas pūrṇa vimala gavāṃpati subāhu gibi beş soylu arhatlık buldular…
• haḳ isim Karahanlı3. anlam: yeminde hakkı için soylu ilk rabbin hakkı için…
• ḫava özel ad Karahanlı…lk kadın âdem ile havva âdem ile havva dünyaya inip dünyada soylarını yaydılar…
• hikmet isim Karahanlıhikmet bilgelik ibrahim soyuna kitabı ve hikmeti verdik ona hikmet ve kesin söz verdik bilgelere hikmet fayda etmedi bu hikmeti bilgiyi nereden bile…
• ḫut- Uygur…inleşmeyen fiil biçimi u ıı beden ında sukhāvatī adlı dünya soyunda doğar…
• ḫuy isim Karahanlıhuy tabiat soyu güzel kişinin huyu da güzeldir…
• ibrahim özel ad Karahanlıibrahim peygamber ibrahim soyuna kitabı hikmeti verdik ibrahim’in dinine uy ibrahim’e selam olsun ibrahim babasına dedi…
• iḍilik isim Karahanlı…ik ben kulunum sen rabbimsin kulun adı kuldur sen rabbimsin soylusun rablık merhamet et…