Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “yüce” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• abita özel ad Uygur…r buda’nın adı önünde eğilinip saygı sunulur abita buda’nın yüceliğine yükünürüm…
• agırlıg sıfat UygurKarahanlı2. anlam: saygın itibarlı öğreti sayesinde yücelir saygın olur…
• aḳılıḳ isim Karahanlı…ömertlik cömertlik insanlık yarar ve iyilik bey cömertlikle yücelir cömertlik bütün ayıpların kirini yıkar…
• akşobi özel ad Uygurdoğu yönünün budası akṣobhya akşobi buda’nın yüceliğine yükünürüm doğu yönünde akşobi adlı buda…
• altın isim UygurKarahanlıalt aşağı karşıtı üstte tanrılar altta insanlar yüce arş’tan aşağıda toprağa dek ağacın altına götürdü…
• amogasiti özel ad Uygurkuzey yönünün budası amoghasiddhi amogasiti buda’nın yüceliğine yükünürüm…
• aryayışa Uygurmaniheist ilahide geçen anlamı kesinleşmeyen ad yüce isa’ okunuşu düşünülebilir…
• ‘arş isim Karahanlıarş tanrı’nın tahtı göklerin en yükseği yüce arş’tan aşağıda toprağa dek melekleri arş’ın çevresini kuşatmış görürsün…
• asra isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: alçak aşağı alçak adını yücelttin başkalarının altına düşüp umudun altında pusuya yatmış ecel…
• astın isim Karahanlı2. anlam: aşağı alçak inkârcıların sözü alçak tanrı’nın sözü yücedir…
• ayaġlıġ sıfat Uygursaygın saygıdeğer itibarlı saygın adı sanı yüce babam mani burhan saygın tatlı ünlü melek tanrı brahmanların soyu saygın olursa köken ve soy saygınd…
• ‘aybsuz sıfat Karahanlı…rsuz ayıpsız tanrı ve iyi huy için benzeri olmayan kusursuz yüce pak tanrı yaratılıştaki en iyi en kusursuz huy…
• ‘aziz sıfat Karahanlıaziz güçlü üstün yüce tanrı’nın sıfatı olarak güçlü ve hikmet sahibi tanrı katından ikisi arasındakilerin güçlü çok bağışlayıcı rabbi daha güçlü ola…
• azze Karahanlıaziz ve celil yüce ve ulu tanrı adıyla birlikte aziz ve celil tanrı’nın övgüsünü anlatır…
• batıḳ sıfat Karahanlı2. anlam: batış iniş yükselişin inişi yüceliğin batışı vardır…
• bayat özel ad Karahanlı…hasmın tanrı olur tanrı her şeyi soracaktır bu gücün sahibi yüce tek tanrı…
• beg isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: hükümdar efendi yüce hakan beyim oldu onurlandım kendi iyiliğini değil beyinin iyiliğini dile…
• belgülük sıfat UygurKarahanlıbelli bilinir çoğunlukla insan bilgisiyle yücelir tanınır olur anlayışım belli oldu sen bana tanrı’dan açık bir bağışsın apaçık…
• biliglig sıfat UygurKarahanlıbilgili bilgin bilgili sakıngan adı yüce ey dost kendini bilgiliye bağla seni bilgili bir oğulla müjdeliyoruz…
• emrenç Uygur…şmeyen söz avalokiteśvara’nın göründüğü biçimler sayılırken yüce varlık adı olarak eğer ulu adlıların görünüşüyle kurtulacak canlılar varsa ulu hük…
• eren isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: budist metinlerde seçkin kişiler sekiz yüce soylu kişi ārya-pudgala büyük insanın mahāpuruṣa otuz iki işareti…
• ezrua özel ad Uygurezrua brahmā maniheist metinlerde zurvan en yüce tanrı brahmā hürmüz śakra viṣṇu maheśvara dört büyük kral bunların hepsi tanrı ezrua üzerine giyini…
• iḍi isim OrhonUygurKarahanlısahip iye bu kudret sahibi yüce tek tanrı semiz atın ağzı sertleşti sahibi onu zapt edemez emanetleri sahiplerine verin bu kitabın sahibi ateş ehli…
• iniş isim Karahanlıiniş düşüş yükselişin karşıtı yükselişin inişi yücenin batışı vardır biten tükenince inişe döner kötü şey ucuz bulunacak inişe benzer…
• is UygurKarahanlı…elirsiz tt fal yakında da iş bitti iyi iş okunmalı u ıı adı yüce -a saygıyla eğilirim mait…
• aklat- fiil Uygurağartmak parlatmak kutsamak iyi güne uğurla parlatılmış aya yüce kutlu yıla…
• arıġla- fiil Karahanlıtanrı’yı her türlü eksiklikten arı tutmak tesbih etmek o’nu yüce tutun saygı gösterin sabah akşam tesbih edin…
• çawlan- fiil Karahanlı… kazanır beyler cömert olursa adları ünlenir insan bilgiyle yücelip ünlenir…